Mùa rươi: Ăn rươi có lợi gì, cần lưu ý những gì?
Hiện đang là mùa rươi. Đây là đặc sản giàu protein nhưng cần được lựa chọn và chế biến đúng cách để bảo đảm an toàn.
Rươi là loài giun nhiều tơ sống ở vùng nước lợ ven biển, thường được khai thác tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. Từ rươi có thể chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc như chả rươi, rươi kho, rươi xào hoặc mắm rươi.
Không chỉ có hương vị đặc trưng, rươi còn được quan tâm bởi thành phần dinh dưỡng. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng giá trị thực phẩm này và chú ý an toàn trong quá trình sử dụng.
1. Rươi là loài gì, thường xuất hiện vào thời điểm nào?
Rươi là đặc sản theo mùa của miền Bắc, thường được chế biến thành nhiều món hấp dẫn như chả rươi, rươi kho, rươi nấu măng và rươi xào củ niễng. Ảnh: Thùy Hoàng
Rươi có tên khoa học là Tylorrhynchus heterochaetus, thuộc nhóm giun nhiều tơ, ngành giun đốt. Loài này thường sống vùi trong lớp bùn ở vùng cửa sông, ruộng nước lợ và khu vực chịu ảnh hưởng của thủy triều. Tại Việt Nam, rươi được ghi nhận ở nhiều địa phương ven biển như Hải Phòng, Quảng Ninh và Thái Bình.
Rươi có thể xuất hiện rải rác trong năm nhưng thường tập trung theo mùa. Tùy điều kiện sinh thái và từng địa phương, thời điểm khai thác phổ biến thường vào tháng 9 - 10 âm lịch. Nghiên cứu về môi trường sống tại Hải Dương cũng ghi nhận rươi xuất hiện nhiều hơn vào cuối mùa xuân và mùa thu.
2. Giá trị dinh dưỡng của rươi
Rươi là thực phẩm có nguồn gốc động vật, cung cấp protein và một số thành phần dinh dưỡng khác. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Foods năm 2022 về rươi thu thập tại Việt Nam và Trung Quốc ghi nhận hàm lượng protein trong mẫu rươi nghiền lần lượt khoảng 5,64% và 5,75%. Đây là kết quả phân tích trên mẫu nghiên cứu cụ thể chứ không phải là con số đại diện cho mọi loại rươi hoặc mọi cách chế biến.
Nghiên cứu này cũng dẫn lại một số tài liệu về sự hiện diện của acid amin thiết yếu, acid béo không bão hòa, vitamin nhóm B và một số nguyên tố vi lượng trong rươi. Tuy nhiên, dữ liệu về thành phần dinh dưỡng của rươi còn hạn chế; chưa đủ cơ sở để xác định chính xác lượng từng chất trong khẩu phần ăn thông thường.
Theo Bảng thành phần thực phẩm Viện Dinh dưỡng, trong 100 g rươi phần ăn được chứa 12,4 g protein, 4,4 g chất béo, 66 mg canxi, 1,8 mg sắt và 57 mg phospho. Hàm lượng nước chiếm 81,9%.
Nên xem rươi là một nguồn thực phẩm bổ sung protein trong bữa ăn nhưng không nên coi đây là thực phẩm có khả năng phòng ngừa hay điều trị bệnh. Giá trị dinh dưỡng thực tế còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, độ tươi, khẩu phần và cách chế biến. Chẳng hạn, món chả rươi thường kết hợp trứng, thịt và gia vị nên thành phần dinh dưỡng của món ăn không chỉ đến từ rươi.
3. Rươi có tác dụng chống oxy hóa không?
Rươi kho. Ảnh: Hương Quỳnh
Một số nghiên cứu bước đầu đã khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của rươi trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu đăng trên Foods năm 2022 đánh giá dịch chiết và protein thủy phân từ rươi. Kết quả cho thấy một số mẫu dịch chiết, đặc biệt là dịch chiết nước từ rươi hấp, có hoạt tính chống oxy hóa.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ kết quả thực nghiệm với lợi ích sức khỏe ở người. Nghiên cứu không chứng minh rằng ăn rươi có thể làm giảm stress oxy hóa trong cơ thể, phòng ngừa ung thư, bệnh tim mạch hay điều trị bất kỳ bệnh lý nào.
Các tác giả cũng cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu tiềm năng của dịch chiết và protein thủy phân từ rươi. Vì vậy, kết quả này chưa thể coi là một công dụng chữa bệnh hoặc khuyến nghị ăn rươi để bổ sung chất chống oxy hóa.
4. Cách ăn rươi an toàn
Rươi là thực phẩm tươi sống, dễ bị biến đổi chất lượng nếu không được bảo quản phù hợp. Khi mua, nên chọn rươi có nguồn gốc rõ ràng, còn tươi, không có mùi lạ hoặc dấu hiệu phân hủy. Không sử dụng rươi đã chết, ôi, nhũn hoặc có biểu hiện bất thường; không nên mua sản phẩm không rõ nơi khai thác và điều kiện bảo quản.
Sau khi mua, cần sơ chế và chế biến sớm. Nếu chưa sử dụng ngay, nên bảo quản lạnh phù hợp, đựng trong dụng cụ sạch, kín và tách riêng với thực phẩm đã nấu chín. Không để rươi sống tiếp xúc với thức ăn chín hoặc dùng chung dụng cụ nấu ăn khi chưa vệ sinh. Rươi cần được nấu chín kỹ, không ăn sống hoặc chế biến tái.
Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người tiêu dùng thực hiện các nguyên tắc cơ bản gồm giữ thực phẩm sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản ở nhiệt độ an toàn và sử dụng nguồn nước, nguyên liệu sạch. Đây cũng là những nguyên tắc cần áp dụng khi sơ chế và chế biến rươi.
Người từng có phản ứng dị ứng sau khi ăn rươi cần tránh sử dụng lại và trao đổi với bác sĩ để được đánh giá. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như nổi mề đay lan rộng, sưng môi hoặc lưỡi, khó thở, chóng mặt sau ăn, cần đến cơ sở y tế ngay. Người từng dị ứng rươi không nên tự thử ăn lại để kiểm tra phản ứng.
Mướp hương giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, một số người mắc bệnh nền hoặc có cơ địa nhạy cảm cần...
Nguồn: https://suckhoedoisong.vn/mua-ruoi-an-ruoi-co-loi-gi-can-luu-y-nhung-gi-169...
-22/11/2026 08:00 AM (GMT+7)

