Vì sao nhóm ngành công nghệ mũi nhọn lập đỉnh, điểm chuẩn cao chót vót

Trong kỳ tuyển sinh đại học năm nay, khối ngành công nghệ ghi nhận một làn sóng đăng ký áp đảo, đẩy điểm chuẩn lên mức cao kỷ lục. Chuyên gia lý giải, nguyên nhân là do sức hút của chính sách học bổng.

Tính đến ngày 10/8, hàng loạt trường đại học lớn trên toàn quốc đã chính thức công bố điểm chuẩn. Theo công bố của Bộ GD&ĐT, trong tổng số 874.811 thí sinh đăng ký xét tuyển, có tới 53,5% thí sinh lựa chọn ít nhất một nguyện vọng vào khối ngành STEM. Sự dịch chuyển dữ liệu này đã đẩy điểm chuẩn các ngành công nghệ lõi lên mức tiệm cận tuyệt đối.

Ngay trong ngày đầu công bố điểm chuẩn năm 2026, các ngành công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và thiết kế vi mạch đã chính thức xác lập vị thế "quán quân" tại hàng loạt trường đại học lớn từ Nam ra Bắc.

Cụ thể, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, chương trình tiên tiến Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (IT-E10) có với mức điểm chuẩn suýt soát tuyệt đối 29,54 (theo điểm thi tốt nghiệp THPT, trung bình 9,84 điểm/môn).

Sức nóng lan tỏa sang ngành Khoa học máy tính (IT1) với 29,27 điểm, nghĩa là thí sinh phải đạt trung bình hơn 9,75 điểm/môn mới có cơ hội trúng tuyển. Bên cạnh đó, các ngành gắn với công nghệ tương lai cũng lập đỉnh chót vót như: Kỹ thuật Điều khiển - Tự động hoá (28,98 điểm); Kỹ thuật Vi điện tử và Công nghệ nano (28,64 điểm) và Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông (28,57 điểm).

Chương trình tiên tiến Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội có với mức điểm 29,54.

Cạnh tranh khốc liệt để học AI

Đáng chú ý, ngành Trí tuệ nhân tạo của Trường Đại học Công nghệ Thông tin (ĐH Quốc gia TPHCM) đạt 100/100 điểm, tương đương 30/30 điểm sau quy đổi. Khoa học dữ liệu đạt 91,70 điểm, Thiết kế vi mạch 90,50 điểm, An toàn thông tin 88,70 điểm và Khoa học máy tính 88,50 điểm.

Theo PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin (ĐH Quốc gia TPHCM), mức điểm tuyệt đối trước hết phản ánh sự cạnh tranh rất cao của nguồn tuyển vào ngành Trí tuệ nhân tạo năm nay.

“AI đang chuyển từ một lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu thành công nghệ nền tảng, được ứng dụng rộng trong sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục, tài chính và nhiều lĩnh vực khác”, PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang nhận định.

Tuy nhiên, ông Khang cũng lưu ý 100/100 là điểm trúng tuyển theo phương thức xét tuyển tổng hợp, đã bao gồm các thành tố và điểm cộng, ưu tiên theo quy định. Vì vậy, điều đáng chú ý không chỉ là con số tuyệt đối mà là ngày càng nhiều học sinh có năng lực tốt lựa chọn những lĩnh vực công nghệ có hàm lượng tri thức cao.

AI, khoa học dữ liệu, khoa học máy tính, an toàn thông tin, vi mạch - bán dẫn... ngày càng được thí sinh chủ động tìm hiểu và lựa chọn' - PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin (ĐH Quốc gia TPHCM)

PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang phân tích thêm, nếu như khoảng 5-10 năm trước, khi nhắc đến công nghệ thông tin, thí sinh thường nghĩ nhiều đến lập trình và phát triển phần mềm thì hiện nay, lựa chọn đã chuyên sâu hơn. Đây là sự chuyển dịch từ việc “học công nghệ thông tin để có một nghề tốt” sang lựa chọn một lĩnh vực công nghệ chuyên sâu để phát triển năng lực, nghiên cứu và tạo ra giá trị mới. Điểm chuẩn năm nay tại nhiều trường phần nào phản ánh sự thay đổi đó.

Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026

Tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TPHCM), Khoa học máy tính chương trình tiên tiến đạt 29,32/30 điểm, tương đương 97,73/100. Trí tuệ nhân tạo đạt 28,68/30 điểm, tương đương 95,60/100; Thiết kế vi mạch đạt 27,93/30 điểm, tương đương 93,10/100.

