Đốt 80 tỷ USD cho một giấc mơ ảo và cái kết đắt giá của ông chủ Facebook Mark Zuckerberg

Từng được ca ngợi là “tương lai của Internet”, Metaverse đã kéo theo một trong những canh bạc táo bạo nhất lịch sử công nghệ khi ông chủ Facebook Mark Zuckerberg đặt cược cả đế chế Meta vào thế giới ảo nhập vai và giấc mơ ấy đang lụi tàn thổi bay 80 tỷ USD.

Ông chủ Meta đã phải từ bỏ dự án Metaverse sau khi đầu tư 80 tỷ USD. Ảnh Kampalaedgetimes

Từ “tương lai của Internet” đến dự án bị rút ống thở của ông chủ Facebook

Năm 2021, khi ông Mark Zuckerberg đứng trước thế giới và tuyên bố đổi tên Facebook thành Meta, ông không chỉ tái định vị một công ty mà còn đặt cược toàn bộ uy tín cá nhân vào một khái niệm: Metaverse. Đó được mô tả là “tương lai của Internet”, nơi con người sống, làm việc và giải trí trong một thế giới ảo nhập vai bằng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR).

Nhưng chỉ sau chưa đầy 5 năm, giấc mơ ấy đang dần khép lại trong im lặng. Những động thái mới nhất của Meta cho thấy Metaverse không còn là trung tâm chiến lược. Ứng dụng chủ lực Horizon Worlds bị cắt giảm chức năng, hạn chế phát triển nội dung mới, thậm chí từng đứng trước nguy cơ bị rút khỏi nền tảng kính VR. Các đợt sa thải nhân sự, cắt giảm chi phí tại bộ phận Reality Labs càng củng cố một thực tế: Metaverse đã không trở thành cuộc cách mạng như lời hứa.

Một “cái chết từ từ” – theo cách mô tả của giới quan sát – đang diễn ra với dự án từng được kỳ vọng thay đổi thế giới.

80 tỷ USD “bốc hơi”: Canh bạc đắt đỏ nhất lịch sử công nghệ

Cái giá của thất bại này là khổng lồ. Theo ước tính, Meta đã tiêu tốn khoảng 80 tỷ USD cho Metaverse kể từ năm 2020 – phần lớn thông qua bộ phận Reality Labs. Đây là một trong những khoản đầu tư lớn nhất, nhưng cũng gây tranh cãi nhất trong lịch sử ngành công nghệ.

Khoản tiền này được dùng để mua lại công ty VR Oculus với giá 2 tỷ USD từ năm 2014, phát triển phần cứng như kính Quest, tài trợ các studio game, xây dựng hệ sinh thái nội dung và duy trì vận hành một nền tảng gần như không có người dùng.

Ngay cả khi bán được thiết bị, Meta vẫn phải chấp nhận bán lỗ để kích cầu thị trường. Đến năm 2025, Reality Labs tiếp tục báo lỗ thêm 6 tỷ USD chỉ trong một quý – con số khiến các nhà đầu tư không khỏi lo ngại.

Trong khi đó, lượng người dùng thực tế lại không theo kịp kỳ vọng. Metaverse chưa bao giờ đạt được “khối lượng tới hạn” để trở thành nền tảng phổ biến. Các tựa game VR như Beat Saber hay Supernatural chỉ thu hút một nhóm nhỏ người dùng đam mê công nghệ, không thể mở rộng ra đại chúng.

Thậm chí, các thế giới ảo không cần VR như Roblox hay Fortnite lại thành công hơn nhiều – một nghịch lý cho thấy người dùng không cần đến một “vũ trụ ảo phức tạp” như Zuckerberg hình dung.

Sai lầm chiến lược: Công nghệ đi trước nhu cầu

Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thất bại là sự “lệch pha” giữa tầm nhìn công nghệ và nhu cầu thực tế của người dùng.

Metaverse của Meta được xây dựng xoay quanh VR – một công nghệ vẫn còn nhiều hạn chế: thiết bị đắt đỏ, cồng kềnh, gây mệt mỏi khi sử dụng lâu và thiếu nội dung hấp dẫn. Ngay cả sản phẩm cao cấp như Apple Vision Pro với giá 3.500 USD cũng không thể tạo ra làn sóng tiêu dùng đại chúng.

