Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, Trung Đông chờ thời khắc quyết định

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đã đạt được thỏa thuận với Tehran, trong khi Iran cũng phát tín hiệu sẵn sàng chấm dứt xung đột. Sau hơn 100 ngày căng thẳng, Trung Đông đang đứng trước thời khắc quyết định.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một thỏa thuận với Iran sẽ được ký kết vào cuối tuần này, sau hàng loạt tín hiệu trong những ngày gần đây cho thấy các bên đang tiến gần đến một thỏa thuận ngừng bắn, khép lại hơn 100 ngày xung đột. Iran sau đó xác nhận thông tin trên.

Người dân Iran mong muốn xung đột sớm chấm dứt. Ảnh: AP

Ai là người đầu tiên công bố thỏa thuận?

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif - lãnh đạo quốc gia đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Tehran và Washington, là người đầu tiên công bố thông tin trên mạng xã hội X vào hôm 14/6.  Theo ông Sharif, các bên đã nhất trí về việc “chấm dứt vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận”.

Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump xác nhận thông tin này trong một bài đăng trên Truth Social, khẳng định rằng “thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất”.

Ông Trump cho biết thỏa thuận bao gồm việc mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí, đồng thời Mỹ sẽ dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân. Theo một số phương tiện truyền thông Mỹ, văn kiện dự kiến sẽ được ông Trump hoặc Phó Tổng thống JD Vance ký dưới hình thức điện tử.

Cũng trong ngày 14/6, Tổng thống Trump cho rằng Mỹ có thể nối lại các hoạt động quân sự hoặc đóng vai trò “người bảo hộ Trung Đông” để đổi lấy 20% doanh thu của khu vực. Vẫn chưa rõ cuộc phỏng vấn được thực hiện trước hay sau thời điểm thỏa thuận được công bố. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã chúc mừng Tổng thống Trump sau thông báo trên, đồng thời lưu ý, sự kiện diễn ra đúng vào ngày sinh nhật của nhà lãnh đạo Mỹ.

Trong khi đó, Phó Tổng thống JD Vance nhận định thỏa thuận ngừng bắn mới được công bố có thể mở ra một “kỷ nguyên mới” cho Trung Đông. Ông cho rằng các nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Trump với các nước vùng Vịnh và các đối tác khu vực đã góp phần quan trọng vào việc đạt được thỏa thuận.

“Những gì tổng thống đã làm là tạo ra không gian thực sự cho sự chuyển đổi của khu vực này. Giờ đây, hy vọng là một kỷ nguyên mới với Iran”, ông Vance nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News.

Ông cũng nhấn mạnh điều mà ông mô tả là mục tiêu cốt lõi của Mỹ: “Tôi nghĩ chúng ta có thể tự tin khẳng định rằng Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Iran phản ứng ra sao?

Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế, Kazem Gharibabadi xác nhận việc chấm dứt các hoạt động quân sự.

Theo các phát biểu được hãng thông tấn Tasnim của Iran đăng tải, ông Gharibabadi cho biết việc “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn xung đột cũng như các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, trong đó có cả Lebanon” sẽ được công bố từ ngày 15/6.

Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán về một thỏa thuận cuối cùng sẽ được tiến hành trong vòng 60 ngày, với điều kiện Iran xác nhận Mỹ đã thực hiện đầy đủ các cam kết đã đưa ra. Theo ông Gharibabadi, Washington đã cam kết chấm dứt các hành động thù địch, dỡ bỏ lệnh phong tỏa và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran.

Các nhà trung gian nói gì?

Pakistan và Qatar được xem là hai bên trung gian chủ chốt trong tiến trình dẫn tới thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời tham gia các cuộc đàm phán vào giai đoạn cuối trước khi thỏa thuận được công bố.

Phát biểu ngày 14/6, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận, đồng thời khẳng định các nước trung gian sẽ hỗ trợ tổ chức một loạt cuộc họp trong tuần này nhằm thúc đẩy quá trình triển khai.

Nhà lãnh đạo Pakistan cũng cảm ơn Mỹ và Iran vì những cam kết đã đưa ra, đồng thời ghi nhận vai trò của Qatar trong việc hỗ trợ tiến trình đàm phán.

Theo Thủ tướng Pakistan, các cuộc họp trong tuần sẽ tập trung vào việc chuẩn bị nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức.

Bộ Ngoại giao Pakistan cũng đánh giá thỏa thuận này, trong đó có nội dung liên quan đến việc mở cửa eo biển Hormuz, là một “bước đi quan trọng” hướng tới củng cố hòa bình bền vững và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở cả cấp độ khu vực lẫn quốc tế.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Qatar ra tuyên bố hoan nghênh việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn đọng giữa hai nước.

Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar, ông Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, cũng đánh giá cao vai trò của Pakistan cùng các bên khu vực và quốc tế đã góp phần thúc đẩy quá trình đạt được sự đồng thuận. Cùng ngày, Đại sứ quán Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ đăng tải trên mạng xã hội X hình ảnh quốc kỳ Iran được cắm trên một mỏm đá tại eo biển Hormuz, kèm thông điệp: “Chào mừng đến với Trung Đông của một kỷ nguyên mới”.

Khi nào thỏa thuận sẽ được ký kết?

Theo Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, lễ ký kết chính thức dự kiến diễn ra ngày 19/6 tại Thụy Sĩ, trong khi các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ được tiến hành xuyên suốt tuần này.

Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2/2026, Tehran được cho là đã duy trì ảnh hưởng đáng kể tại eo biển Hormuz thông qua các hoạt động quân sự. Dựa trên những thông tin từ các bên liên quan, nhiều nhà phân tích cho rằng, thỏa thuận mới có thể đưa tình hình trở lại trạng thái tương tự trước khi chiến sự nổ ra.