Mỹ phong tỏa cảng Iran trong vịnh Ba Tư, Tehran vội phản ứng

Ngay sau thất bại của đàm phán Mỹ - Iran, quân đội Mỹ đã xúc tiến phong tỏa eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư, với mục tiêu chủ yếu nhắm tới là các hải cảng của Iran và những tàu thuyền ra vào các cảng này.

Các cảng Iran chịu lệnh phong tỏa của Mỹ

Quân đội Mỹ hôm 12/4 cho biết họ sẽ thực thi lệnh phong tỏa đối với tất cả hoạt động giao thông ra vào các cảng của Iran ở eo biển Hormuz từ 10h sáng ngày 13/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ (tức 21h cùng ngày, giờ Việt Nam) sau khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran thất bại vào cuối tuần ở Pakistan.

Eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư (bên trái). Đồ họa: Caspian Post.

Các hải cảng chính của Iran nằm ở vịnh Ba Tư, mặc dù nước này cũng có một cảng ở vịnh Oman, bên ngoài eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (USCentcom) tuyên bố, tất cả những cảng này sẽ chịu lệnh phong tỏa của Mỹ dự kiến ​​bắt đầu vào cuối ngày 13/4. Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được thực thi “đối với tất cả tàu thuyền ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran”.

Cảng chính là Bandar Abbas, nằm ở cửa Vịnh. ​​Cảng này xử lý một lượng lớn hàng hóa cũng như khoáng sản như crôm và các sản phẩm dầu mỏ, thép.

Theo dữ liệu của ngành vận tải biển, cảng Bandar Abbas xử lý 37 triệu tấn hàng hóa mỗi năm và khoảng một triệu container. Thực phẩm, phân bón, ngũ cốc và thiết bị xây dựng cũng được giao dịch thông qua Bandar Abbas. Tính đến ngày 13/4, hàng chục tàu (có thiết bị phát đáp tín hiệu tự động đang hoạt động) đã neo đậu ngoài khơi cảng.

Ở phía bắc của vịnh Ba Tư, Bandar Imam Khomeini là cảng hiện đại nhất của Iran, với các bến tàu mới được mở gần đây. Cảng này xử lý nhiều loại hàng hóa bao gồm xuất khẩu hóa dầu và cũng là một trung tâm đường sắt. Theo dữ liệu từ ngành vận tải biển, cảng này xử lý hơn 16 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Hầu hết sản lượng dầu của Iran được xuất khẩu qua một cảng ngoài khơi tại đảo Kharg, nơi có hơn 50 bể chứa. Mỹ đã mở những cuộc tập kích quy mô lớn vào các cứ điểm quân sự trên đảo này trong tháng trước, nhưng không ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dầu mỏ của đảo.

Các cảng nhỏ hơn trên bờ vịnh của Iran bao gồm Bushehr và Assaluyeh.

Bên ngoài vịnh, cảng biển duy nhất của Iran là Chabahar, nơi xử lý ngũ cốc, phân bón và container. Khoảng 1,4 triệu tấn hàng hóa đi qua Chabahar mỗi năm, và cảng này tiếp nhận khoảng 1.600 tàu mỗi năm. Ấn Độ đã đầu tư mở rộng cảng này để tiếp cận thị trường thương mại Trung Á.

Iran có ba cảng trên biển Caspi không bị ảnh hưởng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ.

Iran đe dọa các cảng liên quan Mỹ ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman

Trước sức ép mới từ Mỹ, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay (13/4) cảnh báo rằng “không cảng nào (của đồng minh Mỹ) ở vịnh Ba Tư và biển Oman sẽ an toàn” nếu các cảng của Iran bị đe dọa - truyền thông nhà nước Iran cho biết trước lệnh phong tỏa dự kiến ​​của Mỹ.

Hãng thông tấn bán chính thức Tin tức Sinh viên Iran (ISNA) dẫn lời một phát ngôn viên của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran cho biết: “An ninh của các cảng ở vịnh Ba Tư và biển Oman là dành cho tất cả mọi người hoặc không dành cho ai cả”. Iran coi động thái của Mỹ là “bất hợp pháp” và là một ví dụ về “hải tặc”. Theo người phát ngôn này, như Iran đã nhiều lần nhấn mạnh kể từ khi chiến tranh với Mỹ và Israel bắt đầu, “các tàu thuyền liên kết với kẻ thù không có quyền đi qua eo biển Hormuz”.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan bày tỏ quan ngại trước các đề xuất của Iran và Mỹ về những quy định mới liên quan đến việc quá cảnh qua eo biển Hormuz, được đưa ra trong đàm phán vừa qua giữa hai bên. Ông Fidan - người giữ liên lạc chặt chẽ với Mỹ, Iran và Pakistan (bên trung gian hòa giải), tuyên bố thông qua hãng thông tấn quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu rằng Hormuz nên được mở lại thông qua ngoại giao sau khi đàm phán Mỹ - Iran không đạt được thỏa thuận về chấm dứt chiến tranh.