Nga bí mật chuyển 2,5 tỷ USD tiền mặt đến Iran để làm gì?

Tờ The Telegraph vừa hé lộ một chiến dịch bí mật của Điện Kremlin nhằm bơm hàng tỷ USD tiền mặt vào Iran để hỗ trợ chính phủ nước này trước sức ép cấm vận. Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế siết chặt, Nga đã sử dụng những đoàn tàu chở đầy tiền mặt như một giải pháp "sáng tạo" để hỗ trợ đồng minh thân cận nhất tại Trung Đông.

Tổng thống Vladimir Putin cùng lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei tại Tehran năm 2022. Ảnh Telegraph.

Những chuyến hàng 5 tấn tiền mặt

Telegraph dẫn các tài liệu thu thập được đưa tin, một ngân hàng quốc doanh Nga đã bắt đầu vận chuyển tổng cộng khoảng 2,5 tỷ USD tới Iran chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Donald Trump áp đặt các lệnh trừng phạt khắc nghiệt lên Tehran trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Trong vòng 4 tháng của năm 2018, gần 5 tấn tiền giấy đã được gửi đi thông qua 34 chuyến hàng. Mỗi chuyến trị giá từ 57 triệu đến 115 triệu USD, được chuyển trực tiếp từ Ngân hàng Promsvyazbank tại Moscow đến Ngân hàng Trung ương Iran tại Tehran. Các chuyên gia tin rằng số tiền này chủ yếu là tờ mệnh giá 500 Euro (dựa trên trọng lượng và giá trị), dù được đăng ký dưới dạng USD.

Mạng lưới vận tải phức tạp

Để lách các lệnh trừng phạt, lộ trình của các chuyến hàng thường bắt đầu bằng đường sắt tới cảng Astrakhan (Nga), sau đó băng qua biển Caspian bằng tàu thủy tới cảng Amirabad (Iran), trước khi tiếp tục hành trình bằng tàu hỏa tới Tehran.

Promsvyazbank, ban đầu là một ngân hàng tư nhân, đã được Điện Kremlin tiếp quản vào năm 2017 và cải tổ thành một "ngân hàng chuyên dụng" phục vụ tổ hợp công nghiệp quân sự và né tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ. Ông Petr Fradkov, con trai của cựu giám đốc cơ quan tình báo đối ngoại Nga, là người điều hành ngân hàng này vào thời điểm các giao dịch diễn ra.

Mục tiêu chiến lược của Điện Kremlin

Các chuyên gia chính sách đối ngoại nhận định rằng những khoản thanh toán ngầm này cho thấy mối quan hệ Nga-Iran sâu sắc hơn nhiều so với những gì thế giới từng biết. Việc bơm tiền mặt giúp Tehran được cho là giúp thực hiện các mục tiêu như sau:

- Iran ổn định kinh tế: Giúp vực dậy đồng Rial và xoa dịu làn sóng biểu tình do khó khăn kinh tế vào năm 2018.

- Chi trả quân sự: Đây có thể là khoản thanh toán cho các hợp đồng mua sắm vũ khí, hệ thống tên lửa hoặc linh kiện quân sự mà không để lại dấu vết trong hệ thống ngân hàng quốc tế (SWIFT).

- Đảm bảo sự sống còn của chế độ: Moscow coi sự sụp đổ của chính quyền Tehran là một tổn thất địa chính trị nghiêm trọng.

Nỗi lo ngại về hiện tại

Báo cáo làm dấy lên lo ngại rằng các chuyến hàng tương tự có thể đang diễn ra ở quy mô lớn hơn vào năm 2026. Khi Iran cung cấp hàng tỷ USD vũ khí (như UAV Shahed-136 và tên lửa Fath-360) cho Nga trong cuộc chiến tại Ukraine, thì Điện Kremlin cũng đang nỗ lực đáp lễ để giúp Tehran đối phó với làn sóng biểu tình chưa từng có trong nước.

Bà Anna Borshchevskaya, chuyên gia về chính sách Nga tại Trung Đông, cảnh báo: "Tiền mặt cho phép thực hiện nhiều hành động không thể truy dấu. Đây chính là loại hình hỗ trợ đáng lo ngại nhất mà Nga dành cho Iran để đối đầu với cộng đồng quốc tế".

Theo Telengraph, trong một thế giới bị chia cắt bởi các lệnh cấm vận, liên minh "tiền mặt và vũ khí" giữa Nga và Iran đang tạo ra một mạng lưới kinh tế ngầm, thách thức trực tiếp các nỗ lực cô lập của phương Tây.