Iran có nhiều cách khiến Mỹ, Israel phải trả giá đau đớn

Israel và Mỹ vừa hợp sức tung đòn tấn công phủ đầu Iran hôm 28/2. Theo các chuyên gia, mặc dù lép vế khi đối đầu quân sự với cả Mỹ lẫn Israel, Iran vẫn có thể khiến Washington, Tel Aviv phải trả một cái giá đáng kể, đặc biệt nếu họ cho rằng sự tồn vong của chế độ đang bị đe dọa.

Xét về tương quan sức mạnh, Iran không thể so sánh với Mỹ. Quốc gia Hồi giáo này còn bị suy yếu thêm sau cuộc chiến do Israel phát động năm ngoái và các làn sóng biểu tình chống chính phủ gần đây. Tuy nhiên, Tehran vẫn có khả năng gây thiệt hại nặng nề cho lực lượng Mỹ và các đồng minh, đặc biệt nếu họ cho rằng sự tồn vong của chế độ đang bị đe dọa.

Tên lửa Shahab-3 sử dụng nhiên liệu lỏng của Iran được thử nghiệm phóng vào năm 2008. Ảnh: Guardian/Getty images

Năng lực quân sự của Iran sau cuộc chiến 12 ngày

Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày hồi tháng 6 năm ngoái, Israel đã tập kích dữ dội kho tên lửa tầm xa của Iran, đồng thời nhắm vào giới chỉ huy quân sự và chương trình hạt nhân. Mỹ cũng tấn công các cơ sở hạt nhân chủ chốt, và Tổng thống Donald Trump khi đó tuyên bố các mục tiêu đã bị “xóa sổ”.

Tuy vậy, mức độ thiệt hại thực sự và việc Iran đã khôi phục được bao nhiêu đến nay vẫn chưa rõ ràng. Trong suốt thời gian giao tranh, Iran vẫn tiếp tục phóng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel, đôi lúc xuyên thủng hệ thống phòng không nổi tiếng của nước này.

Theo ước tính của Israel, Iran vẫn còn hàng trăm tên lửa có thể vươn tới lãnh thổ Israel. Quan trọng hơn, kho tên lửa tầm ngắn của Tehran - đủ sức tấn công các căn cứ Mỹ tại Qatar, Saudi Arabia, Jordan hay Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất - hầu như không bị ảnh hưởng.

Iran từng phóng tên lửa vào một căn cứ Mỹ ở Iraq sau vụ ám sát tướng Qassem Soleimani năm 2020, và cũng tấn công một căn cứ Mỹ tại Qatar vào cuối cuộc chiến năm ngoái. Các vụ tấn công này dường như đã được báo trước, gây thiệt hại về cơ sở vật chất nhưng không có thương vong nhờ hệ thống cảnh báo sớm.

Giới chức nắm được thông tin cho biết Iran còn đang đàm phán với Trung Quốc để mua phiên bản tên lửa chống hạm YJ-12, loại bay bám mặt biển, nhằm tăng cường khả năng đe dọa tàu chiến và các tuyến hàng hải.

Tehran cũng từng đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch của thương mại dầu mỏ toàn cầu - và tuyên bố đã tạm thời làm gián đoạn khu vực này trong các cuộc tập trận gần đây.

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cảnh báo Iran có thể đánh chìm tàu chiến Mỹ, trong khi Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc tuyên bố mọi căn cứ và tài sản của “lực lượng thù địch” trong khu vực đều là mục tiêu hợp pháp của Telran.

Bài học và kịch bản “chặt đầu”

Các cuộc không kích của Israel năm ngoái đã giết chết nhiều tướng lĩnh và nhà khoa học hạt nhân cấp cao, phơi bày lỗ hổng an ninh nghiêm trọng. Có thời điểm, ông Trump tuyên bố Mỹ biết nơi ông Khamenei đang ẩn náu và gọi ông là “mục tiêu dễ dàng”.

Tuy nhiên, trong cuộc không kích hôm 28/2, Iran tuyên bố, lãnh tụ tối cao Khamenei không ở Tehran thời điểm vụ tấn công diễn ra và đã được đưa tới nơi an toàn. Hiện chưa rõ tung tích của ông Khamenei.

Sau khi từng gây sức ép mạnh mẽ lên lãnh đạo Venezuela là Nicolás Maduro, ông Trump được cho là có thể cân nhắc kịch bản “chặt đầu” nhằm làm sụp đổ chế độ Iran.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định cái chết của ông Khamenei, 86 tuổi, người lãnh đạo Iran hơn ba thập niên, chưa chắc đồng nghĩa với sự chấm dứt của chế độ Tehran. Quyền lực có thể tạm thời được chuyển giao cho một hội đồng nhỏ hoặc cuối cùng rơi vào tay Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran.

Nhìn chung, trong mọi kịch bản, Iran khó có thể thắng trong một cuộc chiến trực diện với Mỹ. Tuy nhiên, với kho tên lửa đáng kể, mạng lưới đồng minh khu vực và khả năng gây bất ổn các tuyến hàng hải chiến lược, Tehran vẫn đủ sức khiến Mỹ và Israel nếm cái giá phải trả cực đắt cho bất kỳ cuộc tấn công nào.