Một vị trí, 2 cảm xúc
Everton kết thúc 2 mùa liên tiếp ở vị trí thứ 13 dưới thời David Moyes, nhưng hoàn cảnh của mỗi mùa lại hoàn toàn khác nhau. Khi trở lại vào tháng 1/2025, Moyes tiếp quản đội bóng chỉ hơn nhóm xuống hạng 1 điểm. Ông sau đó giúp Everton bứt lên mạnh mẽ, kết thúc mùa 2024/25 với 48 điểm và tạo khoảng cách 23 điểm so với khu vực nguy hiểm.
Đến mùa 2025/26, Everton chi khoảng 97 triệu bảng trong kỳ chuyển nhượng hè, mức cao nhất lịch sử câu lạc bộ theo thống kê của BBC. Đội bóng giành 49 điểm, nhiều hơn mùa trước 1 điểm, nhưng vẫn chỉ đứng thứ 13. Lần này, cảm giác đọng lại không còn là nhẹ nhõm mà là sự tiếc nuối sau cú trượt dài ở giai đoạn cuối mùa. Bảng xếp hạng chính thức xác nhận Everton kết thúc mùa với 13 trận thắng, 10 trận hòa và 15 trận thua.
Giữa 2 mùa giải ấy là một trạng thái lửng lơ: Everton đã đủ ổn định để không còn bị kéo vào cuộc đua trụ hạng, nhưng vẫn chưa đủ sức thuyết phục người hâm mộ rằng đội bóng sẵn sàng tạo ra bước tiến lớn hơn.
Rơi tự do sau giấc mơ châu Âu
Ngày 21/3, chiến thắng 3-0 trước Chelsea đưa Everton lên vị trí thứ 7, chỉ kém suất dự Champions League 3 điểm khi còn 7 trận. Beto lập cú đúp, Iliman Ndiaye ghi bàn còn Jordan Pickford có trận giữ sạch lưới thứ 100 cho câu lạc bộ. Khi đó, Jack Grealish đã tạo ảnh hưởng rõ rệt, Kiernan Dewsbury-Hall thường xuyên mang đến những bàn thắng quan trọng, trong khi Thierno Barry và Beto bắt đầu tìm được sự ổn định.
Tuy nhiên, Everton không thắng thêm trận nào trong phần còn lại của mùa giải. Từ trận hòa Brentford 2-2 ngày 11/4, họ bước vào chuỗi 7 trận liên tiếp không thắng, dài nhất kể từ khi Moyes trở lại. Thành tích trong giai đoạn này thuộc nhóm 3 đội thấp nhất giải, bên cạnh Burnley và Wolverhampton Wanderers, 2 câu lạc bộ phải xuống hạng.
Thất bại 1-3 trước Sunderland trên sân nhà ngày 17/5 là hình ảnh tiêu biểu cho sự sa sút ấy. Everton dẫn trước nhưng để đối thủ ghi 3 bàn trong hiệp 2 và bị khán giả la ó sau tiếng còi mãn cuộc. Giấc mơ châu Âu từng ở rất gần, nhưng cuối cùng lại tan biến trong thất vọng.
Khởi đầu chưa trọn vẹn tại sân nhà mới
Việc chuyển đến sân Hill Dickinson từng được kỳ vọng mở ra một giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, Everton chỉ giành trung bình 1,21 điểm mỗi trận sân nhà trong mùa đầu tiên tại đây. Xét trong lịch sử câu lạc bộ và quy đổi theo cách tính 3 điểm cho một chiến thắng, chỉ có 4 mùa họ đạt thành tích sân nhà thấp hơn.
Trái lại, Everton thắng 7 trận sân khách, thành tích tốt nhất của họ trong một mùa Ngoại hạng Anh bình thường kể từ mùa 2013/14. Phong độ xa nhà thuộc nhóm 7 đội dẫn đầu giải, tạo nên sự đối lập rõ rệt: Everton đủ lì lợm khi rời Liverpool, nhưng lại thiếu sự ổn định trước khán giả nhà.
Ảnh hưởng của Grealish và giới hạn đội hình
Theo Leon Osman, chấn thương khiến Grealish phải nghỉ thi đấu từ tháng 1 là bước ngoặt lớn. Trong những trận có cầu thủ này, Everton đạt tỷ lệ thắng 45% và giành trung bình 1,6 điểm mỗi trận. Khi không có Grealish, tỷ lệ thắng giảm xuống 22%, còn số điểm trung bình chỉ là 1 mỗi trận.
Sự vắng mặt của Grealish càng trở nên nghiêm trọng khi Moyes chỉ sử dụng 22 cầu thủ tại Ngoại hạng Anh, ít nhất giải. Everton cũng chỉ thực hiện 128 lần thay người, thấp hơn mọi đội bóng khác. Đáng chú ý, 33 trong số đó là những lần Beto và Thierno Barry thay nhau vào sân. Những con số này cho thấy Moyes đang phụ thuộc vào một nhóm cầu thủ nhất định trong đội.
Osman nhận xét Moyes là huấn luyện viên có yêu cầu rất cao và cường độ làm việc lớn. Với một đội hình thiếu chiều sâu, Everton không thể duy trì thể lực và phong độ đến cuối mùa. Dù vậy, cựu tiền vệ này vẫn ghi nhận sự ổn định mà Moyes mang lại sau nhiều năm câu lạc bộ bị bao phủ bởi khó khăn tài chính, án trừ điểm và những cuộc chiến trụ hạng.
Năm cuối hợp đồng và kỳ vọng thực tế
Moyes bước vào năm cuối của bản hợp đồng có thời hạn 2 năm rưỡi ký vào tháng 1/2025. Nhà cầm quân 63 tuổi từng được Everton lên kế hoạch đề nghị gia hạn khi đội bóng còn cạnh tranh suất dự cúp châu Âu, nhưng chuỗi sa sút cuối mùa khiến câu hỏi về tương lai của ông trở nên phức tạp hơn.
Trong 5 năm gần nhất, Everton chỉ đứng thứ 15 Ngoại hạng Anh về mức chi tiêu ròng. Bournemouth và Brighton cho thấy một hướng đi khác khi xây dựng đội hình hiệu quả, mua bán cầu thủ hợp lý và lần lượt kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 6 và thứ 8. Theo Osman, 2 câu lạc bộ này đã tiến xa hơn Everton trong quá trình phát triển, còn đội bóng vùng Merseyside vẫn đang thích nghi với sân mới và khắc phục hậu quả từ nhiều năm bất ổn.
Dẫu vậy, một thay đổi quan trọng đã xuất hiện: nguy cơ xuống hạng không còn là chủ đề thường trực mỗi khi nhắc đến Everton. Đó có thể chưa phải bước nhảy vọt mà người hâm mộ mong đợi, nhưng vẫn là dấu ấn rõ ràng nhất của Moyes. Mùa giải sắp tới trong hợp đồng hiện tại sẽ trả lời liệu ông có thể đưa đội bóng vượt khỏi sự an toàn của vị trí giữa bảng xếp hạng và thực sự tiến gần hơn đến nhóm dự cúp châu Âu hay không.