Dennis Bergkamp: Thiên tài cô độc và nỗi sợ bay đi cùng huyền thoại

Nghịch lý Messi khi đá penalty

Lionel Messi vẫn là điểm tựa lớn nhất của Argentina tại World Cup 2026, nhưng chấm 11 m đang trở thành vết gợn khó bỏ qua. Hai lần thực hiện, hai lần thất bại trước Áo và Ai Cập khiến đội trưởng 39 tuổi trở thành cầu thủ đầu tiên đá hỏng hai quả penalty trong một kỳ World Cup, không tính loạt sút luân lưu.

ĐT Argentina chưa phải trả giá khi đều giành chiến thắng, nhưng ở những trận đấu tiếp theo, họ không thể tiếp tục xem mỗi cơ hội từ khoảng cách 11 m là đặc quyền mặc định dành cho một cá nhân.

Những con số không thể bỏ qua

Messi đã thực hiện thành công 4 trong 8 quả penalty tại các kỳ World Cup, đạt tỷ lệ 50%, đồng thời giữ kỷ lục đá hỏng nhiều quả penalty nhất lịch sử giải đấu với bốn lần. Phong độ gần đây cũng đáng lo khi, tính từ World Cup 2022, anh chỉ ghi bốn bàn trong bảy lần thực hiện cho Argentina, tương đương tỷ lệ thành công 57,1%.

Trong toàn bộ sự nghiệp, dữ liệu từ Transfermarkt ghi nhận Messi thực hiện thành công 116 quả penalty và đá hỏng 34 quả, đạt tỷ lệ 77,3%. Hiệu suất vẫn ở mức tốt, nhưng tỷ lệ thành công trong màu áo đội tuyển ở giai đoạn gần đây đã giảm rõ rệt.

Vấn đề chỉ nằm ở chấm 11m

Sẽ thiếu công bằng nếu chỉ từ hai cú đá hỏng mà kết luận Messi đã trở thành gánh nặng. Trước trận gặp Thụy Sĩ, anh ghi 8 bàn, có 1 kiến tạo và tạo ra 15 cơ hội sau 410 phút thi đấu tại giải. Trong màn ngược dòng thắng Ai Cập 3-2, Messi kiến tạo cho Cristian Romero rồi trực tiếp ghi bàn gỡ hòa.

ĐT Argentina vẫn phụ thuộc rất lớn vào khả năng xử lý, chuyền bóng và dứt điểm của El Pulga. Vì vậy, điều cần điều chỉnh là người thực hiện các quả penalty, chứ không phải vai trò chiến thuật xoay quanh siêu sao này.

Argentina có lựa chọn tốt hơn

Alexis Mac Allister đã ghi 12 trong 13 quả penalty trong sự nghiệp, đạt tỷ lệ 92,3%. Enzo Fernández thực hiện thành công 11 trong 12 lần, tương đương 91,7%, còn Julián Álvarez ghi 17 trong 19 quả, đạt tỷ lệ 89,5%. Cả ba đều có số lần thực hiện ít hơn Messi, nhưng hiệu suất đủ thuyết phục để Lionel Scaloni cân nhắc.

Lautaro Martínez kém ổn định hơn với 19 bàn sau 28 lần thực hiện, đạt tỷ lệ 67,9%. Xét thuần túy về xác suất thành công, Mac Allister, Enzo hoặc Álvarez nên được ưu tiên nếu Messi không trực tiếp thực hiện.

Không cần một quyết định cực đoan

HLV Scaloni khẳng định Messi vẫn sẽ được thực hiện penalty nếu muốn, nhưng việc trao toàn quyền lựa chọn cho đội trưởng chưa hẳn là phương án tối ưu. Argentina nên tạm thời giao những quả penalty trong 90 hoặc 120 phút cho cầu thủ đang có phong độ và hiệu suất tốt hơn.

Nếu trận đấu phải bước vào loạt sút luân lưu, Messi vẫn xứng đáng góp mặt nhờ kinh nghiệm và bản lĩnh trước sức ép. Đây không phải là hành động tước bỏ vị thế của một huyền thoại, mà là sự quyết đoán trong việc đưa ra lựa chọn hợp lý ở từng thời điểm trên hành trình bảo vệ ngôi vương thế giới của nhà đương kim vô địch.

Messi chắc chắn vẫn là một trong những người thực hiện penalty của Albiceleste, nhưng trách nhiệm ấy nên được san sẻ nhiều hơn cho các đồng đội. Đó mới là mấu chốt của vấn đề.

