ĐT Pháp và sức mạnh của một xã hội đa văn hóa

Mỗi khi ĐT Pháp giành được thành công lớn, đặc biệt là sau chức vô địch World Cup 2018 và á quân World Cup 2022, câu chuyện về nguồn gốc của các cầu thủ Les Bleus lại trở thành chủ đề tranh luận.

ĐT Pháp có nhiều cầu thủ gốc châu Phi: Tốt hay xấu?

Nhiều người cho rằng ĐT Pháp ngày nay có quá nhiều cầu thủ gốc nước ngoài. Tuy nhiên, nếu nhìn lại lịch sử bóng đá Pháp, có thể thấy sự hiện diện của các cầu thủ có nguồn gốc nhập cư không phải là hiện tượng mới mà đã là một phần của bản sắc bóng đá Pháp từ nhiều thập kỷ.

Ngay từ thế hệ vô địch Euro 1984, ĐT Pháp đã sở hữu nhiều cầu thủ có nguồn gốc nước ngoài. Michel Platini là con của người Italia, Luis Fernandez sinh tại Tây Ban Nha, Manuel Amoros có gốc Tây Ban Nha, Patrick Battiston và Bernard Genghini có gốc Italia, còn Jean Tigana sinh tại Mali. Ước tính khoảng 40 đến 50% đội hình vô địch Euro 1984 có nguồn gốc nhập cư gần. Điều này cho thấy ĐT Pháp đã phản ánh sự đa dạng của xã hội Pháp từ hơn 40 năm trước.

Ảnh minh họa. Ảnh: ChatGPT

Đến World Cup 1998 và Euro 2000, thế hệ của Zidane, Vieira, Pires hay Trezeguet tiếp tục kế thừa truyền thống đó. Tuy nhiên, phải từ World Cup 2018 và World Cup 2022, các cuộc tranh luận mới thực sự bùng nổ. Nguyên nhân không phải vì ĐT Pháp có cầu thủ gốc nước ngoài - điều vốn đã tồn tại từ lâu - mà bởi tỷ lệ cầu thủ có nguồn gốc châu Phi da màu hiện nay rất lớn. Tuy vậy, điều thường bị bỏ qua là phần lớn những cầu thủ này được sinh ra tại Pháp, học tập trong hệ thống giáo dục Pháp, lớn lên trong môi trường văn hóa Pháp và nói tiếng Pháp là tiếng mẹ đẻ.

Kylian Mbappe, Aurelien Tchouameni, Randal Kolo Muani, William Saliba hay nhiều tuyển thủ khác đều là những công dân Pháp đúng nghĩa. Họ không phải là những người nước ngoài được “nhập khẩu” để thi đấu cho đội tuyển quốc gia mà là sản phẩm của chính xã hội Pháp hiện đại.

Để hiểu vì sao số lượng cầu thủ gốc Phi trong bóng đá Pháp lại đông đảo như vậy, cần nhìn vào cấu trúc xã hội của nước Pháp. Trong nhiều thập kỷ qua, một bộ phận lớn các gia đình nhập cư đến từ châu Phi và vùng Caribe tập trung tại các khu vực ngoại ô và những nơi có điều kiện kinh tế khó khăn hơn. Đối với nhiều thanh niên tại đây, bóng đá là môn thể thao dễ tiếp cận nhất, chi phí thấp nhất và cũng là một trong những con đường hiệu quả nhất để vươn lên về mặt xã hội.

Cùng lúc đó, Pháp sở hữu một trong những hệ thống đào tạo bóng đá trẻ tốt nhất thế giới. Từ các câu lạc bộ địa phương cho đến những trung tâm đào tạo danh tiếng, hàng trăm nghìn thanh thiếu niên được tuyển chọn và đào tạo bài bản mỗi năm. Khi một quốc gia vừa có nguồn cầu thủ đông đảo, vừa có hệ thống đào tạo chất lượng cao, việc xuất hiện liên tục những thế hệ cầu thủ xuất sắc là điều dễ hiểu.

