Điểm nóng xung đột ngày 10-4: Tình trạng bấp bênh tại eo biển Hormuz

Căng thẳng tại eo biển Hormuz chưa hạ nhiệt khi Iran đưa ra điều kiện mở lại tuyến hàng hải, châu Âu lập lực lượng hộ tống, còn thị trường vẫn bất an.

Theo Al Jazeera, tình hình tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – vẫn trong trạng thái rất bất ổn.

Dịch vụ theo dõi tàu thuyền MarineTraffic cho biết 2 tàu - một treo cờ Hy Lạp và một treo cờ Liberia - đã đi qua eo biển hôm 8-4. Trong khi đó, các nhà phân tích vận tải biển tại công ty Lloyd's List nói cùng ngày 8-4 nhưng muộn hơn đã có 3 tàu đi qua - "tất cả đều có liên hệ với Iran".

Dữ liệu vận tải ngày 9-4 chỉ ra 6 tàu đã đi qua eo biển. Ông Sultan Al Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), tuyên bố trên LinkedIn rằng "ước tính có 230 tàu đang chở đầy dầu và sẵn sàng di chuyển".

Ông C. Uday Bhaskar, chuyên gia hàng hải và Giám đốc Hội Nghiên cứu Chính sách tại New Delhi (Ấn Độ), cho biết thị trường toàn cầu đang thể hiện rõ sự lo lắng khi chưa biết Iran sẽ áp đặt những quy định mới nào đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Các tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng chờ di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: AP

Cùng ngày, AP đưa tin châu Âu đang xúc tiến kế hoạch can thiệp nhằm đảm bảo an ninh hàng hải. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noël Barrot cho biết các đối tác châu Âu và quốc tế đang hoàn tất kế hoạch triển khai một phái bộ hộ tống tàu qua eo biển Hormuz ngay khi giao tranh thực sự chấm dứt.

Theo ông Barrot, kế hoạch này đang được quân đội Pháp phối hợp với các quốc gia tình nguyện tham gia xây dựng chi tiết. Khi đạt được thỏa thuận giữa các bên xung đột và có hệ thống hộ tống, hoạt động vận tải qua eo biển nhiều khả năng sẽ trở lại an toàn.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trước đó cũng tiết lộ khoảng 15 quốc gia đã sẵn sàng tham gia sáng kiến này.

Về phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Saeed Khatibzadeh khẳng định Tehran sẽ cho phép tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz theo các chuẩn mực quốc tế và luật pháp quốc tế nhưng chỉ sau khi Mỹ chấm dứt "hành động gây hấn" tại Trung Đông và Israel ngừng tấn công Lebanon.

Ông Khatibzadh cho biết việc Iran đóng eo biển trước đó là phản ứng trước hành động của Israel mà Tehran gọi là vi phạm nghiêm trọng và có chủ ý lệnh ngừng bắn.

"Không thể vừa muốn lợi ích vừa tiếp tục gây sức ép. Đó là thông điệp Iran đã gửi rất rõ ràng tới Washington" - ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng an ninh năng lượng tại khu vực vịnh Ba Tư là lợi ích cốt lõi của Iran.

Dù vậy, Tehran cũng khẳng định sẽ không kiểm soát việc tàu thuyền qua lại theo kiểu cấp phép từng chiếc, mà vẫn tuân thủ các quy tắc quốc tế khi điều kiện được đáp ứng.

Trong khi đó, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với TASS hôm 9-4 rằng theo thỏa thuận ngừng bắn, Iran sẽ chỉ cho phép tối đa 15 tàu đi qua Hormuz mỗi ngày,

"Việc di chuyển hoàn toàn phụ thuộc vào sự phê duyệt của Iran và tuân thủ một quy trình cụ thể dưới sự giám sát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC). Sẽ không có chuyện quay trở lại tình trạng trước chiến sự" - nguồn tin cho biết.