Sông Dnipro - mặt trận tác chiến đặc biệt nguy hiểm trong xung đột Nga-Ukraine

Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine tiếp tục giằng co, sông Dnipro đang nổi lên như một mặt trận chiến lược mới. Nga được cho là đã triển khai tàu không người lái để rải và rà phá thủy lôi, nhằm giành quyền kiểm soát các hòn đảo then chốt và tạo điều kiện cho các chiến dịch vượt sông.

Cuộc xung đột Nga-Ukraine tiếp tục rơi vào thế giằng co phức tạp, khi lực lượng Nga chưa thể xuyên phá hệ thống phòng thủ kiên cố của Ukraine. Trong bối cảnh giao tranh tập trung quanh các đô thị trọng yếu thuộc tỉnh Donetsk, một mặt trận ít được chú ý hơn nhưng mang ý nghĩa chiến lược đang diễn ra tại các hòn đảo trên sông Dnipro.

Sông Dnipro. Ảnh: AP

Hiện Ukraine kiểm soát các hòn đảo này cùng với bờ tây sông Dnipro, trong khi Nga nắm giữ bờ đông. Moscow đang tìm cách giành quyền kiểm soát các đảo nhằm tạo bàn đạp cho các chiến dịch vượt sông, trong đó có nỗ lực tái chiếm thành phố Kherson. Tương tự nhiều khu vực khác của cuộc chiến, cả hai bên đều đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm giành ưu thế trên chiến trường.

Gần đây, quân đội Nga công bố các đoạn video cho thấy sự xuất hiện của một loại phương tiện không người lái trên mặt nước (USV) mang tên Sirius-82. Dù có thiết kế tương đối đơn giản, hệ thống này được đánh giá có thể đóng vai trò đáng kể trong các hoạt động quân sự của Nga trên sông Dnipro và khu vực xung quanh.

Tàu không người lái Sirius-82

Sirius-82 là tàu không người lái do Nga phát triển, lần đầu hoạt động trên sông Dnipro trong tháng 1/2026. Mặc dù Moscow chưa công bố các thông số kỹ thuật chi tiết chưa, song nhiều video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy phương tiện có kích thước nhỏ, dài khoảng 2m, được thiết kế hoạt động chủ yếu trong môi trường sông nước. Sirius-82 nhiều khả năng sử dụng nguồn điện từ pin, phù hợp với các nhiệm vụ ngắn hạn hơn là hoạt động tuần tra kéo dài.

Một đoạn video cho thấy Sirius-82 được sử dụng để vận chuyển hai quả thủy lôi YaRM, mỗi quả nặng khoảng 13 kg. Các thủy lôi được đặt trên boong tàu, kèm theo cơ cấu cơ khí dùng để thả xuống nước. Những hình ảnh khác cũng cho thấy binh sĩ Nga đang chuẩn bị phương tiện này trước khi triển khai. Thiết kế của Sirius-82 được cho là ở dạng mô-đun, cho phép tích hợp nhiều loại tải trọng khác nhau, cả trên boong và trong khoang tàu, tùy theo yêu cầu nhiệm vụ.

Mặc dù Nga và Ukraine đều đạt được những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực robot quân sự, Sirius-82 được đánh giá là có thiết kế tương đối đơn giản. Phương tiện này được điều khiển từ xa, sử dụng giao diện cần điều khiển tương tự loại dùng cho máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV), đồng thời theo dõi tín hiệu video trực tiếp hiển thị trên máy tính xách tay. Sirius-82 dường như không được trang bị các hệ thống định vị và bộ cảm biến tiên tiến thường thấy trên những tàu không người lái hải quân cỡ lớn hơn.

Nga dùng USV rải mìn, mở đường chiếm đảo

Các đoạn video được công bố cho thấy tàu không người lái Sirius-82 được Nga sử dụng để triển khai hai quả thủy lôi YaRM ở sông Dnipro. Đây là loại thủy lôi hoạt động ở vùng nước nông có nguồn gốc từ thời Liên Xô, được thiết kế cho các tuyến đường thủy nội địa và thường được neo ngay dưới mặt nước, gây ra mối đe dọa đáng kể đối với các tàu tiếp tế nhỏ và tàu tấn công.

Lực lượng Nga được cho là đang sử dụng các loại thủy lôi này nhằm vào các tuyến tiếp tế của Ukraine di chuyển tới các hòn đảo trên sông. Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng đã triển khai những loại thủy lôi tương tự để làm chậm hoặc ngăn chặn các tàu tấn công của Nga tìm cách vượt sông hoặc tiếp cận các khu vực tranh chấp. Điều này khiến sông Dnipro trở thành một môi trường tác chiến đặc biệt nguy hiểm và gây ra nhiều rủi ro cho các phương tiện đường thủy cỡ nhỏ.

Xét trên góc độ chiến thuật, việc Nga sử dụng tàu không người lái để rải thủy lôi ở vùng nước nông được đánh giá là một lựa chọn hợp lý. Tương tự tác chiến trên bộ, hoạt động đặt thủy lôi vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro vì môi trường sông ngòi gần như không cung cấp khả năng che chắn cho các thủy thủ đoàn vận hành tàu nhỏ. Trước đó, Nga đã sử dụng các phương tiện mặt đất không người lái để rải mìn nhằm giảm thiểu nguy cơ cho binh sĩ và dường như đang áp dụng cách tiếp cận tương tự đối với tác chiến trên mặt nước.

Ngoài nhiệm vụ rải thủy lôi, một video khác cũng cho thấy Sirius-82 có thể được sử dụng cho hoạt động rà phá thủy lôi của đối phương. Theo đó, tàu không người lái này được triển khai như một phương tiện “tự sát”, chủ động tìm kiếm và phá thủy lôi của Ukraine để mở đường, có thể đi trước các tàu tấn công có người lái của Nga. 

Các ứng dụng khác của tàu không người lái Sirius-82

Những video và bình luận được công bố cũng cho thấy Sirius-82 có thể được sử dụng để tấn công các tàu quân sự của Ukraine trên sông Dnipro. Các cuộc tấn công này có thể mang tính “cảm tử”, theo đó tàu không người lái lao trực diện vào mục tiêu và kích nổ khối thuốc nổ mang theo, phá hủy phương tiện của đối phương. Thiết kế nhỏ gọn cùng hệ thống động cơ điện giúp Sirius-82 khó bị phát hiện, trong khi tốc độ cao cho phép nó nhanh chóng tiếp cận mục tiêu, khiến đối phương có rất ít thời gian để phản ứng.

Bên cạnh, vai trò tấn công, Sirius-82 còn có khả năng hỗ trợ các hoạt động liên quan đến kiểm soát đảo. Một số thông tin cho rằng tàu không người lái này có thể được sử dụng cho nhiệm vụ sơ tán y tế binh sĩ khỏi các hòn đảo, dù chúng vẫn cần được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu về tải trọng. Bên cạnh đó, Sirius-82 cũng được đánh giá là có khả năng đảm nhiệm vai trò vận chuyển tiếp tế cho lực lượng Nga sau khi Moscowgiành quyền kiểm soát một hòn đảo từ tay Ukraine.