Ông Trump nhận ra sự thật về sức mạnh quân sự Mỹ, Iran thoát hiểm vào phút chót

Tổng thống Donald Trump và các cố vấn an ninh quốc gia đã cân nhắc khả năng không kích Iran, nhưng cuối cùng rút lui vào phút chót khi những chi phí và rủi ro ngày càng hiện rõ, trong lúc các đồng minh Trung Đông đồng loạt vận động Washington kiềm chế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã quyết định không tấn công Iran vào phút chót. Ảnh Getty Images.

Vào cuối buổi sáng thứ Tư 14/1, phần lớn Trung Đông và giới chức tại Washington đều tin rằng ông Trump sắp phát động các đòn không kích dữ dội nhằm vào Iran. Đây được cho là lần sử dụng sức mạnh quân sự lớn thứ hai của Mỹ chỉ trong vài tuần, sau chiến dịch táo bạo của lực lượng Delta Force để đột kích Venezuela để bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và vợ ông.

Dù chưa chính thức ban hành lệnh tấn công, các cố vấn an ninh hàng đầu tin rằng ông Trump sẽ sớm phê chuẩn một trong những phương án quân sự được trình lên và đã chuẩn bị cho một đêm dài.

Lầu Năm Góc thông báo tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Roosevelt đã tiến vào Vịnh Ba Tư. Các đồng minh được cảnh báo về khả năng Mỹ sắp ra tay, trong khi tàu chiến và máy bay được điều động. Binh sĩ tại căn cứ không quân Al-Udeid ở Qatar được khuyến cáo sơ tán để tránh nguy cơ Iran trả đũa.

“Viện trợ đang trên đường đến”, ông Trump viết trên mạng xã hội hôm thứ Ba, kêu gọi người biểu tình Iran “tiếp quản” các cơ quan của chế độ. Nhiều quan chức Mỹ và quốc tế hiểu thông điệp này như dấu hiệu Washington sẽ can thiệp quân sự, dù trên thực tế ông Trump vẫn để ngỏ khả năng chỉ gây sức ép buộc Tehran chấm dứt đàn áp.

Bước ngoặt then chốt đến vào ngày thứ Tư, khi ông Trump nhận được thông tin qua Đặc phái viên Steve Witkoff rằng chính quyền Iran đã hủy kế hoạch hành quyết 800 người, theo một quan chức cấp cao Mỹ.

“Chúng ta sẽ theo dõi và chờ xem”, ông Trump nói với báo chí tại Phòng Bầu dục. Đến thứ Năm, tình báo Mỹ xác nhận các vụ hành quyết đã không diễn ra.

Sự thay đổi nhanh chóng trong lập trường của ông Trump phản ánh áp lực dữ dội cả trong nước lẫn quốc tế. Nhiều quan chức cho biết tổng thống phải đối diện với tính khó lường của việc làm bất ổn thêm một quốc gia Trung Đông khác, cũng như giới hạn của cỗ máy quân sự Mỹ.

Sau khi điều một nhóm tác chiến tàu sân bay sang vùng Caribe, Lầu Năm Góc lo ngại rằng hỏa lực Mỹ ở Trung Đông không đủ mạnh để đối phó với một đòn trả đũa lớn từ Iran.

Israel cũng chia sẻ mối lo này, khi nước này đã tiêu tốn lượng lớn tên lửa đánh chặn trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Iran hồi tháng Sáu. Các đồng minh then chốt của Mỹ như Saudi Arabia, Qatar và Ai Cập đã liên hệ Nhà Trắng để thúc giục kiềm chế và ưu tiên ngoại giao, do lo sợ bất ổn lan rộng khắp khu vực.

Theo nhiều quan chức, ông Trump nhận ra rằng một cuộc không kích Iran sẽ rất phức tạp, có nguy cơ gây chấn động kinh tế, chiến tranh lan rộng và đe dọa 30.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại Trung Đông - khác xa với những chiến dịch “đánh nhanh, rút gọn” mà ông từng phê duyệt.

“Ông ấy muốn những chiến dịch kiểu Venezuela. Còn việc này thì rối rắm hơn nhiều”, một cựu quan chức Mỹ nói.

Các cuộc biểu tình ở Iran - lớn nhất trong 46 năm lịch sử Cộng hòa Hồi giáo - đã tạm lắng sau làn sóng đàn áp khiến hơn 3.000 người thiệt mạng theo ước tính của các tổ chức nhân quyền. Một quan chức châu Âu nhận định chế độ Iran “đã thoát hiểm trong gang tấc”, nhưng những người biểu tình cảm thấy bị phản bội trước quyết định chùn bước của ông Trump.

Dù khả năng không kích tạm thời bị gác lại, ông Trump vẫn để ngỏ các lựa chọn khi nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang trên đường tới Trung Đông.

“Không ai biết Tổng thống Trump sẽ làm gì ngoài chính ông ấy”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói, nhấn mạnh mọi quyết định sẽ dựa trên phân tích chi phí - lợi ích.