Các ngành liên quan đến dữ liệu cũng ghi nhận mức điểm cao. Nhóm ngành Khoa học dữ liệu, Thống kê đạt 27,63/30 điểm, tương đương 92,10/100; Khoa học dữ liệu chương trình tiên tiến đạt 27,48/30 điểm, tương đương 91,60/100.

Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, ngành Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa có điểm chuẩn cao nhất, đạt 26,83 điểm. Kỹ thuật thiết kế vi mạch cũng lấy hơn 26 điểm.

Trong khi đó, tại Trường Đại học Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM), ngành mới mở Kỹ thuật bán dẫn có điểm chuẩn cao nhất toàn trường, đạt 85,8/100 điểm. Ở chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh, chuyên ngành Thiết kế vi mạch cũng dẫn đầu với 85,51 điểm.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM), số thí sinh đăng ký vào trường năm 2026 tăng 48,75%, trong khi số nguyện vọng tăng 67,89% so với năm 2025.

Bên cạnh quy mô thí sinh tăng, việc trường áp dụng công thức tính mới với môn Toán nhân hệ số 2, siết chặt quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và nhóm thí sinh có chứng chỉ IELTS từ 6.0 trở lên chiếm tới 30% cũng tác động đến mặt bằng điểm chuẩn.

Việc một ngành mới như Kỹ thuật bán dẫn ngay lập tức đứng đầu về điểm chuẩn phản ánh nhu cầu xã hội và xu hướng đón đầu các ngành công nghệ chiến lược của người học.

Tại Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), khối ngành Máy tính và Công nghệ gồm Khoa học dữ liệu (26,85 điểm), Khoa học máy tính (26,86 điểm) và Kỹ thuật máy tính (26,63 điểm) tiếp tục neo ở phân khúc điểm số rất cao. Riêng ngành mới Trí tuệ nhân tạo tại đây cũng áp sát với 26,26 điểm.

Cú hích khiến điểm chuẩn các ngành tăng vọt

Theo số liệu Bộ GD&ĐT công bố, năm nay, nhóm ngành Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học đã tạo nên một “cơn sốt” thực sự khi thu hút tới 476.590 thí sinh đăng ký xét tuyển.

Trong đó, có tới hơn 331.000 thí sinh quyết định đặt gần 1,3 triệu nguyện vọng vào các ngành học thuộc danh mục mã lĩnh vực 179 (nhóm ngành được nhận gói học bổng hỗ trợ từ 3,7 - 5,5 triệu đồng/tháng theo Nghị định mới của Chính phủ).

GS. Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, điểm chuẩn trúng tuyển vào các chương trình đào tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội nhìn chung đều tăng so với năm 2025 nhưng tăng đặc biệt ở khối ngành đào tạo về STEM. Lý giải về hiện tượng này, GS. Vũ Văn Yêm cho là do hiệu ứng từ chính sách học bổng của Chính phủ cũng như nhu cầu về thị trường lao động.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), quy mô thí sinh và số lượng nguyện vọng đăng ký vào trường năm 2026 tăng hơn 48% về số thí sinh và tăng khoảng 69% về số nguyện vọng so với năm 2025.

Lý giải về hiện tượng này, PGS Thắng cho rằng, chính sách học bổng theo Nghị định 179 của Chính phủ đã tạo động lực lớn, khiến thí sinh đổ xô vào khối ngành này. Dù trường đã áp dụng công thức tính mới (môn toán nhân hệ số 2), siết chặt quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nhưng điểm chuẩn vẫn tăng.

Một điểm đáng lưu ý trong kỳ tuyển sinh năm nay là thí sinh có năng lực ngoại ngữ vượt trội. PGS Thắng cho biết, hiện có hơn 55% tân sinh viên trúng tuyển đã sở hữu các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế đạt chuẩn đầu ra của nhà trường ngay từ khi nhập học.

Việc thí sinh sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để xét tuyển không chỉ giúp nâng cao chất lượng đầu vào mà còn cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng của các em để tiếp cận với tri thức thế giới. Đây cũng là lý do khiến điểm chuẩn các ngành vốn đã cao nay lại càng trở nên cạnh tranh hơn.

PGS Thắng cho biết, để chuẩn bị cho các ngành học mới và quan trọng này, nhà trường đã có sự chuẩn bị đầy đủ về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng dạy và đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp đầu ngành để đảm bảo môi trường thực hành, thực tập tốt nhất cho sinh viên.

