Tên lửa Buk-M2E Venezuela đã bị Mỹ 'xóa sổ' như thế nào chỉ trong vài phút?

Hệ thống tên lửa Buk-M2E, "lá chắn phòng không" tối tân của Venezuela, từng khiến không quân Mỹ e ngại, nay đã bị phá hủy liên tiếp tại Caracas.

Hệ thống tên lửa Buk-M2E. Ảnh: defence-blog.com

Đầu năm 2026, trong Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối, lực lượng Mỹ đã dễ dàng phá hủy ít nhất hai hệ thống tên lửa Buk-M2E, vũ khí phòng không hiện đại nhất của Venezuela, tại các căn cứ La Carlota và Higuerote gần Caracas, mà không gặp bất kỳ phản ứng nào từ phía phòng thủ.

Hệ thống Buk-M2E, ký hiệu 9K317E, là phiên bản xuất khẩu của tổ hợp tên lửa phòng không tầm trung Buk-M2 do tập đoàn Almaz-Antey của Nga phát triển, được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu chiến lược trước máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình, máy bay không người lái và thậm chí một số loại đạn đạo chiến thuật.

Venezuela đã tiếp nhận khoảng 12 hệ thống này từ Nga trong những năm 2010, tích hợp chúng vào lưới phòng không đa tầng cùng với S-300VM và các vũ khí khác, nhằm tạo thành lớp bảo vệ vững chắc quanh thủ đô Caracas và các khu vực quan trọng.

Công nghệ cốt lõi của Buk-M2E nằm ở tính cơ động cao nhờ khung gầm bánh lốp MZKT-69221 6x6, cho phép di chuyển nhanh chóng và triển khai độc lập mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào trung tâm chỉ huy.

Về thông số kỹ thuật, Buk-M2E sử dụng tên lửa dẫn đường 9M317E với chiều dài khoảng 5,55 mét, trọng lượng từ 710 đến 720kg và đầu đạn nổ mảnh nặng 70kg, đạt tốc độ tối đa Mach 4.

Tầm bắn hiệu quả dao động từ 3km đến 50km tùy thuộc vào loại mục tiêu, với độ cao đánh chặn từ 15 mét đến 25km, phù hợp để đối phó máy bay bay thấp hoặc tên lửa hành trình.

Hệ thống có khả năng theo dõi và bắn đồng thời lên đến 24 mục tiêu nhờ radar mảng pha điện tử tiên tiến như 9S18M1E phát hiện mục tiêu ở khoảng cách lên đến 150 km và radar chiếu sáng 9S36E.

Xe phóng tự hành 9A317E mang theo 4 quả tên lửa sẵn sàng, kết hợp với trung tâm chỉ huy 9S510E để xử lý dữ liệu tự động, giúp giảm thời gian phản ứng xuống chỉ vài giây trong môi trường nhiễu điện tử phức tạp.

Nguồn ảnh: Vantor 2026/militarnyi.com

Tuy nhiên, dù sở hữu công nghệ ấn tượng trên giấy tờ, Buk-M2E của Venezuela đã hoàn toàn thất bại trong các cuộc không kích của Mỹ vào đầu tháng 1/2026.

Ít nhất hai bệ phóng (launcher) bị phá hủy trực tiếp tại căn cứ La Carlota và Higuerote, cùng với trung tâm chỉ huy 9S510E, mà không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống đã khai hỏa hay đánh chặn thành công bất kỳ mục tiêu nào.

Nguyên nhân chính xuất phát từ tình trạng bảo dưỡng kém kéo dài do thiếu linh kiện thay thế, dẫn đến chỉ khoảng 5 trong số 12 hệ thống còn hoạt động được trước khi xung đột bùng nổ.

Các launcher bị phá hủy vẫn còn nguyên tên lửa chưa phóng, cho thấy chúng có thể không ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoặc đã bị vô hiệu hóa từ sớm bởi tác chiến điện tử và không kích chính xác của Mỹ.

Hơn nữa, vị trí cố định lâu dài tại các căn cứ dễ bị phát hiện qua tình báo vệ tinh và máy bay do thám đã khiến Buk-M2E trở thành mục tiêu dễ dàng cho các vũ khí tấn công chính xác như tên lửa hành trình hoặc bom dẫn đường.

Mỹ dường như đã áp dụng chiến thuật đàn áp phòng không SEAD cổ điển, sử dụng nhiễu điện tử mạnh mẽ để làm mù radar, kết hợp với tấn công đồng bộ vào hệ thống chỉ huy và nguồn điện, khiến toàn bộ lưới phòng không Venezuela tê liệt chỉ trong vài phút đầu tiên.

Dù radar mảng pha và khả năng chống nhiễu của Buk-M2E được đánh giá cao, nhưng trong thực tế, sự thiếu huấn luyện đầy đủ, phối hợp kém giữa các thành phần và phụ thuộc vào hỗ trợ kỹ thuật từ Nga đã lộ rõ hạn chế khi đối đầu với lực lượng không quân vượt trội về công nghệ và kinh nghiệm như Mỹ.

Sự thất bại của Buk-M2E tại Venezuela không chỉ làm giảm nghiêm trọng khả năng phòng thủ không phận của quốc gia này mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chiến của các hệ thống phòng không trong môi trường xung đột cường độ cao.

Dù trên lý thuyết có thể đối phó với máy bay tàng hình hoặc tên lửa tốc độ cao, nhưng khi thiếu bảo dưỡng, tích hợp kém và đối mặt với đối thủ áp đảo về tình báo cùng tác chiến điện tử hiện đại, Buk-M2E đã chứng minh rằng công nghệ tiên tiến thôi chưa đủ để đảm bảo thành công trên chiến trường.