Tuổi thơ hai ngôn ngữ

Erling Haaland sinh tại Leeds, vùng West Yorkshire, trong giai đoạn cha anh, Alf-Inge Haaland, vừa rời Leeds United để sang Manchester City. Ba đến bốn năm đầu đời, gia đình nói tiếng Anh ban ngày và tiếng Na Uy buổi tối. Khi Alfie giải nghệ vì chấn thương năm 2003, cả nhà trở về thị trấn Bryne ở tây nam Na Uy. Từ đó, môi trường của Haaland hoàn toàn chuyển sang tiếng Na Uy, từ nhà trẻ đến trường học.

Lựa chọn đội tuyển đến từ đời sống thường ngày

Haaland từng nói anh sống ở Anh khoảng ba năm rưỡi đến bốn năm, còn lại là ở Na Uy, nên việc chọn Na Uy là điều tự nhiên. Huấn luyện viên trẻ ở Bryne, Alf Ingve Berntsen, nhấn mạnh cha mẹ, ông bà, anh chị em, họ hàng của Haaland đều là người Na Uy, và anh rời Anh khi mới ba bốn tuổi. Trên lý thuyết anh có thể khoác áo tuyển Anh, nhưng với nền tảng gia đình và cuộc sống như vậy, khả năng đó gần như không tồn tại.

Liên đoàn Anh nhìn thấy quá muộn

Khi Haaland bắt đầu nổi lên ở Borussia Dortmund, Gareth Southgate thừa nhận Anh không thực sự có cơ hội. Haaland đã nằm trong hệ thống trẻ Na Uy từ sớm, còn Liên đoàn Anh chỉ thực sự chú ý khi anh khoảng 17 tuổi. Một cựu huấn luyện viên trẻ của Anh nói thẳng họ “chưa bao giờ có được cậu ấy”, bởi Haaland đã xác định gắn bó với đội tuyển nơi cha mình từng thi đấu.

Tự hào Na Uy nhưng không quên Leeds

Dù là niềm hy vọng lớn nhất của Na Uy, Haaland vẫn giữ sợi dây với nước Anh. Anh tự hào về các đội bóng cha từng khoác áo như Nottingham Forest, Leeds và Manchester City, thường mặc áo Leeds hoặc City khi đá bóng cùng bạn bè ở Bryne. Năm 16 tuổi, anh từng chia sẻ giấc mơ vô địch giải Ngoại hạng cùng Leeds và muốn vượt thành tích của cha. Sau này, khi đã là ngôi sao của City, anh kín tiếng hơn, nhưng những chi tiết như câu thì thầm “Marching on together” với Stuart Dallas hay pha ăn mừng trước Galatasaray cho thấy Leeds vẫn là một phần ký ức quan trọng.

Từ Leeds trở lại Anh với màu áo khác

Năm 2018, Leeds từng mời Haaland về thăm sân Elland Road và trung tâm tập luyện, nhưng không thể cạnh tranh với đề nghị của Red Bull Salzburg. Giờ đây, anh trở lại Anh trong vai trò trụ cột của Manchester City và là niềm hy vọng lớn nhất của Na Uy tại World Cup, đối đầu chính đội tuyển quốc gia nơi anh sinh ra và có những năm tháng đầu đời.

Fan bóng đá may mắn nhất hôm nay gọi tên IshowSpeed

Một cuộc gọi thay đổi hướng đi

Chuyên gia Brendan Flanagan biết đến Michael Olise không phải qua một bản báo cáo hoành tráng, mà từ cuộc gọi của một người bạn trinh sát, Darren Richards. Khi đó, Olise vừa bị Chelsea rồi Manchester City cho rời học viện, lại gặp khó khăn khi sống xa nhà ở vùng tây bắc nước Anh. Hồ sơ trên giấy không hề “đẹp”: hai lần bị bỏ lại phía sau, dấu hỏi về việc quản lý cậu bé. Dù vậy, Flanagan vẫn nằng nặc đề nghị Reading cho thử, với suy nghĩ phải tự mình nhìn tận mắt.

Buổi sáng đầu tiên, Olise gọi cho Flanagan từ ga Reading, lễ phép và nhẹ nhàng. Các huấn luyện viên ngồi nói chuyện thẳng thắn: chuyện cũ ở Chelsea, City gác lại, ở Reading là vạch xuất phát mới, vượt giới hạn sẽ bị nhắc nhở. Từ đó, họ không gặp bất kỳ rắc rối nào với cậu. Một cầu thủ từng bị gắn mác “khó quản” lại tỏ ra trầm tính, chỉ muốn chơi bóng và không bị chi phối bởi tiền bạc.

