Loài cá cứ tháng 10 âm lịch là từ Campuchia kéo về Đồng bằng sông Cửu Long, rất thích ăn trái bần, trái mắm

Loài cá quý của dòng Mekong, cứ từ tháng 10 âm lịch là từ Campuchia kéo về Đồng bằng sông Cửu Long tìm mồi. Do thích ăn trái bần nên loài cá này còn có cái tên là cá tra bần. Hiện, các nhà khoa học Việt Nam đã sản xuất giống và nuôi thử nghiệm thành công.

Cá tra bần cùng họ với cá tra, rất thích ăn trái bần

Theo wikipedia, cá tra bần (Pangasius kunyit) là loài cá thuộc họ Cá tra (Pangasiidae) phân bố chủ yếu ở Indonesia, Malaysia và Việt Nam (sông Mekong). Đây là loài cá có giá trị kinh tế và là một trong những loại cá da trơn quý hiếm trong tự nhiên.

Cá trưởng thành có thể nặng tới 15- 20 kg/con, cá tra bần không có ngạnh, thịt béo ngọt, trắng hồng, ít mỡ, săn chắc, thơm ngọt và không tanh.

Trong tự nhiên, chúng sống ở tầng nước khá sâu, trên sông Mekong. Cá tra bần cũng như các loại cá khác trong họ Cá tra có tập tính di lưu sinh sản, khoảng tháng 5 đến tháng 10 cá con bắt đầu di chuyển dần ra vùng cửa sông giáp biển để sinh sống.

Đáng chú ý, cá có thể thích nghi ở vùng nước mặn và lợ, cá có thể sống trong vùng nước có độ mặn từ 0-15‰.

Ngoài thức ăn chính là động vật phù du, cá tra bần còn ăn trái các loài cây vùng ngập mặn như: mắm, bần, ổi... nên còn có tên là "cá tra bần".

Khoảng từ tháng 10 đến tháng chạp Âm lịch, khi trái bần rụng xuống cũng là lúc từng đàn cá tra bần từ Campuchia kéo nhau về những dòng sông đục ngầu phù sa ở Tây Nam Bộ tìm mồi. Hiện nay, cá tra bần thuần rất hiếm trên thị trường.

Cá tra bần là loài cá quý ở Đồng bằng sông Cửu Long, hiện rất hiếm thấy trong tự nhiên. Ảnh: tepbac.

Đã sản xuất giống cá tra bần thành công

Xác định cá tra bần là một trong những loài cá đặc sản của vùng Đồng bằng sông Cửu Long có chất lượng thịt thơm ngon và có giá trị kinh tế cao, với sự tài trợ kinh phí từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản II đã tổ chức thực hiện đề tài tiềm năng cấp Bộ “Nghiên cứu thử nghiệm sản xuất giống cá tra bần” từ năm 2023 đến tháng 6 năm 2025.

Theo báo cáo kết quả nghiên cứu trên trang thông tin của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản II, đàn cá tra bần bố mẹ có kích cỡ trung bình 1,5±0,4 kg/con được nhóm nghiên cứu thu thập có nguồn gốc tự nhiên, thuộc địa phận tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng (cũ) và được thuần dưỡng trong ao đất tại Trung tâm Quốc gia giống thủy sản nước ngọt Nam Bộ, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản II. Tỷ lệ sống cá thuần dưỡng sau 1 năm đạt 88,7%.

Sau 8 tháng nuôi vỗ, cá bố mẹ đạt trung bình khối lượng 4,6±0,3 kg và chiều dài 74,9±2,5 cm. Tỷ lệ thành thục sinh dục của cá như sau: 85% cá cái có trứng giai đoạn III, IV và 80% cá đực có thể tham gia sinh sản. Thử nghiệm kích thích sinh sản cá bằng HCG cho kết quả: 75-100% cái tham gia sinh sản rụng trứng, sức sinh sản tương đối từ 0,9-8,9%; tỉ lệ thụ tinh từ 28,6-70,1%; tỉ lệ nở trên 80%. Cá bột được ương trong ao đất 1.000m2 ở mật độ 200 con/m2, sau 45 ngày tuổi, cá giống đạt trung bình khối lượng 1,5±0,33 g và chiều dài 5,3±0,4 cm.

Năm 2020, Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Đầm Dơi (tỉnh Cà Mau) cũng đã nuôi thử nghiệm thành công cá tra bần (Pangasius kunyit) trong ao đất.

Mô hình nuôi cá tra bần thâm canh trong ao đất được triển khai tại Cà Mau xuất phát từ việc nguyên cứu lợi thế, tiềm năng phát triển cá tra bần là đối tượng có thể thích nghi với độ mặn lớn. Về mặt kỹ thuật, mật độ thả 2 con/m2, thời gian nuôi trong vòng 15 tháng. Theo mục tiêu của dự án sau thời gian nuôi 15 tháng cá đạt trọng lượng từ 1,2 – 1,5 kg/con.

Trái bần có hình tròn, hơi dẹt và có vị chua. Đuôi trái bần nhọn và phần cuống chỉa ra như các cánh ngôi sao. Lớp vỏ ngoài màu xanh lá cây khi còn non nhưng chuyển sang màu hơi vàng và thoảng hương thơm nhẹ khi chín. Cây bần bắt đầu đâm hoa kết trái từ khoảng 3 tuổi: hoa có màu trắng hơi hồng và thường nở rộ vào tháng 6 đến tháng 9 âm lịch. Quả bần có thể ăn sống, chấm muối ớt hoặc chấm mắm. Ngoài ra, loại quả này còn được dùng để chế biến thành nhiều món ăn có vị chua ngọt như canh chua.