Thành công của bóng đá Pháp không phải là kết quả của một nguồn gốc dân tộc cụ thể nào mà là sự kết hợp giữa tài năng cá nhân, cơ hội xã hội và chất lượng đào tạo. Thực tế, sự đa dạng về nguồn gốc không chỉ tồn tại trong bóng đá mà hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực của xã hội Pháp.

Bản thân tôi làm việc trong ngành tư vấn xây dựng. Tại phòng xây dựng cơ bản nơi tôi công tác, có 10 nhân viên nhưng chỉ khoảng 3 người có nguồn gốc hoàn toàn Pháp. 7 người còn lại đến từ nhiều quốc gia hoặc gia đình nhập cư khác nhau, với tổng cộng 6 quốc tịch khác nhau cùng làm việc trong một nhóm.

Điều đáng chú ý là sự khác biệt về nguồn gốc hoàn toàn không phải là vấn đề trong công việc hàng ngày. Tất cả đều sử dụng tiếng Pháp làm ngôn ngữ chung, cùng áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật của Pháp và cùng đóng góp vào các dự án xây dựng phục vụ nước Pháp.

Nếu bước ra công trường, mức độ đa dạng còn rõ rệt hơn nữa. Trong rất nhiều dự án mà tôi từng tham gia, gần như toàn bộ lực lượng công nhân trực tiếp thi công đều có nguồn gốc nước ngoài hoặc xuất thân từ các gia đình nhập cư. Họ xây dựng đường sá, cầu cống, nhà máy, cảng biển, công trình công cộng và góp phần trực tiếp vào sự phát triển của nền kinh tế Pháp. Đây là một thực tế rất bình thường trong đời sống hàng ngày mà bất kỳ ai làm việc trong ngành xây dựng đều có thể dễ dàng quan sát thấy.

ĐT Pháp và sức mạnh của một xã hội đa văn hóa - 2

Tác giả bài viết (bên phải) chơi bóng cùng đồng nghiệp tại Pháp sau giờ làm việc. Ảnh: FBNV

Nhìn từ góc độ đó, ĐT Pháp không phải là một ngoại lệ. Les Bleus đơn giản là hình ảnh thu nhỏ của xã hội Pháp hiện đại. Cũng giống như trong các văn phòng kỹ thuật, nhà máy, bệnh viện, trường học hay công trường xây dựng, nước Pháp ngày nay được xây dựng bởi những con người có xuất thân rất khác nhau nhưng cùng chia sẻ một ngôn ngữ, một nền văn hóa chung và một tương lai chung.

Lịch sử cho thấy nước Pháp luôn là quốc gia tiếp nhận nhiều làn sóng nhập cư khác nhau. Những người Italia, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha trước đây cũng từng bị xem là người ngoài cuộc trước khi trở thành một phần tự nhiên của xã hội Pháp. Ngày nay, quá trình tương tự đang diễn ra với các cộng đồng có nguồn gốc châu Phi, Bắc Phi và Caribe. Đa văn hóa và đa sắc tộc không còn là một lựa chọn mà đã trở thành một thực tế của nước Pháp thế kỷ XXI. Thay vì xem đó là một điểm yếu, nước Pháp có thể coi đây là một nguồn lực quý giá.

Chính sự đa dạng đó đã góp phần tạo nên những thế hệ Les Bleus hùng mạnh, đồng thời cũng đang góp phần vào sự phát triển kinh tế, khoa học, kỹ thuật và văn hóa của đất nước. Thành công của ĐT Pháp trong nhiều thập kỷ qua là minh chứng cho thấy khi tài năng được phát hiện và trao cơ hội, nguồn gốc xuất thân không còn là rào cản mà có thể trở thành một sức mạnh chung cho cả quốc gia.