Iran vẫn còn “quân bài hủy diệt”, Mỹ có thể trả giá đắt nếu chiến tranh leo thang

Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran thất bại, Mỹ đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược khi mọi lựa chọn đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Theo chuyên gia Trung Đông Fredrik Meiton, Tehran vẫn còn đủ công cụ để kéo dài xung đột, khiến Mỹ phải trả giá đắt hơn nữa. Kịch bản này khiến cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn.

Một binh sĩ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Ảnh Sobhan Farajvan/Pacific Press/Sipa USA

Cuối tuần này, Mỹ và Iran đã không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán tại Pakistan. Hai bên được cho là còn bất đồng sâu sắc, đặc biệt về chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Hiện vẫn chưa rõ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trước đó có bị phá vỡ hay không.

Theo ông Meiton, Washington gần như không có lựa chọn “tốt” nào trong giai đoạn tới. “Nếu Mỹ mở rộng các mục tiêu tấn công, Iran cũng có thể làm điều tương tự”, ông cảnh báo.

Ông cho rằng các vòng đàm phán tiếp theo có thể vẫn sẽ diễn ra trong những ngày tới, nhưng khả năng đạt kết quả tích cực là không cao.

Rút lui hay leo thang?

Ngoài con đường đàm phán, Mỹ hiện có hai lựa chọn chính: Một là, rút khỏi xung đột và tuyên bố đã đạt mục tiêu – điều không dễ thuyết phục về mặt chính trị; hai là mở rộng tấn công, như những gì Tổng thống Donald Trump từng đề cập, bao gồm nhắm vào hạ tầng của Iran.

Tuy nhiên, bất kỳ bước leo thang nào cũng có thể vấp phải phản ứng mạnh từ Tehran.

“Iran vẫn đang giữ lại một số ‘át chủ bài’ và có thể tung ra khi cần. Họ có thể kích hoạt lực lượng Houthi, từ đó phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb – điều có thể gây tác động kinh tế toàn cầu không kém gì việc đóng eo Hormuz", ông Meiton nói.

Eo biển Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương, là tuyến vận tải quan trọng đối với châu Âu, thậm chí còn mang ý nghĩa sống còn hơn đối với một số nền kinh tế như Thụy Điển.

Triển vọng đàm phán vẫn còn?

Việc triển vọng đàm phán bị đánh giá thấp phần nào xuất phát từ việc cả Mỹ và Iran đều tin rằng mình đang ở “thế mạnh”, từ đó đưa ra những yêu cầu khó nhượng bộ.

Tuy vậy, chuyên gia Aron Lund từ Viện Nghiên cứu Quốc phòng Thụy Điển cho rằng chưa nên hoàn toàn bi quan về khả năng đối thoại.

Ông nhận định một trong những điểm bế tắc lớn nhất hiện nay là vấn đề eo biển Hormuz: Mỹ muốn tuyến hàng hải này được mở lại hoàn toàn, trong khi Iran yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

“Không có cách nào giải quyết vấn đề này trong 24 giờ, thậm chí 24 ngày. Câu hỏi là liệu các bên có thể đạt được những thỏa thuận tạm thời để kéo dài lệnh ngừng bắn, từ đó tiếp tục đàm phán hay không", ông Lund nói.