Những năm đầu mờ nhạt trên bảng thống kê

Ở Reading, tài năng của Olise không bùng nổ ngay trên con số. Mùa 2019-2020 tại giải hạng Nhất, anh đá 19 trận, 13 lần đá chính, không ghi bàn và chỉ có một đường kiến tạo. Nếu chỉ nhìn bảng thống kê, rất khó để hình dung đây là cầu thủ sau này trở thành trụ cột tuyển Pháp. Flanagan lại nhìn thấy điều khác: cảm giác phấn khích mỗi khi Olise chạm bóng, khả năng điều tiết trận đấu, những pha xử lý khiến người xem phải chờ đợi “cậu sẽ làm gì tiếp theo”.

Mùa sau, mọi thứ bắt đầu khớp lại. Olise ghi bảy bàn, kiến tạo 12 lần, nhận giải cầu thủ trẻ xuất sắc nhất giải hạng Nhất và được Crystal Palace đưa lên Ngoại hạng Anh. Nhưng với Flanagan, bước ngoặt không chỉ nằm ở giải thưởng, mà ở việc cậu học trò ngày càng hoàn thiện những gì anh đã thấy từ rất sớm trên sân tập: một “dị nhân” với những pha xử lý mà nhiều cầu thủ đội một cũng khó làm được.

Phong cách chơi bóng “làm chậm cả trận đấu”

Khi theo dõi Olise thi đấu cho Pháp tại World Cup, Flanagan liên tục quay lại những chi tiết nhỏ trong lối chơi. Anh nhận ra cậu học trò cũ vẫn giữ nguyên thói quen hiếm gặp: đang tăng tốc rồi bất ngờ giảm xuống gần như đi bộ, kéo nhịp độ xuống, sau đó đột ngột đổi hướng, bứt tốc trong vài mét để bỏ lại hậu vệ. Cách Olise giữ bóng khiến người xem có cảm giác anh luôn “có bức tranh sẵn trong đầu”.

Trước Morocco, Olise có pha xâu kim không thành nhưng vẫn giữ được bóng, rồi chuyền đường bóng hoàn hảo cho Kylian Mbappe kiếm về quả phạt đền. Sang hiệp hai, anh có pha đi bóng xuyên hàng thủ, đổi bóng từ chân trái sang chân phải trong một nhịp, lại mở ra cơ hội cho Mbappe. Ở bàn thắng thứ hai của Pháp, Olise là người khởi xướng với cú chuyền khôn ngoan cho Mbappe, trước khi bóng đến chân Ousmane Dembele dứt điểm. Với Flanagan, nhiều pha xử lý của Olise tại giải lần này là thứ mà “cả sự nghiệp nhiều cầu thủ cũng chưa chắc làm được”.

Từ Reading đến Bayern và tuyển Pháp

Mười năm sau ngày được Reading dang tay đón nhận, Olise đã là ngôi sao của Bayern Munich, chuyển đến từ Crystal Palace năm 2024 và trở thành một trong những cầu thủ nổi bật nhất thế giới. Tại World Cup hiện tại, anh có năm đường kiến tạo sau sáu trận, được Flanagan đánh giá là người “làm cho tuyển Pháp vận hành trơn tru” và có thể là cầu thủ hay nhất đội ở nhiều trận.

Trong mắt Flanagan, mỗi lần xem lại những đoạn băng Olise chơi cho đội một Reading rồi đối chiếu với màn trình diễn ở World Cup, cảm giác tự hào xen lẫn kinh ngạc. Cậu bé từng bị hai học viện lớn bỏ qua, từng phải làm quen với cuộc sống xa nhà, giờ là trung tâm trong lối chơi của một đội tuyển tranh chức vô địch thế giới.

Lựa chọn màu áo và câu chuyện tuyển quốc gia

Olise sinh ra và lớn lên ở tây London, nhưng lại khoác áo tuyển Pháp. Flanagan kể, năm 2019, Pháp gọi Olise lên đội U18 dự giải Toulon sau khi biết cậu có mẹ người Pháp – Algeria. Anh rất tự hào về nguồn gốc gia đình. Khi Anh bắt đầu để mắt ở lứa U20 thì Olise đã thuộc về hệ thống của Pháp. Với Flanagan, đó là cảm giác “vuột mất” một tài năng đối với bóng đá Anh, nhất là khi chứng kiến cậu tỏa sáng ở World Cup.

Trên sân, Olise vẫn giữ nét riêng từ những chi tiết nhỏ như đôi giày màu xanh giữa rừng giày hồng. Flanagan coi đó là hình ảnh đúng với con người anh: không thích giống số đông, lặng lẽ nhưng khác biệt, và luôn để bóng đá nói thay.

