Trồng cây gì để tạo trầm thơm, một anh "hotboy" người Huế làm chuỗi sản phẩm "liên hoàn" mà giàu hẳn lên?

Từ trồng dó bầu lấy trầm, nghệ nhân trẻ người Huế phát triển đa dạng sản phẩm như vòng tay, tượng, nhang, nụ trầm...mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Nói về cơ duyên gắn bó với nghề, nghệ nhân hương trầm Đặng Hiền (SN 1992, trú đường Quảng Tế, phường Thủy Xuân, TP.Huế) cho biết, niềm yêu thích đặc biệt dành cho hương thơm của trầm hương chính là động lực để anh theo đuổi công việc này. Anh chia sẻ: "Do mình thích hương thơm của trầm, nó thơm và thanh cao. Việc trồng dó bầu là tạo màu xanh cho tự nhiên nên mình càng thích".

Vườn ươm cây dó bầu tại Phúc Trạch (Hà Tĩnh) cung cấp nguồn nguyên liệu cho cơ sở chế tác trầm hương của nghệ nhân Đặng Hiền. Ảnh: NVCC.

Hành trình gắn bó với nghề trầm của nghệ nhân Đặng Hiền bắt nguồn từ những cánh rừng dó bầu tại vùng đất Phúc Trạch, Hà Tĩnh. Nguồn nguyên liệu chính được anh sử dụng là trầm kiến. Đây là loại trầm được hình thành hoàn toàn tự nhiên khi đàn kiến đục vào thân cây dó bầu.

Để bảo vệ và chữa lành phần thân bị tổn thương, cây sẽ tiết ra một lớp nhựa. Theo thời gian, lớp nhựa này thấm vào gỗ, tích tụ dần và tạo thành trầm hương.

Để thu hoạch được những khối trầm đạt chuẩn, cây dó bầu phải được trồng từ 7 đến 10 năm mới đến thời kỳ kiến tìm về làm tổ. Từ mốc thời gian này, cây cần thêm từ 2 đến 5 năm, thậm chí có những cây mất tới 10 năm mới tích tụ thành trầm.

Tuy nhiên, quá trình này hoàn toàn dựa vào tự nhiên nên cũng có những cây dù bị kiến đục nhưng vẫn không thể tạo ra trầm, chính sự ngẫu nhiên và khắc nghiệt ấy khiến trầm kiến trở nên đắt giá.

Những khối trầm hương tự nhiên được nghệ nhân Đặng Hiền tuyển chọn kỹ lưỡng trước khi đưa vào chế tác thành các sản phẩm thủ công. Ảnh: NVCC.

Thay vì dừng lại ở việc bán trầm thô hay nguyên liệu dạng khối như cách làm truyền thống, từ những cánh rừng dó bầu do mình trồng, anh Đặng Hiền chọn hướng đi bứt phá bằng cách chủ động chế tác để gia tăng giá trị cho từng thớ gỗ.

Từ nguồn phôi trầm kiến Phúc Trạch, cơ sở đã phát triển nên một hệ sinh thái sản phẩm vô cùng phong phú, đáp ứng trọn vẹn từ nhu cầu thưởng thức tâm linh đến thị hiếu trang sức phong thủy của thị trường.

Các dòng sản phẩm chủ lực hiện nay bao gồm vòng tay, chuỗi hạt, dây chuyền, tượng phong thủy, cùng các loại nhang thắp và nụ trầm. Mỗi sản phẩm đều trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ trước khi đến tay khách hàng.

Cơ sở sản xuất của anh hiện có hơn 20 nghệ nhân, ngoại trừ sản phẩm nụ trầm có thể làm bằng máy, hầu hết các sản phẩm mỹ nghệ còn lại đều phải chế tác bằng tay.

Trong đó, công đoạn tốn nhiều thời gian và công sức nhất chính là "đẩy trầm", tức quá trình làm sạch phôi. Người thợ phải khéo léo gọt bỏ toàn bộ phần gỗ dó bầu trắng không nhiễm dầu để giữ lại trọn vẹn phần thịt trầm chứa tinh dầu.

