Thịt lợn bệnh "tuồn" vào trường học ở Hà Nội: Nguy hiểm thế nào cho sức khỏe?

Trường hợp ăn phải lợn bệnh nhưng chế biến không đảm bảo quy trình, người dân có thể bị ngộ độc thực phẩm do Salmonella, E. coli hoặc liên cầu khuẩn lợn. Đặc biệt, với trẻ nhỏ khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện sẽ dễ mắc các bệnh về đường tiêu hóa và ảnh hưởng sức khỏe lâu dài.

Thời gian gần đây, cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện các vụ việc vi phạm nghiêm trọng vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Mới đây, ngày 17/3 cơ quan CSĐT Công an TP. Hà Nội phát hiện lò mổ tại Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội) đã thu gom lợn bệnh nhiễm dịch tả châu Phi từ nhiều tỉnh, thành rồi vận chuyển về Hà Nội giết mổ. Các đối tượng đã móc nối với một số cán bộ kiểm dịch để bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc.

Đáng chú ý, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn). Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

BS CKI Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương

Vụ việc không chỉ cho thấy mức độ vi phạm nghiêm trọng mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm, đặc biệt khi nguồn thực phẩm không đảm bảo có thể len lỏi vào bữa ăn học đường, nơi đối tượng của mỗi suất ăn là trẻ nhỏ, nhóm có sức đề kháng còn hạn chế và dễ bị tổn thương trước các nguy cơ về sức khỏe.

Ăn thịt nhiễm dịch tả heo châu Phi gây hại thế nào

Theo BS CKI Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn lợn nhưng không lây sang người. Trong trường hợp thịt được nấu chín kỹ, virus gần như không còn khả năng gây hại.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa thịt lợn bệnh là an toàn để tiêu thụ. Nguy cơ thực sự nằm ở các yếu tố đi kèm trong quá trình giết mổ, bảo quản và phân phối không đảm bảo vệ sinh.

Thịt từ lợn bệnh hoặc lợn chết là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Các tác nhân như Salmonella, E.coli hay Listeria có thể tồn tại và sinh sôi nhanh chóng nếu điều kiện vệ sinh không được đảm bảo. Đáng chú ý, một số loại độc tố sinh ra trong quá trình phân hủy như histamine, endotoxin hay mycotoxin có thể tồn tại ngay cả khi thực phẩm đã được nấu chín ở nhiệt độ 100 độ C.

So với người trưởng thành, trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng chống lại vi khuẩn và độc tố còn hạn chế. Trong môi trường học đường, bữa ăn được tổ chức theo hình thức tập thể nên nếu xảy ra sự cố, nguy cơ không chỉ dừng lại ở một cá nhân mà có thể ảnh hưởng đến nhiều học sinh.

"Khi đi vào cơ thể, chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng quen thuộc như đau bụng, tiêu chảy, nôn, sốt và mất nước trong vòng 6–48 giờ sau khi ăn, trong khi trẻ nhỏ do hệ miễn dịch còn yếu và thể trạng nhẹ cân nên dễ bị diễn biến nặng hơn người lớn như viêm ruột cấp, nhiễm khuẩn huyết hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài nếu ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn nhiều lần", bác sĩ Thiệu thông tin.

Ví dụ về một người đàn ông ở Lào Cai sau khi ăn thịt heo chết nấu chín, bị nôn nhiều, tiêu chảy và nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng vào cuối năm 2025. (Ảnh BVCC).

Không chỉ ảnh hưởng trước mắt, những tác động kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất và sức khỏe lâu dài của trẻ. Ngoài ra, nếu thịt không được nấu chín kỹ, người tiêu dùng còn đối mặt nguy cơ nhiễm ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây lợn, những tác nhân có thể gây tổn thương cơ, mắt, thậm chí hệ thần kinh.

Một yếu tố khác cần lưu ý là khi lợn mắc bệnh, sức đề kháng suy giảm, tạo điều kiện cho nhiều bệnh khác phát sinh, trong đó có liên cầu khuẩn lợn, tác nhân có thể lây sang người và gây biến chứng nặng.

Cần xử lý nghiêm cán bộ có liên quan

Trở lại vụ việc xảy ra tại Hà Nội, nhiều phụ huynh lo lắng, bởi hầu hết thịt lợn bệnh được đưa vào trường học. Trong khi hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện nên dễ bị ngộ độc thực phẩm và các bệnh về đường tiêu hóa. Bên cạnh đó, về lâu dài sức khỏe của trẻ sẽ bị ảnh hưởng.

PGS. Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia về công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng việc kiểm tra, kiểm soát an toàn thực phẩm rất quan trọng. Thế nhưng, trong các vụ việc vừa qua, cần làm rõ vai trò của cơ quan kiểm tra, giám sát về an toàn thực phẩm, trong đó bao gồm Quản lý thị trường, cán bộ kiểm dịch...

Bên cạnh đó, cần phải làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo các cơ quan có cán bộ liên quan, trong việc buông lỏng công tác quản lý. Đặc biệt, việc các đối tượng bắt tay để bỏ qua quy trình kiểm soát là hành vi tiếp tay cho tội ác, gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh và đe dọa sức khỏe của người tiêu dùng.

Để phân biệt lợn nhiễm dịch tả châu Phi, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho rằng, thịt lợn nhiễm bệnh thường có màu sắc không đều, nhợt nhạt hoặc chuyển sang thâm tái, mùi khó chịu. Trong một số trường hợp lợn bị nhiễm bệnh được tiêm thuốc trước khi chết, thịt sẽ có mùi hóa chất.

Bên cạnh đó, trên da lợn nhiễm dịch tả châu Phi sẽ xuất hiện những mảng xuất huyết, tím tái hoặc đốm đỏ, sần sùi hoặc có mụn nước, thịt mềm nhão. Khi chế biến, thịt lợn bệnh có mùi hôi, tanh, hoặc mùi lạ không giống thịt tươi sạch.

Tuy nhiên một số trường hợp thịt heo bệnh khó nhận biết được bằng mắt thường mà cần được kiểm dịch chặt chẽ. Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt.