Vàng thế giới tuột dốc, vỡ mộng quan điểm 'loạn thế mua vàng'

Khi xung đột ở Trung Đông leo thang, nhiều nhà đầu tư đổ xô vào vàng với niềm tin ‘loạn thế mua vàng’ nhưng chỉ trong vài ngày, giá vàng bốc hơi mạnh, phơi bày sự thật phũ phàng về những hiểu lầm lâu nay quanh tài sản trú ẩn số 1 này.

Sáng nay, giá vàng thế giới tiếp tục đà suy giảm. Giá vàng nhiều thời điểm tụt mốc 5.000 USD/ounce. Lúc 8h40 ngày 16/3 (giờ Việt Nam), giá vàng tụt xuống 4.998 USD/ounce.

Chỉ trong vài ngày, thị trường tài chính toàn cầu đã chứng kiến một nghịch lý khiến nhiều nhà đầu tư choáng váng: Trung Đông chìm trong khói lửa nhưng vàng - tài sản được coi là “nơi trú ẩn an toàn cuối cùng” lại rơi tự do.

Giá vàng thế giới lùi sâu.

Ngay trong ngày tin chiến sự bùng nổ, giá vàng giao ngay trên thị trường quốc tế lập đỉnh lịch sử khoảng 5.200 USD/ounce. Hàng loạt nhà đầu tư nhỏ lẻ lao vào mua với niềm tin quen thuộc: “Loạn thế mua vàng”.

Thế nhưng chỉ sau vài phiên giao dịch, giá vàng bất ngờ hạ nhiệt, giảm trở lại quanh mức 5.100 và xuống quanh 5.000 USD/ounce. Không chỉ thu hẹp phần lớn mức tăng trước khi xung đột leo thang, giá vàng sau đó còn điều chỉnh về vùng ngang bằng với mức trước chiến sự.

Giá vàng giao ngay trên thị trường quốc tế lập đỉnh lịch sử quanh 5.200 USD/ounce ngay trong ngày tin chiến sự Trung Đông bùng nổ, nhưng sau đó lao dốc mạnh. Ảnh: Baidu

‘Loạn thế mua vàng’: Hiểu sai từ đầu

Theo nhiều chuyên gia tài chính quốc tế, sai lầm lớn nhất của phần lớn nhà đầu tư là hiểu nhầm bản chất “trú ẩn” của vàng

Trên thực tế, vàng không phải công cụ phòng ngừa chiến tranh, mà chủ yếu là tài sản bảo vệ giá trị trong những tình huống cực đoan như hệ thống tiền tệ sụp đổ, lạm phát phi mã khiến tiền tệ mất giá hay quốc gia vỡ nợ hoặc khủng hoảng tiền tệ.

Những kịch bản này từng xảy ra trong lịch sử, chẳng hạn như châu Âu thời Thế chiến II hoặc các cuộc khủng hoảng siêu lạm phát tại Venezuela hay Zimbabwe.

Trong bối cảnh hiện nay, đa số các cuộc xung đột khu vực không đủ sức làm lung lay hệ thống tiền tệ toàn cầu, do đó vàng không nhất thiết phải tăng giá.

Thực tế, giá vàng hiện nay chủ yếu được xác định dựa trên lãi suất thực của Mỹ, tức là lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ trừ đi kỳ vọng lạm phát. Nói cách khác, khi lợi suất thực cao, giữ vàng sẽ mất đi cơ hội nhận lãi từ trái phiếu, khiến giá vàng giảm; ngược lại, lợi suất thực thấp sẽ hỗ trợ giá vàng tăng.

Trong hơn 50 năm qua, nhiều nghiên cứu tài chính đã ước tính rằng mối quan hệ nghịch giữa giá vàng và lãi suất thực của Mỹ luôn rất chặt chẽ, với mức tương quan lên đến hơn 90%.