Các sản phẩm mỹ nghệ được nghệ nhân Đặng Hiền chế tác từ trầm có giá trị kinh tế cao. Ảnh: NVCC.

Sau khi phôi trầm được làm sạch và cắt gọt thành các hình khối phù hợp, thợ chế tác sẽ tiến hành tiện hạt hoặc tạc tượng. Các phôi vuông được đưa qua máy mài để tạo thành hạt tròn, hạt trúc hoặc dạng lu thống.

Đối với các dòng tượng Phật hay linh vật phong thủy, nghệ nhân sẽ dùng đục tay hoặc máy khắc mini để thể hiện từng chi tiết nhỏ trước khi khoan lỗ xâu chuỗi. Bề mặt gỗ sau đó được xử lý qua nhiều cấp độ giấy nhám và xoa bóng liên tục bằng vải mềm để lớp dầu trầm tự nhiên ánh lên độ bóng mờ sang trọng, giữ mùi thơm bền lâu.

Đối với dòng sản phẩm nụ trầm và nhang thắp, quy trình bắt đầu từ việc xay mịn nguyên liệu trầm và gỗ cây dó thành bột. Tùy thuộc vào phân khúc giá trị của từng dòng sản phẩm, tỷ lệ bột trầm sẽ được phối trộn nhiều hay ít. Bột sau đó được hòa cùng keo vỏ cây bời lời (keo tự nhiên) rồi nhào nặn thành các sản phẩm nụ trầm hoặc hương (nhang).

Nghệ nhân Đặng Hiền cho biết, phần lớn các sản phẩm từ trầm hương đều được làm thủ công nhằm bảo đảm chất lượng và giữ được nét riêng của từng sản phẩm. Quy trình được sản xuất khép kín từ cây giống, vườn trầm, nguyên liệu, tạo trầm cho đến thành phẩm.

Việc chủ động nguồn nguyên liệu giúp cơ sở kiểm soát được chất lượng sản phẩm, đồng thời hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất trong quá trình sản xuất. Cơ sở cam kết cung cấp sản phẩm sạch, không sử dụng hóa chất độc hại và sẵn sàng bồi thường gấp 2 lần giá trị nếu phát hiện có hóa chất.

Trầm hương được nghệ nhân Đặng Hiền tạo thành nhiều sản phẩm như vòng tay mặt đồng hồ, vòng tay nạm vàng, chuỗi hạt phục vụ nhu cầu của thị trường. Ảnh: NVCC.

Sản phẩm được phân phối rộng rãi qua các kênh mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo và mạng lưới khách hàng quen. Ngoài khách hàng cá nhân, sản phẩm còn được tiêu thụ tại các doanh nghiệp, chùa, cửa hàng tạp hóa ở chợ.

Chính hướng đi chuyên nghiệp này đã mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, đưa doanh số toàn cơ sở đạt mức hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Trong đó, các dòng sản phẩm quà tặng và trang sức phong thủy cao cấp đóng góp phần lớn giá trị.

Bên cạnh đó, các dòng sản phẩm tiêu dùng thường xuyên như nụ trầm cao cấp với giá 150.000 đồng mỗi hộp cũng mang lại nguồn thu nhập đều đặn từ lượng khách hàng thân thiết định kỳ.

Không dừng lại ở những sản phẩm hiện có, nghệ nhân hương trầm Đặng Hiền đang tiếp tục nghiên cứu phát triển tinh dầu trầm hương nhằm nâng cao giá trị của nguồn nguyên liệu.

Theo anh, tinh dầu trầm hương là dòng sản phẩm có giá trị kinh tế cao và còn nhiều tiềm năng phát triển trên thị trường. Nếu nghiên cứu thành công, đây sẽ là bước đi quan trọng giúp mở rộng chuỗi sản phẩm từ trầm hương và gia tăng hiệu quả kinh tế.