Làn sóng “mở cửa” của bóng đá Việt Nam

(NLĐO) - Số lượng cầu thủ có gốc gác nước ngoài tại các đội tuyển Việt Nam ở đợt tập trung tháng 3 đạt kỷ lục trong lịch sử.

Nhiều nhất trong lịch sử

Trong danh sách 10 cầu thủ bổ sung cho U19 Việt Nam mới đây, đáng chú ý là sự xuất hiện của thủ môn Việt kiều Aaron Tú Vinh Napierala. Người gác đền sinh năm 2007 hiện có 2 quốc tịch, Canada (từ bố) và Việt Nam (từ mẹ).

Sau thời gian được đào tạo tại Canada và Tây Ban Nha, Napierala quyết định trở về Việt Nam, từng được đăng ký tham gia Giải hạng Nhất 2024-2025 cho CLB Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là CLB TP HCM).

Thủ thành Việt kiều Aaron Tú Vinh Napierala vừa được triệu tập bổ sung lên U19 Việt Nam (Ảnh: CLB TP HCM)

Như vậy, U19 Việt Nam hiện có 3 cầu thủ Việt kiều là Napierala, Nguyễn Bá Nhật Ka và Antonio Moric. Thủ thành Nhật Ka sinh năm 2007, cao 1,96 m và đang khoác áo CLB Đại học Ryukei (Nhật Bản).

Trong khi đó, tiền đạo trẻ Moric của NK Trnje ở Giải hạng Ba Croatia vừa hoàn thành đợt tập luyện ngắn cùng đội U23 và trở lại hội quân cùng U19 Việt Nam.

Tính cả U23 và đội tuyển quốc gia, số lượng cầu thủ có gốc nước ngoài ở các đội tuyển Việt Nam trong đợt tập trung tháng 3 lên tới 10 người, nhiều nhất trong lịch sử. Nguyễn Vadim (CLB Đà Nẵng) và Trần Thành Trung (CLB Ninh Bình) đang dự Giải CFA Team China 2026 tại Trung Quốc. Còn 3 tuyển thủ Việt kiều (Đặng Văn Lâm, Nguyễn Filip, Cao Pendant Quang Vinh) và 2 tuyển thủ nhập tịch gốc Brazil (Đỗ Hoàng Hên, Nguyễn Xuân Son) chuẩn bị khoác áo những "chiến binh sao vàng" đối đầu Bangladesh và Malaysia.

Không đồng nghĩa với đặc cách

Sự góp mặt ngày càng đông của những gương mặt mang 2 dòng máu hoặc đã hoàn tất thủ tục nhập tịch phản ánh sự thay đổi trong tư duy tiếp cận nguồn nhân lực.

Thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống đào tạo trong nước, bóng đá Việt Nam bắt đầu mở rộng phạm vi tìm kiếm tài năng, hướng đến các cầu thủ gốc Việt trên toàn thế giới.

Đỗ Hoàng Hên là niềm hy vọng mới của bóng đá Việt Nam (Ảnh: VFF)

Dưới góc độ chuyên môn, hầu hết cầu thủ trưởng thành ở nước ngoài được tiếp cận môi trường đào tạo hiện đại, có nền tảng thể lực và tư duy chiến thuật tốt. Sự góp mặt của họ không chỉ làm tăng tính cạnh tranh nội bộ mà còn góp phần nâng cao chất lượng đội tuyển. Thực tế cho thấy vị trí thủ môn ở tuyển Việt Nam đã dần ổn định từ khi Đặng Văn Lâm chính thức ra mắt.

Tất nhiên, việc "mở cửa" không đồng nghĩa với đặc cách. Những cầu thủ mang "mác" Việt kiều hoặc nhập tịch thường được nhìn nhận như lời giải nhanh cho các vấn đề tồn tại trong thời gian dài. Dù vậy, phong độ trên sân mới là yếu tố tiên quyết.

Tận dụng nguồn lực toàn cầu

Năm 2004, Ludovic Casset, cầu thủ Việt kiều đầu tiên thử việc ở đội tuyển quốc gia, đã bị HLV Edson Tavares loại ngay trước thềm AFF Cup vì không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn.

Hay như Toni Lê Hoàng, tiền vệ từng 2 lần liên tiếp giành danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất U19 Ba Lan, cũng đành rời U23 Việt Nam sau 1 buổi tập duy nhất do không thể theo kịp nhịp độ của toàn đội.

Khoa Ngô được kỳ vọng duy trì phong độ để góp mặt ở tuyển Việt Nam sau khi hoàn tất thủ tục pháp lý (Ảnh: CLB Công an TP HCM)

Những kết quả đáng thất vọng này phần nào xuất phát từ áp lực kỳ vọng lớn đối với các gương mặt có gốc nước ngoài. Song không chỉ bản thân cầu thủ phải nỗ lực nhiều hơn mà hệ thống bóng đá cũng cần cách tiếp cận thực tế và kiên nhẫn hơn.

Làn sóng nhập tịch và Việt kiều "hồi hương" có thể không phải "phép mầu" tức thì cho bóng đá Việt Nam. Tuy nhiên, ở tầm dài hạn, xu hướng này cho thấy việc tận dụng nguồn lực toàn cầu là điều tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Đội tuyển Pháp từng giành ngôi á quân World Cup 2022 tại Qatar với gần 60% lực lượng là các cầu thủ gốc Phi.

Điều này khẳng định việc tận dụng cầu thủ nhập tịch hoặc Việt kiều là một cơ hội, song chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với hệ thống sàng lọc chặt chẽ và môi trường phát triển phù hợp. Nếu họ tìm được chỗ đứng, bóng đá Việt Nam không chỉ mạnh hơn về lực lượng, mà còn tiến gần hơn tới chuẩn mực chuyên nghiệp của bóng đá hiện đại.

Hiện tại, vẫn còn rất nhiều gương mặt tiềm năng chưa thể lên tuyển vì quy định của FIFA. Trung vệ Đỗ Phi Long của Đà Nẵng đã hoàn tất thủ tục nhập tịch vào tháng 12-2025 nhưng chưa sinh sống tại Việt Nam đủ 5 năm liên tục. Patrik Lê Giang, thủ thành được kỳ vọng sẽ tạo nên màn cạnh tranh hấp dẫn trong khung gỗ tuyển Việt Nam đợt hội quân này, không được triệu tập vì chưa hoàn tất thủ tục chuyển đổi liên đoàn.

Hay tài năng 19 tuổi Khoa Ngô dù thường xuyên tỏa sáng ở CLB Công an TP HCM đành vắng mặt tại các đội tuyển vì gặp rắc rối trong việc đối chiếu dữ liệu dân cư phía bố.