Tiêm kích Rafale sắp đến Ukraine có đủ sức 'dạy dỗ' Su-57 Nga

Pháp xác nhận sẽ chuyển giao lô 16 tiêm kích đa năng Rafale đầu tiên cho Ukraine, bàn giao dự kiến từ năm 2028 đến 2029.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết chương trình đào tạo phi công và đội ngũ kỹ thuật Ukraine sẽ được khởi động trong những tháng tới, để chuẩn bị cho việc tiếp nhận và vận hành Rafale.

Tiêm kích Dassault Rafale của Nga. (Ảnh: Shutterstock)

Việc chuyển giao này nằm trong khuôn khổ thỏa thuận quốc phòng song phương được Paris và Kiev ký kết vào tháng 11/2025. Theo kế hoạch, Ukraine có thể mua tới 100 tiêm kích Rafale F4 trước năm 2035. Nếu hoàn tất, Ukraine sẽ trở thành quốc gia nước ngoài vận hành Rafale với quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Quá trình chuyển đổi sẽ kéo dài nhiều năm

Đưa một dòng tiêm kích hoàn toàn mới vào biên chế không chỉ đơn thuần là bàn giao máy bay. Ukraine sẽ phải xây dựng cả một hệ thống đào tạo, bảo dưỡng, hậu cần và cơ sở hạ tầng kỹ thuật để duy trì hoạt động của phi đội.

Các phi công sẽ phải trải qua chương trình huấn luyện chuyên sâu, trong khi đội ngũ kỹ thuật cần làm chủ quy trình bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành các hệ thống điện tử phức tạp trên Rafale. Song song với đó là việc xây dựng kho phụ tùng, trung tâm bảo dưỡng và mạng lưới hỗ trợ kỹ thuật.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Ukraine có lợi thế nhất định nhờ đã đưa các tiêm kích Mirage 2000 của Pháp vào sử dụng. Hai loại máy bay có nhiều điểm tương đồng về hệ thống hậu cần, quy trình bảo dưỡng cũng như khả năng sử dụng một số loại vũ khí, giúp quá trình chuyển đổi sang Rafale được đánh giá sẽ thuận lợi hơn so với nhiều khách hàng khác.

Việc bổ sung Rafale được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể sức mạnh không quân Ukraine, so với các dòng máy bay hiện có như F-16, MiG-29, Su-27 hay Mirage 2000.

Rafale là tiêm kích đa năng hiện đại, có khả năng thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ như chiếm ưu thế trên không, tấn công mặt đất, trinh sát và mang theo nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác.

Nhiều chuyên gia cho rằng dòng máy bay của Pháp vẫn sẽ gặp không ít thách thức nếu phải đối đầu với các tiêm kích hiện đại nhất của Nga.

Đối đầu Su-57 vẫn là bài toán khó

Theo các đánh giá được công bố, Rafale khó có thể cạnh tranh trực tiếp với Su-57, tiêm kích thế hệ năm của Nga được thiết kế với khả năng tàng hình, mang lượng nhiên liệu lớn hơn, radar mạnh hơn và tải trọng vũ khí vượt trội.

Ngay cả các dòng Su-35S và Su-30SM cũng được cho là sở hữu radar có kích thước lớn hơn, bán kính chiến đấu xa hơn, thời gian hoạt động dài hơn và khả năng mang nhiều vũ khí không đối không hơn so với Rafale.

Trong bối cảnh Nga đang tiếp tục mở rộng số lượng Su-57, khoảng cách về công nghệ giữa hai bên vẫn được đánh giá là đáng kể. Dù vậy, Rafale vẫn được xem là bước tiến lớn đối với Ukraine. So với các chiến đấu cơ đang phục vụ trong Không quân Ukraine, dòng máy bay của Pháp mang lại năng lực tác chiến hiện đại hơn, đặc biệt trong các nhiệm vụ tấn công chính xác và tác chiến đa nhiệm.

Rafale là một trong những chương trình tiêm kích chủ lực của Pháp và đã được xuất khẩu tới nhiều quốc gia như Qatar, Ai Cập, Ấn Độ và Indonesia.

Tại châu Âu, Rafale nhiều lần thất bại trước F-35 trong các cuộc cạnh tranh mua sắm, khiến chương trình này chủ yếu thành công tại các thị trường không thể hoặc không muốn lựa chọn tiêm kích thế hệ năm của Mỹ vì những lý do riêng.

Năng lực thực chiến của Rafale cũng tiếp tục là chủ đề gây nhiều tranh luận. Một số báo cáo cho rằng trong các cuộc giao tranh giữa Ấn Độ và Pakistan hồi tháng 5/2025, đã xuất hiện thông tin từ một đến 4 chiếc Rafale của Không quân Ấn Độ bị bắn hạ trong các trận không chiến với tiêm kích J-10C được Pakistan sử dụng.