Nỗi lo của ĐT Anh

Tuyển Anh bước vào trận tứ kết World Cup 2026 gặp Na Uy với mục tiêu giải quyết đối thủ trong 90 phút, nhưng kịch bản trận đấu kéo dài đến hiệp phụ, thậm chí loạt sút luân lưu, là điều không thể bỏ qua.

ĐT Na Uy sở hữu Erling Haaland, lối chơi kỷ luật và khả năng trừng phạt sai lầm, trong khi Anh vẫn chưa tạo được cảm giác hoàn toàn chắc chắn ở hàng thủ. Nếu trận đấu phải được phân định bằng loạt sút 11 m, bóng ma từng ám ảnh nhiều thế hệ Tam sư sẽ lại xuất hiện.

Những con số từ quá khứ đáng lo

Anh đã trải qua bốn loạt sút luân lưu trong lịch sử các vòng chung kết World Cup, nhưng chỉ thắng một và thua ba, đạt tỷ lệ thành công 25%. Họ lần lượt gục ngã trước Tây Đức ở bán kết năm 1990, Argentina tại vòng 1/8 năm 1998 và Bồ Đào Nha ở tứ kết năm 2006. Chiến thắng duy nhất đến trước Colombia tại World Cup 2018, khi Eric Dier thực hiện cú sút quyết định sau pha cản phá quan trọng của Jordan Pickford.

Các cầu thủ Anh ghi 11 bàn sau 19 lượt sút trong bốn loạt đấu, đạt tỷ lệ thành công 57,9%, trong khi các đối thủ thực hiện thành công 14/19 quả, tương đương 73,7%. Đáng chú ý, Tam sư chỉ ghi 5/11 lượt sút tính từ vị trí thứ ba trở đi. Tỷ lệ 45,5% ấy cho thấy áp lực thường tăng mạnh khi loạt đấu bước vào giai đoạn quyết định.

Những cú ngã khó quên

Năm 1990, Stuart Pearce và Chris Waddle sút hỏng, khiến Anh bỏ lỡ cơ hội vào chung kết. Tám năm sau, Paul Ince và David Batty thất bại trước Argentina. Thảm họa lớn nhất xảy ra năm 2006, khi Frank Lampard, Steven Gerrard và Jamie Carragher đều không thắng được thủ môn Ricardo. ĐT Anh hôm đó chỉ ghi một bàn trong bốn lượt sút, hiệu suất thấp nhất của họ tại một loạt sút luân lưu World Cup.

Trong tám cú sút hỏng của Anh tại World Cup, bảy lần bóng bị thủ môn đối phương cản phá. Các thủ môn Tam sư lại chỉ cản được hai trong 19 lượt sút phải đối mặt. Khoảng cách ấy lý giải vì sao loạt sút luân lưu từng trở thành nỗi ám ảnh, thay vì chỉ là câu chuyện thiếu may mắn.

Tam sư nay đã khác trước

Dù lịch sử không ủng hộ, đội tuyển Anh hiện tại không còn bước lên chấm 11 m với sự chuẩn bị sơ sài. Kể từ năm 2018, họ thắng ba trong bốn loạt sút luân lưu gần nhất ở các giải đấu chính thức, trước Colombia, Thụy Sĩ tại UEFA Nations League 2019 và Thụy Sĩ ở EURO 2024. Thất bại duy nhất là trận chung kết EURO 2020 trước Italia.

Nhóm cầu thủ gồm Harry Kane, Ivan Toney, Anthony Gordon, Marcus Rashford, Bukayo Saka và Jude Bellingham đã ghi tổng cộng 219 trong 243 quả penalty trong sự nghiệp, đạt tỷ lệ hơn 90%. Pickford cũng cản phá thành công năm trong 20 cú sút ở bốn loạt sút luân lưu cho đội tuyển. Điểm mấu chốt với Thomas Tuchel là phải giữ được những chân sút có tỷ lệ thành công cao nhất trên sân nếu trận đấu phải bước vào loạt đấu súng.

Na Uy cũng chịu áp lực

Na Uy chưa từng đá luân lưu tại một vòng chung kết World Cup. Họ không mang theo ký ức thất bại như Anh, nhưng cũng thiếu kinh nghiệm trong thời khắc mà từng bước chạy đà đều có thể quyết định tấm vé vào bán kết.

Nếu trận đấu phải được phân định từ khoảng cách 11 m, ĐT Anh vẫn có lý do để lo ngại quá khứ. Tuy nhiên, với Pickford cùng dàn chuyên gia đá penalty hiện tại, họ đã có nhiều cơ sở hơn để tin rằng lịch sử sẽ không lặp lại.