Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ chính thức có hiệu lực, ông Trump tuyên bố sẽ đánh chìm tàu Iran

Một lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran sẽ là một chiến dịch quân sự quy mô lớn, kéo dài không xác định, có thể kích hoạt các hành động trả đũa mới từ Tehran và gây áp lực lớn lên lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh, theo các chuyên gia.

Các tàu hàng và tàu dầu bị kẹt ở khu vực eo biển Hormuz. Nguồn: Kpler Marine Traffic - CNN.

Mỹ có đủ lực lượng để phong tỏa

Cuộc phong tỏa quân sự của Mỹ đối với tất cả các hoạt động giao thông ra vào các cảng của Iran bắt đầu lúc 10 giờ sáng giờ miền Đông ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội), sau khi các cuộc đàm phán hòa bình cuối tuần qua tại Pakistan thất bại.

Al Jazeera dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ, Mỹ đã sẵn sàng áp đặt và duy trì một lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, nhưng hiện vẫn chưa thiết lập các quy tắc giao chiến cụ thể để xử lý các trường hợp vi phạm.

Quan chức này cho biết Mỹ có đủ lực lượng và trang thiết bị để thực thi phong tỏa, và lệnh này sẽ được duy trì trong thời gian cần thiết, phù hợp với các quyết định do Tổng thống Donald Trump đưa ra.

Ông Trump dọa đánh chìm tàu Iran

Sáng 13/4 theo giờ Mỹ (tối cùng ngày giờ Hà Nội), Tổng thống Donald Trump đã đưa ra lời đe dọa mới đối với Iran, tuyên bố rằng Mỹ sẽ đánh chìm bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa của Mỹ ở eo biển Hormuz.

Ông Trump tuyên bố rằng trong khi hải quân Iran đã bị "xóa sổ hoàn toàn", Mỹ vẫn chưa đánh chìm được "các tàu tấn công nhanh" của nước này, đồng thời cảnh báo rằng nếu chúng tiến gần đến khu vực phong tỏa, hải quân Mỹ sẽ sử dụng chiến thuật tương tự như đã từng dùng đối với các tàu bị cáo buộc buôn ma túy.

Hành động chiến tranh

Nếu chiến lược của ông Trump thành công, Mỹ có thể loại bỏ đòn bẩy lớn nhất của Iran trong đàm phán và mở lại tuyến hàng hải quan trọng này cho thương mại toàn cầu, qua đó có thể hạ giá dầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phong tỏa là một hành động chiến tranh và đòi hỏi cam kết lâu dài với số lượng lớn tàu chiến.

“Ông Trump muốn một giải pháp nhanh. Nhưng thực tế, nhiệm vụ này rất khó thực hiện nếu đơn phương và khó duy trì trong trung và dài hạn” - Reuters dẫn lời bà Dana Stroul, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, hiện làm việc tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định.

Quân đội Mỹ hiện chưa công bố các chi tiết cơ bản về lệnh phong tỏa, bao gồm số lượng tàu chiến sẽ tham gia, có sử dụng không quân hay không, và liệu các đồng minh vùng Vịnh có hỗ trợ hay không.

Các chuyên gia cho rằng với đủ tàu chiến, Hải quân Mỹ có thể thiết lập một lệnh phong tỏa khiến nhiều tàu chở dầu thương mại e ngại không dám vận chuyển dầu của Iran.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có sẵn sàng lên tàu, bắt giữ, thậm chí làm hư hại hoặc đánh chìm những tàu cố phá vỡ phong tỏa hay không, đặc biệt nếu các tàu này chở dầu cho những nước lớn như Trung Quốc hoặc các đối tác của Mỹ như Ấn Độ hay Hàn Quốc.

Phản ứng có thể của Iran

Về phía Iran, Đô đốc về hưu Gary Roughead, cựu Tư lệnh tác chiến hải quân Mỹ, cảnh báo Tehran có thể nổ súng vào tàu bè trong Vịnh hoặc tấn công cơ sở hạ tầng của các quốc gia vùng Vịnh - nơi đặt căn cứ của lực lượng Mỹ.

Thượng nghị sĩ Mark Warner, thành viên Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã đặt câu hỏi về chiến lược này, cho rằng Iran có thể sử dụng tàu cao tốc để rải thủy lôi hoặc gắn bom vào các tàu chở dầu.

“Làm sao điều này có thể giúp giảm giá xăng?” - ông đặt vấn đề trên CBS.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã tuyên bố rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý “mạnh mẽ, dứt khoát”, làm gia tăng nguy cơ leo thang nguy hiểm.

Bà Stroul nhận định cuộc khủng hoảng này cuối cùng sẽ cần một nỗ lực dài hạn mang tính quốc tế để giải quyết: “Về lâu dài, vấn đề này sẽ phải được giải quyết bằng ngoại giao và ý chí chính trị quốc tế” - bà nói.

Theo Mohammad Eslami, nhà nghiên cứu tại Đại học Tehran, bất kỳ động thái nào của Mỹ nhằm phong tỏa hoạt động vận chuyển tới và rời các cảng của Iran đều sẽ bị Tehran coi là rủi ro cao và cực kỳ khó thực hiện,

“Câu hỏi đặt ra là liệu quân đội Mỹ có thể chặn được các tàu chở dầu và siêu tàu chở dầu trong vùng biển rộng lớn này hay không” - Eslami nói, cho rằng đây sẽ là “một chiến dịch rất khó khăn đối với quân đội Mỹ”.

Ông nhấn mạnh Iran đang chịu áp lực quân sự và kinh tế nặng nề, và không muốn bị cắt đứt nguồn tiếp cận “lương thực và những thứ thiết yếu khác” trong bối cảnh phải đối mặt với các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.

Eslami cho biết Tehran muốn gửi “một thông điệp rất mạnh mẽ tới người Mỹ”, ngay cả khi “phần lớn các bên vẫn đang nghĩ đến các giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng”, đồng thời cảnh báo rằng việc đóng eo biển Hormuz sẽ là “một bước đi rất, rất lớn từ cả hai phía”.

Về phía Iran, phát ngôn viên cấp cao của Bộ Nội vụ nước này Ali Zeinivand nói với RT rằng Iran “hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ cuộc đối đầu nào” , nhấn mạnh sự sẵn sàng trên các lĩnh vực ngoại giao, an ninh và chiến trường.

Ông Zeinivand cho biết Tehran duy trì an ninh nội bộ "xuất sắc" , trong khi các nhánh khác đảm nhiệm công tác ngoại giao và các hoạt động quân sự, đồng thời nói thêm rằng Iran có "khả năng, sức mạnh và ý chí" để tự vệ.

Kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump "hoàn toàn vô lý"

Từ Châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết việc khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là “cực kỳ quan trọng”.

“Việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa đang gây thiệt hại nghiêm trọng. Khôi phục tự do hàng hải là điều có ý nghĩa then chốt đối với chúng tôi” - bà nói.

Bà cũng nhấn mạnh rằng không thể có sự ổn định ở Trung Đông khi Lebanon vẫn đang tiếp tục bị Israel không kích.

Theo Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles, kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Trump "hoàn toàn vô lý" .

Bà Robles tuyên bố: “Trump và Netanyahu muốn áp đặt luật lệ của họ lên cộng đồng quốc tế, và điều đó không thể chấp nhận được trong bất kỳ hoàn cảnh nào” .