Hàng không, du lịch chật vật giữ khách

Các hãng hàng không, doanh nghiệp du lịch đang triển khai nhiều giải pháp nhằm ứng phó với giá xăng dầu biến động và duy trì sức hút cho điểm đến Việt Nam.

Xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá nhiên liệu bay Jet A-1 duy trì ở mức cao và vẫn diễn biến khó lường, khiến giá vé tăng vọt, ảnh hưởng đến kế hoạch đi lại, du lịch của người dân, đặc biệt trong dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30-4 sắp tới.

Hủy tour vì giá vé máy bay tăng cao

Theo khảo sát vào ngày 31-3, rất ít đường bay có dải vé khuyến mại so với trước. Tần suất bay trên mỗi chặng cũng giảm, không chỉ với các đường bay cao điểm như Hà Nội - TP HCM mà còn với các đường bay du lịch trên cả nước.

Cụ thể, với chặng Hà Nội - TP HCM trong tháng 4, giá vé thấp nhất khoảng 2,5 triệu đồng/chiều, thường rơi vào khung giờ sáng sớm hoặc tối muộn. Ở các khung giờ phổ biến, giá có thể lên tới 5 triệu đồng/chiều. Tương tự, chặng Hà Nội - Nha Trang có giá thấp nhất khoảng 3 triệu đồng/chiều và lên tới 7 triệu đồng/chiều ở giờ đẹp.

Chị Nguyễn Hoàng Thanh (ngụ phường Hiệp Bình, TP HCM) cho biết dự định đưa gia đình đi Phú Quốc dịp lễ 30-4 nhưng buộc phải cân nhắc lại. "Giá vé khứ hồi chặng TP HCM - Phú Quốc thấp nhất khoảng 4 triệu đồng/người. Gia đình 4 người đã mất khoảng 16 triệu đồng tiền vé. Cộng thêm khách sạn 2 đêm là khoảng 20 triệu đồng, chưa tính chi phí ăn uống, vui chơi. Tôi đang tính chuyển sang đi Phan Thiết hoặc Nha Trang bằng ô tô để tiết kiệm" - chị Thanh chia sẻ.

Hàng không cắt giảm đường bay, tăng giá vé đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động du lịch và đi lại của người dân

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp (DN) du lịch cho biết giá tour trọn gói dịp lễ chưa tăng do đã ký hợp đồng với đối tác từ trước. Và nhóm khách đi tự túc đang chịu tác động rõ nhất từ việc giá vé máy bay leo thang.

Chia sẻ tại tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 31-3, bà Trần Nguyện, Phó Tổng Giám đốc Khối Giải trí - Nghỉ dưỡng Tập đoàn Sun Group, thông tin hệ thống khách sạn nghỉ dưỡng của Sun Group khắp 3 miền bước đầu ghi nhận tình trạng khách booking (đặt chỗ) hoãn/hủy do ảnh hưởng của việc giá vé máy bay tăng cao; các hãng hàng không điều chỉnh hoặc hạn chế đường bay, chuyến bay. "Hiện con số này chưa thể thống kê hết vì hầu hết thị trường và khách hàng đang có tâm lý chờ đợi diễn biến tiếp theo tình hình xăng dầu cũng như chiến sự Trung Đông" - bà Nguyện nói.

Theo bà Nguyện, việc giá xăng dầu tăng vọt và nguồn cung nhiên liệu khan hiếm đã đẩy chi phí vận chuyển hành khách (đường bộ, đường hàng không) lên cao, khiến giá tour du lịch và các gói nghỉ dưỡng cũng tăng theo. Điều này dẫn đến nguy cơ sụt giảm đáng kể lượng khách trong nước và quốc tế trên toàn hệ thống Sun World, đặc biệt khi mùa cao điểm nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, kỳ nghỉ lễ 30-4 và 1-5, hay mùa hè 2026 đang cận kề.

Trong khi đó, các hãng hàng không phân trần việc tăng giá vé là khó tránh khỏi, bởi chi phí nhiên liệu bay đã tăng gấp 3 lần kể từ khi xung đột tại Trung Đông nổ ra. Ông Đặng Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, nhận định biến động giá nhiên liệu hiện nay là "cú sốc lớn nhất kể từ sau đại dịch COVID-19". Giá nhiên liệu Jet A-1 đã tăng từ khoảng 85 USD/thùng lên tới 190 USD/thùng, vượt xa kịch bản dự báo của các hãng. "Với mức giá này, chi phí của Vietnam Airlines có thể tăng thêm tới 30.000 tỉ đồng mỗi năm, tạo áp lực rất lớn" - ông Tuấn cho biết.

