Doanh nghiệp ma nợ thuế, người bị mạo danh phải gánh nợ thuế?

Những doanh nghiệp được thành lập bằng danh tính đánh cắp có thể biến mất khỏi địa chỉ đăng ký, nhưng khoản nợ thuế và lệnh tạm hoãn xuất cảnh vẫn đeo bám người bị mạo danh một thời gian dài, thậm chí mất cả năm trời. Khi dữ liệu doanh nghiệp chưa được làm sạch, chính những công dân vô can phải trả giá bằng tiền bạc, công việc và quyền đi lại.

Thành lập doanh nghiệp chỉ mất vài ngày, chứng minh mình vô can mất nhiều năm

Chị N.T.H. ở Hà Nội cho biết sau khi bị mất căn cước công dân, đầu năm 2025, chị kiểm tra trên hệ thống eTax và phát hiện một doanh nghiệp sử dụng thông tin của mình để thành lập công ty kinh doanh nhôm.

Chị đã gửi đơn đến Sở Tài chính và cơ quan thuế khu vực I. Sau đó, vụ việc được chuyển đến cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét. Cuối năm 2025, chị tiếp tục nhận được thông báo về việc chuyển đơn đến Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an Hà Nội.

Dù đã mất nhiều tháng liên hệ, làm việc và gửi đơn đề nghị xác minh, đến tháng 8/2026, chị H. bất ngờ nhận được thông báo của Thuế cơ sở 10 TP Hà Nội về việc tạm hoãn xuất cảnh.

Chị bức xúc vì đã chủ động trình báo từ trước nhưng vụ việc vẫn chưa được giải quyết. Trong khi đó, cơ quan nơi chị làm việc thường xuyên tổ chức các chuyến công tác, học hỏi kinh nghiệm ở nước ngoài. Việc bị tạm hoãn xuất cảnh khiến chị bỏ lỡ những cơ hội này.

Bà N. tốn nhiều thời gian để giải thích với cơ quan chức năng nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi. (Ảnh: NVCC)

Có người dân bị đánh cắp thông tin cá nhân và thành lập đến 8 doanh nghiệp (Ảnh chụp màn hình)

Tình cảnh tương tự xảy ra với bà L.A.N. ở TP.HCM. Năm 2023, khi tra cứu thông tin căn cước công dân trên hệ thống mã số thuế, bà bất ngờ phát hiện mình đứng tên chủ một doanh nghiệp tại quận 8, TP.HCM.

Bà N. khẳng định không đăng ký, thành lập hay điều hành doanh nghiệp này. Bà đã đến cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh trình báo nhưng cho biết chỉ được tiếp nhận đơn, chưa được hướng dẫn giải quyết cụ thể.

Đến tháng 11/2025, khi chuẩn bị sang Trung Quốc, bà bất ngờ bị chặn tại sân bay Tân Sơn Nhất và được thông báo tạm hoãn xuất cảnh do liên quan đến nghĩa vụ thuế. Trước đó, vào tháng 9/2025, bà vẫn xuất cảnh sang Thái Lan bình thường.

Sau sự việc, bà tiếp tục làm việc với cơ quan thuế, Sở Tài chính TP.HCM và cơ quan công an nơi doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Bà được thông tin doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, khiến việc xác minh gặp khó khăn. Đến nay, thông tin doanh nghiệp đứng tên bà vẫn hiển thị trên hệ thống, còn tình trạng tạm hoãn xuất cảnh chưa được giải quyết.

Chị Võ Thị Thủy ở TP.HCM cũng cho biết bị mạo danh đứng tên hai công ty. Dù đã trình báo công an, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế từ lâu, chị vẫn chưa nhận được phản hồi nào.

Gần đây, chị tiếp tục nhận được thông báo tạm hoãn xuất cảnh vì hai doanh nghiệp này nợ thuế. “Tôi đã phản hồi nhưng hơn nửa năm nay vẫn chưa được cơ quan giải quyết thủ tục, trong khi con đang học ở nước ngoài, nhiều lần muốn đi thăm nhưng không được. Lẽ ra khi nhận được phải hồi cơ quan chức năng phải gỡ ngay lệnh cấm xuất cảnh”, chị Thủy bức xúc.

Một trường hợp khác là chị Đ.T.T.M ở Hà Nội. Chị cho biết thông tin cá nhân bị đánh cắp để thành lập Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hải Văn.

Năm 2023, chị phát hiện sự việc và trình báo cơ quan chức năng. Gần đây, chị tiếp tục gửi đơn đến Sở Tài chính, Công an Hà Nội, Công an phường Đại Mỗ và cơ quan thuế nhưng chưa nhận được phản hồi như mong muốn.

Mới đây, khi từ Việt Nam trở lại Hàn Quốc chị bất ngờ nhận được thông báo tạm hoãn xuất cảnh, buộc phải hủy vé với số tiền thiệt hại hơn 40 triệu đồng. “Tôi rất muốn giải quyết nhanh để về nhà chồng ở Hàn Quốc. Nếu cứ kéo dài, bản thân rất mệt mỏi”, chị Mai nói.

