Apple đã thành công tiến vào không gian như thế nào?

Từ máy tính Apple II đến iPhone 17 Pro, thiết bị của Apple đã đồng hành cùng các sứ mệnh không gian trong hơn 4 thập kỷ.

Trong lịch sử phát triển của ngành hàng không vũ trụ, thiết bị công nghệ tiêu dùng hiếm khi đóng vai trò trung tâm. Tuy nhiên, Apple là một trong số ít thương hiệu có dấu ấn kéo dài trong môi trường không gian, từ các thử nghiệm ban đầu đến những ứng dụng thực tế ngày nay. Hành trình này phản ánh cách NASA dần thay đổi cách tiếp cận với phần cứng thương mại, từ thử nghiệm linh hoạt đến kiểm soát nghiêm ngặt.

Những thử nghiệm ban đầu trong kỷ nguyên tàu con thoi

NASA bước vào kỷ nguyên tàu con thoi từ năm 1981, đúng thời điểm máy tính cá nhân bắt đầu chuyển từ giao diện dòng lệnh sang đồ họa. Khi đó, các kỹ sư tận dụng máy tính thương mại để nghiên cứu cách phi hành gia tương tác với phần mềm trong môi trường vi trọng lực.

Ảnh minh họa.

Các hệ thống Apple II từng được sử dụng trong hoạt động mặt đất và thử nghiệm kỹ thuật, đặt nền móng cho việc ứng dụng máy tính cá nhân trong lĩnh vực hàng không vũ trụ. Tuy nhiên, phải đến đầu những năm 1990, thiết bị Apple mới chính thức được đưa vào không gian.

Macintosh Portable trở thành máy tính Apple đầu tiên hoạt động trên tàu con thoi trong các sứ mệnh như STS-41 và STS-43. Thiết bị này được sử dụng để nghiên cứu tương tác người – máy, tập trung vào cách điều khiển con trỏ, nhập liệu và khả năng sử dụng trong điều kiện không trọng lực.

Trong quá trình thử nghiệm, các kỹ sư nhận thấy nhiều hạn chế của phần cứng khi hoạt động ngoài Trái Đất. Ví dụ, trackball cần được điều chỉnh để hoạt động chính xác trong môi trường vi trọng lực. Dù vậy, Macintosh Portable vẫn được sử dụng như một nền tảng giao tiếp, thậm chí hỗ trợ gửi email từ không gian – một trong những dấu mốc đáng chú ý thời kỳ đó.

Phi hành gia Shannon Lucid đang làm việc trên một chiếc máy tính xách tay Macintosh trên tàu con thoi Atlantis.

Sau đó, Macintosh PowerBook 170 tiếp tục được đưa vào sứ mệnh SLS-2 năm 1993, phục vụ nghiên cứu khoa học. Thiết bị hỗ trợ các thí nghiệm về say không gian bằng cách phân tích sự khác biệt giữa tín hiệu thị giác và tiền đình. Đây là lần đầu tiên máy tính Apple tham gia trực tiếp vào quy trình nghiên cứu trên tàu.

Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn an toàn và chứng nhận ngày càng nghiêm ngặt, thiết bị thương mại dần bị loại khỏi các hệ thống quan trọng. NASA yêu cầu kiểm tra nghiêm ngặt về khả năng chịu bức xạ, độ tin cậy và an toàn, khiến máy tính tiêu dùng không còn phù hợp với vai trò cốt lõi.

Sự trở lại trong vai trò cá nhân và hỗ trợ

Sau một thời gian dài vắng bóng, thiết bị Apple quay trở lại không gian vào giữa những năm 2000 nhưng với vai trò khác. Các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) bắt đầu mang theo thiết bị cá nhân như iPod để phục vụ nhu cầu giải trí trong các nhiệm vụ dài ngày.

iPod trên tàu con thoi Discovery.

Đến năm 2011, NASA đưa hai chiếc iPhone 4 lên tàu con thoi trong sứ mệnh STS-135 – chuyến bay cuối cùng của chương trình này. Các thiết bị được cài ứng dụng SpaceLab để thực hiện thí nghiệm, sử dụng camera, con quay hồi chuyển và cảm biến gia tốc nhằm thu thập dữ liệu về vị trí và chuyển động.

Kết quả cho thấy thiết bị thương mại có thể đảm nhiệm một số chức năng khoa học nếu được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, iPhone không được kết nối trực tiếp với hệ thống tàu và không tham gia vào hoạt động điều khiển hay dẫn đường.

Trong những năm tiếp theo, iPad được đưa lên ISS như một công cụ hỗ trợ vận hành. Thay vì sử dụng tài liệu giấy, phi hành gia có thể truy cập thông tin trực tiếp trên thiết bị, giúp cập nhật nhanh hơn và giảm chi phí vận chuyển tài liệu.

Phi hành gia Steven Swanson trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) với một chiếc iPad.

Các thiết bị như AirPods cũng xuất hiện trong môi trường không gian với vai trò cá nhân. Ví dụ, phi hành gia Jessica Meir từng sử dụng AirPods khi tập luyện trên ISS để giảm tiếng ồn từ thiết bị và môi trường xung quanh.

iPhone 17 Pro và bước trở lại trong kỷ nguyên Artemis

Gần đây nhất, thiết bị Apple tiếp tục xuất hiện trong sứ mệnh Artemis II – chương trình đưa con người trở lại không gian sâu. Các hình ảnh và tài liệu cho thấy NASA đã cho phép các phi hành gia sử dụng iPhone 17 Pro Max như thiết bị cá nhân.

Các phi hành gia trên tàu Artemis II chuyền tay nhau chiếc iPhone 17 Pro Max để chụp ảnh.

Khác với các giai đoạn trước, việc đưa iPhone vào không gian lần này được kiểm soát nghiêm ngặt. Các tính năng như kết nối Wi-Fi và Bluetooth bị vô hiệu hóa và dữ liệu thu thập được truyền qua hệ thống liên lạc của tàu thay vì trực tiếp từ thiết bị.

NASA cũng tiến hành đánh giá an toàn kỹ lưỡng, bao gồm nguy cơ vỡ kính trong môi trường vi trọng lực và ảnh hưởng của bức xạ. Các biện pháp giảm thiểu rủi ro được triển khai nhằm đảm bảo thiết bị không gây ảnh hưởng đến hệ thống tàu và an toàn của phi hành đoàn.

Trong sứ mệnh này, iPhone 17 Pro Max chủ yếu được sử dụng để ghi lại hình ảnh và video từ góc nhìn của phi hành gia, mang lại trải nghiệm trực quan hơn cho người theo dõi trên Trái Đất.

Hành trình hơn 40 năm của thiết bị Apple trong không gian cho thấy sự thay đổi rõ rệt về vai trò. Từ công cụ thử nghiệm trong môi trường chưa được chuẩn hóa, các thiết bị này hiện được sử dụng như công cụ hỗ trợ cá nhân, hoạt động song song với hệ thống chuyên dụng mà không can thiệp trực tiếp vào vận hành.

Chốt tên gọi của iPhone màn hình gập đầu tiên của Apple

Thay vì “iPhone Fold”, Apple sẽ đặt tên “iPhone Ultra” cho mẫu điện thoại màn hình gập đầu tiên của mình, nhấn mạnh trải nghiệm thay vì chỉ công nghệ.

Bấm xem >>