Trước tình hình đó, các hãng hàng không buộc phải tối ưu chi phí nhưng vẫn duy trì hoạt động bay, bảo đảm nhu cầu đi lại và kết nối kinh tế. "Giá vé chắc chắn phải điều chỉnh nhưng sẽ được tính toán hài hòa giữa quyền lợi hành khách, khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của DN. Chúng tôi cũng kiến nghị cho phép điều chỉnh giá trần hoặc áp dụng phụ thu nhiên liệu theo diễn biến thị trường" - ông Tuấn nói.

Trong "nguy" có "cơ" nếu không bỏ lỡ

Trước áp lực chi phí nhiên liệu tăng cao, ngành hàng không và du lịch buộc phải điều chỉnh để thích ứng. Đại diện Cục Hàng không Việt Nam cho biết ngay sau khi xảy ra xung đột tại Trung Đông, đơn vị đã chủ động phối hợp với các hãng để tìm giải pháp ứng phó, như đa dạng nguồn cung nhiên liệu, triển khai hợp đồng mua trước và điều chỉnh kế hoạch khai thác phù hợp với diễn biến thị trường.

Ở góc độ DN du lịch, ông Nguyễn Văn Hải, Giám đốc phát triển thị trường Vinpearl, cho biết hiện đơn vị chưa có chủ trương tăng giá dịch vụ mà tập trung phát triển các gói sản phẩm tích hợp gồm lưu trú, vui chơi, ẩm thực và giải trí, hướng tới nhóm khách gia đình và khách quốc tế. Mục tiêu của Vinpearl là duy trì sức hấp dẫn của điểm đến, đồng thời góp phần giữ mặt bằng giá du lịch ở mức hợp lý trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao.

Để hỗ trợ ngành du lịch vượt qua giai đoạn khó khăn, nhiều DN kiến nghị Chính phủ sớm triển khai các gói kích cầu du lịch nội địa và quốc tế. Bà Trần Nguyện đề xuất xem xét giảm thuế giá trị gia tăng đối với dịch vụ lưu trú, vui chơi giải trí và tour du lịch trong khoảng 6 tháng, tùy theo diễn biến thị trường.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh chi phí vận chuyển tăng mạnh, một số ý kiến đề nghị các DN du lịch cần đẩy mạnh quảng bá tới các thị trường gần, có chi phí bay hợp lý và tiềm năng tăng trưởng cao như Đông Bắc Á (Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc) và khu vực ASEAN. Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vietravel, cho biết châu Á hiện là trung tâm mới của dòng chảy du lịch toàn cầu, nhất là Đông Nam Á đang thành điểm dịch chuyển. "Đây là cơ hội để Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng thị trường nếu tận dụng tốt các yếu tố chính sách và tăng cường liên kết giữa các DN" - ông nói.

Trong bối cảnh nhiều DN còn gặp khó khăn, ông Kỳ cho rằng Nhà nước cần đóng vai trò dẫn dắt, kiến tạo rõ nét hơn. "Cần khẩn trương xây dựng một chiến lược tổng thể để đón dòng khách từ các thị trường về Việt Nam. Chính sách phải được "may đo" theo từng thị trường, có lộ trình cụ thể" - ông đề nghị.

Bên cạnh đó, ông đề xuất Cục Du lịch quốc gia và Cục Hàng không Việt Nam chủ động kết nối các DN lớn trong ngành, cùng ngồi lại để xây dựng chiến lược chi tiết, triển khai tiếp cận từng thị trường mục tiêu một cách bài bản và hiệu quả.

Đề xuất miễn nhiều loại phí

Ở góc độ chính sách, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về miễn một số khoản phí, lệ phí nhằm hỗ trợ sản xuất - kinh doanh trong lĩnh vực hàng không và hàng hải trước biến động giá nhiên liệu.

Cụ thể, cơ quan này đề xuất miễn nhiều loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí kiểm định tàu bay, cấp chứng nhận đủ điều kiện bay, sát hạch cấp phép nhân viên hàng không, đăng ký giao dịch bảo đảm đối với tàu bay... Đồng thời, đề xuất miễn phí nhượng quyền khai thác cảng hàng không, sân bay.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng chính sách này, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 3.553 tỉ đồng trong 9 tháng. Tuy nhiên, việc giảm phí được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực chi phí cho DN, qua đó hỗ trợ duy trì hoạt động và phục hồi tăng trưởng của ngành hàng không - du lịch trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.

M. Chiến