Bên cạnh đó, trải nghiệm trong Horizon Worlds bị chê bai vì đồ họa thô sơ, avatar thiếu chân thực – từng trở thành trò cười trên mạng xã hội khi nhân vật chỉ có phần thân trên “lơ lửng”.

Quan trọng hơn, Meta dường như đã bỏ qua bài học từ các nền tảng đi trước. Theo nhiều chuyên gia, công ty “chạy theo thuật ngữ Metaverse mà chưa thực sự hiểu bản chất của nó”. Thay vì phát triển dựa trên cộng đồng và nội dung người dùng – yếu tố làm nên thành công của Internet – Meta lại áp đặt một mô hình từ trên xuống, phụ thuộc nặng vào phần cứng.

Kết quả là một sản phẩm không phù hợp với thói quen sử dụng của số đông.

Ông Mark Zuckerberg đã thất bại với Metaverse. Ảnh IB Time.

Tổn thất vô hình: Uy tín cá nhân của Zuckerberg bị bào mòn

Không chỉ là tiền bạc, thất bại của Metaverse còn gây thiệt hại lớn về danh tiếng cho ông Mark Zuckerberg.

Từng được xem là một trong những nhà sáng lập công nghệ có tầm nhìn xa, ông Zuckerberg giờ đây phải đối mặt với những nghi ngờ về khả năng định hướng chiến lược. Việc đổi tên công ty thành Meta – một bước đi mang tính biểu tượng – nay trở thành “gánh nặng thương hiệu” khi Metaverse không thành công.

Trong các sự kiện gần đây, ông Zuckerberg gần như tránh nhắc đến Metaverse. Tại hội nghị phát triển năm 2025, ông chỉ đề cập đến khái niệm này đúng hai lần, trong khi nhắc đến AI tới hơn 20 lần – một sự thay đổi rõ rệt về ưu tiên.

Sự quay ngoắt này khiến nhiều người đặt câu hỏi: liệu Metaverse có phải là một tầm nhìn dài hạn, hay chỉ là một “cơn sốt công nghệ” mà Meta lao vào quá sớm?

Cú rẽ sang AI: Lối thoát hay canh bạc mới?

Trong khi Metaverse dần bị gạt sang bên lề, Meta đang dồn toàn lực vào trí tuệ nhân tạo. Công ty dự kiến chi ít nhất 115 tỷ USD trong năm nay, chủ yếu để xây dựng hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu.

Zuckerberg thậm chí đã đưa ra một tầm nhìn mới: “siêu trí tuệ” – một dạng AI có thể trở thành trợ lý cá nhân tối thượng cho con người. Đây được xem là nỗ lực tái định vị Meta trong cuộc đua với các đối thủ như Google và Microsoft.

Tuy nhiên, bài học từ Metaverse vẫn còn đó. Việc chuyển hướng sang AI có thể giúp Meta phục hồi, nhưng cũng đặt ra rủi ro lặp lại sai lầm: đầu tư khổng lồ vào một tầm nhìn chưa được kiểm chứng đầy đủ.

Một giấc mơ lớn, một bài học đắt

Metaverse không hoàn toàn biến mất. Nó vẫn tồn tại dưới dạng thu hẹp, chủ yếu trên nền tảng di động và các ứng dụng thực tế tăng cường. Nhưng tham vọng ban đầu – thay thế Internet, tạo ra một thế giới số song song – đã thất bại.

Câu chuyện của Meta là minh chứng điển hình cho rủi ro của những “canh bạc tầm nhìn” trong công nghệ. Khi một công ty đặt cược hàng chục tỷ USD vào tương lai, ranh giới giữa thiên tài và sai lầm trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Với Mark Zuckerberg, Metaverse có thể không phải dấu chấm hết. Nhưng chắc chắn, đó là một vết hằn lớn trong sự nghiệp – nơi tham vọng vượt quá thực tế, và 80 tỷ USD trở thành học phí cực đắt đỏ cho một giấc mơ chưa thành hình.

Bên trong 'hầm trú ẩn' 170 triệu USD của Mark Zuckerberg

Mỹ - Với bến tàu riêng, bể cá khổng lồ và những hàng xóm như Jeff Bezos hay Ivanka Trump, siêu dinh thự mới của Mark Zuckerberg xác lập kỷ lục đắt đỏ...

Bấm xem >>