Quy luật lặp lại: ‘Tin ra là bán’

Một quy luật quen thuộc của thị trường tài chính cũng góp phần kéo giá vàng đi xuống: nhà đầu tư thường mua vào khi tin đồn hoặc kỳ vọng xuất hiện, nhưng lại bán ra ngay khi sự kiện thật sự xảy ra.

Khi thị trường lo ngại xung đột có thể bùng nổ, dòng tiền đầu cơ thường đổ vào vàng trước. Nhưng đến khi chiến tranh thật sự xảy ra, yếu tố bất định giảm đi, nhiều quỹ đầu tư sẽ chốt lời, khiến giá đảo chiều.

Chỉ số USD tăng vọt và lợi suất trái phiếu Mỹ nhảy lên, tạo áp lực giảm giá vàng dù xung đột leo thang ở Trung Đông. Ảnh: Baidu

Lịch sử thị trường vàng nhiều lần cho thấy kịch bản tương tự. Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990, giá vàng tăng mạnh trước khi chiến sự bùng nổ nhưng sau đó lại giảm hơn 16% khi chiến tranh thực sự bắt đầu.

Chiến tranh Iraq năm 2003 cũng chứng kiến vàng đạt đỉnh ngay ngày mở màn chiến dịch quân sự, rồi lao dốc trong tháng tiếp theo.

Đến chiến tranh Nga-Ukraine năm 2022, vàng lập kỷ lục gần 2.070 USD/ounce khi chiến sự nổ ra nhưng nhanh chóng quay đầu giảm. Diễn biến năm 2026 dường như lặp lại quy luật quen thuộc này: giá vàng đạt đỉnh đúng vào thời điểm chiến tranh bùng phát, sau đó nhanh chóng suy giảm.

Đồng USD mới là ‘nơi trú ẩn số 1’

Một thực tế ít người để ý: trong hệ thống tài chính toàn cầu, đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ mới là tài sản trú ẩn lớn nhất, chứ không phải vàng.

Mỗi khi khủng hoảng hay xung đột xảy ra, dòng vốn quốc tế thường chảy ngược về Mỹ vì đây vẫn là nền kinh tế lớn nhất và có hệ thống tài chính sâu nhất.

Kết quả là chỉ số USD tăng mạnh, lợi suất trái phiếu Mỹ cũng tăng và vì vàng được định giá bằng USD, giá vàng thường chịu áp lực giảm khi đồng bạc xanh mạnh lên.

Trong cuộc khủng hoảng Trung Đông lần này, điều đó đã xảy ra rõ rệt. Đồng USD tăng mạnh, trong khi lợi suất trái phiếu 10 năm của Mỹ leo lên khoảng 4,5%, khiến chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng lên đáng kể. Khi thị trường thiếu tiền, vàng cũng bị bán

Một yếu tố khác ít được chú ý là khủng hoảng thanh khoản. Khi thị trường tài chính biến động mạnh, nhiều quỹ đầu tư phải bán tài sản để bổ sung ký quỹ hoặc bù lỗ ở các thị trường khác.

Trong tình huống này, vì có thanh khoản rất cao nên vàng thường bị bán trước để nhanh chóng chuyển thành tiền mặt.

Kịch bản này từng xảy ra rõ ràng trong giai đoạn tháng 3/2020, khi đại dịch Covid-19 khiến thị trường toàn cầu lao dốc. Dù được coi là tài sản trú ẩn, vàng vẫn giảm mạnh trong thời gian ngắn do các quỹ buộc phải bán ra.

Chính sách của Fed mang tính quyết định

Cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất đối với giá vàng không phải chiến tranh mà là chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Cuộc xung đột Trung Đông khiến giá dầu tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại. Điều này khiến thị trường giảm kỳ vọng Fed sẽ sớm cắt giảm lãi suất.

Khi khả năng hạ lãi suất giảm, lợi suất trái phiếu tăng lên, kéo theo lãi suất thực tăng, gây áp lực trực tiếp lên giá vàng.

Nói cách khác, chiến tranh chỉ là chất xúc tác. Chính sách tiền tệ mới là động lực thực sự của thị trường vàng.

Theo Baidu