Iran đổi cách đánh, tìm 'gót chân Achilles' của Không quân Mỹ

Washington đã chuyển các khí tài không quân và phòng không đến căn cứ xa biên giới Iran, nhưng Tehran rốt cuộc đã phát hiện "gót chân Achilles” của mạng lưới Không quân Mỹ.

Mỹ đã chuyển các khí tài không quân và phòng không tới Ảrập Xêút và Jordan để tránh các cuộc tấn công của Iran. Tuy nhiên, Iran tuyên bố điều này đã giúp họ phát hiện điểm yếu của Mỹ và có cơ hội để tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Mỹ.

Theo hãng tin WANA, trong 40 ngày đầu xung đột, Iran thường nhằm vào những căn cứ của Mỹ ở Qatar, Kuwait và miền đông Ảrập Xêút, nằm cách biên giới nước này chưa đầy 600 - 700km, khiến những cơ sở đó trở nên đặc biệt dễ bị tổn thương.

Năng lực hoạt động của các căn cứ trên bị suy giảm nghiêm trọng, buộc bộ chỉ huy Mỹ phải tìm kiếm một giải pháp mang tính cơ bản là rút lui chiến thuật vào sâu trong sa mạc. Theo đó, những khí tài không quân và phòng không quan trọng nhất được chuyển tới hai căn cứ ở xa là Al-Kharj ở Ảrập Xêút và Al-Azraq ở Jordan. Việc di chuyển này giúp tăng khoảng cách với biên giới Iran, giúp Mỹ có thêm thời gian phản ứng trước các loại đạn tấn công của Tehran, qua đó giảm sức ép lên nhân sự và khí tài.

Sau khi các khí tài được chuyển tới 2 căn cứ trên, một thực tế mới xuất hiện. Mật độ chưa từng có của các hệ thống phòng không cùng nhiều lớp phòng thủ xung quanh Al-Kharj và Al-Azraq đã biến không phận khu vực thành một trong những vùng trời được bảo vệ nghiêm ngặt nhất.

Tên lửa Iran. Ảnh: WANA

Mỹ thiết lập hệ thống phòng không chưa từng có

Sau khi phần lớn radar mặt đất bị phá hủy trong các cuộc tấn công của Iran trước đó, lần đầu tiên Mỹ thiết kế một mạng lưới phát hiện tên lửa phóng từ lãnh thổ Iran hoàn toàn dựa trên các hệ thống trên không.

Sự thay đổi này cho thấy khả năng sáng tạo về chiến thuật, nhưng đồng thời cũng tạo ra một điểm yếu mới. Mạng lưới trên không mới là sự kết hợp giữa các máy bay không người lái (UAV) như MQ-9 và MQ-4, các máy bay trinh sát của Israel cùng những máy bay có người lái như E-11, E-3 và E-2D.

Đội hình này được xem là một mô hình hoàn toàn mới trong hoạt động phòng không khu vực. Không giống các hệ thống cố định trên mặt đất, mạng lưới này không có một vị trí cụ thể và dễ đoán để đối phương tấn công.

Đối với các nhóm tác chiến của Iran, mạng lưới cơ động và tích hợp này khiến nhiệm vụ trở nên gần như bất khả thi. Cả đường bay của các phương tiện trên không lẫn cấu trúc tích hợp của mạng lưới đều khó bị phát hiện, trong khi mức độ kết nối giữa các hệ thống là chưa từng có và rất phức tạp.

Iran đã tiến hành một số đợt phóng tên lửa nhằm vào các căn cứ ở xa nhưng kết quả không thực sự như mong muốn.

Iran thay đổi cách tiếp cận, nhắm vào chuỗi tiếp nhiên liệu

Máy bay tiếp nhiên liệu. Ảnh: WANA

Tuy nhiên, giữa lúc bế tắc về chiến thuật, một sự thay đổi trong cách tiếp cận đã làm thay đổi tình hình. Tehran tiết lộ thay vì tập trung vào việc trực tiếp phá hủy các bệ phóng, các nhóm tình báo và tác chiến của Iran quyết định nhắm vào mạng lưới hỗ trợ và chuỗi tiếp nhiên liệu cho các căn cứ ở xa Mỹ.

Logic đằng sau quyết định này khá đơn giản nhưng được cho là hiệu quả. Dù các căn cứ nằm ở khoảng cách xa, các máy bay chiến đấu và máy bay cảnh báo sớm (AWACS) được triển khai tại Al-Kharj và Al-Azraq vẫn phụ thuộc vào hoạt động tiếp dầu trên không để có thể duy trì nhiệm vụ. Các căn cứ có thể được bảo vệ gần như bất khả xâm phạm, nhưng những máy bay tiếp nhiên liệu trên không hoặc đang di chuyển giữa các căn cứ lại được xác định là điểm dễ tổn thương trong mạng lưới phức tạp này.

Việc tạo ra đột phá đòi hỏi nhiều tháng thu thập tình báo và theo dõi liên tục. Các đường bay của máy bay tiếp dầu, thời gian hoạt động, tuyến luân chuyển, thậm chí vị trí của các đơn vị bảo dưỡng và điều phối nhiên liệu đều được ghi nhận từng bước.

Chiến dịch phối hợp và tấn công máy bay tiếp nhiên liệu 

Trong một khoảng thời gian ngắn, hàng loạt UAV và tên lửa của Iran đồng thời tấn công các điểm khác nhau trong chuỗi hỗ trợ này. Theo Iran, kết quả vượt quá những gì họ dự kiến ban đầu. 7 máy bay tiếp dầu quân sự của Mỹ bị hư hại nghiêm trọng, trong đó 2 chiếc bị phá hủy hoàn toàn với xác máy bay nằm lại trên sa mạc.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một phần thiệt hại. Ít nhất một hệ thống phòng thủ THAAD, một trong những khí tài chống tên lửa đắt đỏ và nhạy cảm nhất của Mỹ đã bị vô hiệu hóa và phá hủy hoàn toàn. Một máy bay AWACS khác cũng bị tấn công và rơi trong cùng đợt tập kích.

Trung tâm bảo dưỡng và điều phối máy bay tiếp dầu, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các hoạt động bay, bị hư hại nghiêm trọng và trên thực tế không còn khả năng hoạt động.