Chị Đinh Anh Thu Hương, Trưởng bộ phận Chính sách công của UPS khu vực Việt Nam và Thái Lan, cũng rơi vào tình cảnh tương tự.

Tháng 6/2026, sau khi kết thúc chuyến công tác tại Campuchia, chị nhận được email thông báo về việc tạm hoãn xuất cảnh từ Thuế cơ sở 6. Lúc này, chị mới biết mình đứng tên đại diện theo pháp luật của một công ty đã bỏ địa chỉ đăng ký kinh doanh và nợ thuế hơn 8 triệu đồng.

Chị Hương lập tức liên hệ cơ quan thuế, gửi đơn đến cơ quan đăng ký kinh doanh và công an, đề nghị xác minh việc bị mạo danh. Tuy nhiên, dù hồ sơ đã được chuyển đến cơ quan công an, gần 4 tháng sau, chị vẫn chưa nhận được kết quả xác minh chính thức.

Công việc của chị thường xuyên đòi hỏi đi lại giữa các quốc gia để gặp đối tác, tham gia các cuộc họp khu vực. Vì vậy, việc bị tạm hoãn xuất cảnh kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc.

Chị kiến nghị cần có biện pháp tạm thời gỡ bỏ quyết định hoãn xuất cảnh đối với những người đã khiếu nại, trình báo việc bị mạo danh trong thời gian chờ cơ quan chức năng xác minh. Theo chị, nếu quá trình này kéo dài, người bị mạo danh có thể tiếp tục mất cơ hội công việc, thời gian và tiền bạc dù chưa được xác định có liên quan đến hành vi vi phạm.

Chị Hương cho rằng cần có giải pháp ở cấp chính sách để rà soát, hỗ trợ những công dân bị đánh cắp danh tính, song song với các chiến dịch làm sạch dữ liệu doanh nghiệp và mã số thuế. “Nhà nước pháp quyền không chỉ nghiêm khắc với người vi phạm mà còn phải có cơ chế để bảo vệ người vô tội”, chị Hương nói.

Cần ưu tiên giải quyết cho người bị mạo danh

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, theo Nghị định 168 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp, Sở Tài chính địa phương là đầu mối tiếp nhận phản ánh của người dân về việc bị giả mạo thông tin để đăng ký doanh nghiệp.

Sau khi tiếp nhận, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể đề nghị cơ quan giám định hoặc cơ quan công an phối hợp xác minh trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị.

Ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân (Bộ Tài chính), cho biết khi có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc giả mạo, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thực hiện thủ tục thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đồng thời, thông tin xác nhận việc giả mạo được chuyển đến cơ quan thuế để xử lý các thủ tục liên quan.

Người dân cho rằng cần phải gỡ bỏ lệnh cấm đối với những người bị mạo danh ngay khi nhận được đơn phản ánh. Ảnh minh hoạ sử dụng công nghệ AI

Theo Cục Thuế, trước đây, chính sách tạo thuận lợi cho việc thành lập doanh nghiệp qua mạng cho phép người dân thực hiện thủ tục mà không cần đến trực tiếp. Trong khi đó, thông tin cá nhân có nguy cơ bị lộ lọt, sử dụng trái phép để đăng ký doanh nghiệp hoặc kê khai thu nhập, tiền lương không đúng thực tế, làm phát sinh nghĩa vụ thuế.

Người bị mạo danh vì thế có thể phát sinh khoản nợ thuế không đúng thực tế, đối mặt nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh hoặc bị liên đới đến các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn.

Để người dân chủ động phát hiện thông tin bất thường, ngành thuế đã bổ sung chức năng trên ứng dụng eTax Mobile, cho phép cá nhân tra cứu danh sách doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà mình được ghi nhận là chủ sở hữu, chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật. Khi phát hiện thông tin không đúng, người dân có thể gửi phản ánh để cơ quan thuế kiểm tra, xác minh.

Với trường hợp bị mạo danh thành lập doanh nghiệp rồi doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh, cơ quan thuế hướng dẫn người dân trình báo cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan công an. Tùy từng vụ việc, cơ quan thuế sẽ phối hợp xác minh, điều chỉnh thông tin và nghĩa vụ thuế trên cơ sở kết quả của cơ quan có thẩm quyền.

Ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia cao cấp về thuế, nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn, cho rằng cần ưu tiên giải quyết các trường hợp bị mạo danh, không thể áp dụng cách xử lý cào bằng đối với những người không thực hiện hành vi vi phạm nhưng phải gánh chịu hậu quả.

Theo ông Phụng, vấn đề không chỉ thuộc trách nhiệm của cơ quan thuế mà cần sự phối hợp giữa nhiều cơ quan để tháo gỡ nhanh, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.

Vợ chồng diễn viên Chi Bảo nợ thuế hơn 5 tỷ đồng

Nhóm doanh nghiệp liên quan đến vợ chồng diễn viên Chi Bảo và bà Lý Thùy Chang đang nợ thuế tổng cộng hơn 5 tỷ đồng, theo danh sách mới nhất do Thuế...

Bấm xem >>