Dù sức hút của ngành công nghệ rất lớn nhưng theo ông Thắng, không quá lo lắng vì số lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng tăng nhưng chỉ tiêu tuyển sinh tăng không đáng kể. Bởi để đào tạo các khối ngành này là cả một sự đầu tư vất vả về trang thiết bị, cơ sở vật chất và con người. Việc kiểm soát chỉ tiêu là cách để đảm bảo mỗi sinh viên ra trường đều đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường lao động.

Với học sinh chuẩn bị dự thi trong năm tới, PGS Thắng khuyên, không nên lo lắng vì năm điểm chuẩn cao. Thay vào đó, các em cần hiểu rõ năng lực bản thân và chuẩn bị một nền tảng kiến thức vững chắc để tự tin bước vào cánh cửa đại học.

Để thu hút học sinh giỏi cần có chính sách đầu ra

Thầy Nguyễn Khắc Ngọc, giáo viên dạy Hoá học ở Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh chi phí học Đại học ở các thành phố lớn ngày càng đắt đỏ thì học bổng khuyến khích STEM là cú hích đáng kể để thu hút học sinh giỏi theo học những ngành học khoa học - kỹ thuật - công nghệ mà đất nước rất cần tới trong giai đoạn phát triển mới.

Nhưng để xu hướng này trở thành bền vững trong nhiều năm và thu hút được ngày càng nhiều hơn học sinh giỏi thì cần được cộng hưởng thêm bởi các chính sách khác. Ví như, tăng cường đầu tư mạnh vào lĩnh vực này ở cấp vĩ mô để kiến tạo các cơ hội việc làm trình độ cao, mang lại giá trị kinh tế lớn. Bởi mức hỗ trợ học bổng như hiện nay là rất đáng quý đối với sinh viên nhưng sẽ khó có thể so sánh được với mức thu nhập cao sau khi ra trường.

Bên cạnh đó, cũng theo chuyên gia, cần có giải pháp để khuyến khích, nâng cao chất lượng dạy học môn KHTN ở cấp THCS để hút thí sinh đăng ký các môn này trong số các môn lựa chọn ở bậc THPT.

Năm 2026, Bộ GD&ĐT công bố danh mục 111 ngành đào tạo thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được áp dụng chính sách học bổng theo Nghị định 179 của Chính phủ.

Chính sách học bổng nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực ưu tiên của đất nước. Sinh viên theo học các ngành thuộc danh mục sẽ được hỗ trợ từ 3,7 triệu đồng - 5,5 triệu đồng mỗi tháng, tùy từng nhóm ngành. Thời gian hưởng học bổng tối đa là 4 năm đối với chương trình cử nhân và 5 năm đối với chương trình kỹ sư.

Điểm đầu vào cao chưa quyết định năng lực kỹ sư

Sức hút của nhóm ngành công nghệ đặt ra một câu hỏi khác: những thí sinh có điểm đầu vào cao cần được chuẩn bị như thế nào để đáp ứng yêu cầu công việc sau khi tốt nghiệp?

Theo PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, điểm đầu vào cao là một lợi thế nhưng mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng là quá trình đào tạo phải chuyển hóa chất lượng đầu vào thành năng lực thực tế của sinh viên.

Sinh viên Trường Đại học Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM)

Khả năng cạnh tranh của một kỹ sư mới tốt nghiệp hiện nay được quyết định bởi sự kết hợp giữa nền tảng chuyên môn vững, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng làm chủ công nghệ mới, ngoại ngữ và kỹ năng làm việc trong môi trường đa ngành.

“Đặc biệt với AI, công nghệ thay đổi rất nhanh nên năng lực tự học và thích ứng sẽ là yếu tố rất quan trọng”, ông Khang nói.

Với sinh viên vừa trúng tuyển, PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang cho rằng các em chưa cần vội chạy theo quá nhiều công cụ mới. Điều quan trọng trước hết là xây dựng nền tảng tốt về toán học, lập trình, thuật toán, dữ liệu và tiếng Anh; đồng thời rèn luyện tư duy phản biện, làm việc nhóm và sớm tham gia các dự án, hoạt động nghiên cứu thực tế.

“Trong lĩnh vực công nghệ, lợi thế lâu dài không nằm ở việc biết một công cụ sớm hơn người khác, mà ở khả năng liên tục học cái mới, hiểu sâu vấn đề và sử dụng công nghệ để tạo ra giá trị”, ông Khang nhận định.