Giá dầu đang chứng kiến một hiện tượng hiếm gặp

Giá dầu WTI giảm mạnh trên thị trường châu Á xuống giữa lúc truyền thông quốc tế đưa tin căng thẳng Mỹ-Iran leo thang và có thể xảy ra một cuộc chiến diện rộng tại Trung Đông. Vậy điều gì đang xảy ra?

Diễn biến “ngược dòng” của giá dầu giữa tâm bão địa chính trị

Thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến một hiện tượng hiếm gặp: giá dầu không tăng vọt như lo ngại, mà ngược lại còn quay đầu giảm mạnh ngay giữa cao trào căng thẳng. Sau khi vượt ngưỡng 110 USD/thùng vào cuối tháng 4, giá dầu WTI đã liên tục điều chỉnh trong những phiên gần đây, có thời điểm rơi xuống dưới 100 USD/thùng. Đáng chú ý, trong phiên chiều 5/5 trên thị trường châu Á, giá dầu WTI tiếp tục giảm khoảng 2,3%, xuống dưới mốc 104 USD/thùng – bất chấp tình hình Trung Đông đang nóng lên từng giờ.

Diễn biến này đi ngược hoàn toàn với dự báo của nhiều chuyên gia quốc tế, vốn cho rằng giá dầu có thể leo lên 130–150 USD/thùng nếu xung đột Mỹ–Iran lan rộng. Sự “lệch pha” giữa thực tế và kỳ vọng khiến thị trường đặt câu hỏi lớn: phải chăng rủi ro đã bị thổi phồng, hay có những lực cản vô hình đang ghìm giá dầu?

Căng thẳng leo thang sau khi Mỹ triển khai chiến dịch Project Freedom tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu toàn cầu với lực lượng lớn nhằm bảo vệ tàu thương mại.

Iran không phong tỏa hoàn toàn nhưng siết kiểm soát, xảy ra đụng độ trên biển, làm dấy lên lo ngại xung đột.

Dù vậy, một số tàu vẫn đi qua, giúp giảm bớt lo ngại về cú sốc nguồn cung ngay lập tức.

Một nghịch lý khác cũng xuất hiện: chứng khoán Mỹ vẫn tăng mạnh. Các chỉ số chính liên tục lập đỉnh mới, với mức tăng khoảng 11% kể từ khi căng thẳng Mỹ–Iran bùng phát. Điều này cho thấy dòng tiền toàn cầu dường như đang đặt cược vào một kịch bản xung đột được kiểm soát, thay vì leo thang mất kiểm soát.

Ở chiều ngược lại, tại châu Á, nhiều nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn hơn như trường hợp Nhật Bản. Nền kinh tế nước này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng – đang chịu sức ép rõ rệt. Đồng yên đã rơi xuống mức yếu kỷ lục, vừa xuyên thủng ngưỡng 160 yên/USD, buộc giới chức phải can thiệp. Khoảng 75–90% dầu nhập khẩu của Nhật đi qua eo biển Hormuz, khiến nước này đặc biệt nhạy cảm với biến động khu vực.

Giá dầu tăng kéo chi phí sản xuất leo thang, làm suy giảm tăng trưởng và gia tăng lạm phát, trong khi đồng yên yếu khiến nhập khẩu càng đắt đỏ. Nguy cơ “đình lạm” đang trở thành bài toán khó với Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Trung Quốc cũng là nền kinh tế có thể gặp rất nhiều khó khăn nếu eo biển Hormuz bị tắc nghẽn.

Giá dầu quay đầu giảm giữa lúc căng thẳng leo thang. Ảnh: KC

Giải mã nghịch lý và các kịch bản cho giá dầu

Việc giá dầu giảm giữa lúc căng thẳng gia tăng có lẽ không hẳn là điều “phi lý”, mà có thể phản ánh cách thị trường vận hành dựa trên kỳ vọng tương lai hơn là diễn biến hiện tại. Có ít nhất ba yếu tố chính đang kéo giá dầu đi xuống.

Thứ nhất, sự gián đoạn nguồn cung chưa xảy ra trên diện rộng. Dù căng thẳng tăng cao, eo biển Hormuz vẫn chưa bị phong tỏa hoàn toàn. Nguồn cung dầu theo các đường khác và các nguồn khác được đẩy mạnh, cũng phần nào bù đắp cho giảm áp lực thiếu hụt gần đây.

Thứ hai, kỳ vọng về giải pháp ngoại giao vẫn tồn tại. Các kênh trung gian và tín hiệu đàm phán, dù còn mong manh, khiến nhà đầu tư tin rằng xung đột có thể được kiểm soát. Khi xác suất chiến tranh toàn diện giảm, “phần bù rủi ro” trong giá dầu cũng bị thu hẹp.

Thứ ba, yếu tố kinh tế vĩ mô toàn cầu đóng vai trò quan trọng. Tăng trưởng chậm lại tại nhiều khu vực khiến nhu cầu dầu không bùng nổ như trước. Điều này tạo lực cản tự nhiên đối với giá, ngay cả khi nguồn cung đối mặt rủi ro.

Từ đây, có thể hình dung một số kịch bản cho thị trường dầu mỏ trong thời gian tới. Trong trường hợp căng thẳng tại khu vực được kiểm soát, nếu Mỹ và Iran duy trì trạng thái “đối đầu nhưng không vượt lằn ranh đỏ”, giá dầu có thể dao động trong khoảng giá như thời gian gần đây, từ 90–110 USD/thùng. Đây là kịch bản thị trường đang phản ánh, khi rủi ro tồn tại nhưng chưa đủ lớn để gây cú sốc nguồn cung.

Trong kịch bản xung đột leo thang cục bộ, nếu xuất hiện thêm các vụ tấn công hoặc gián đoạn tại eo biển Hormuz, giá dầu có thể bật tăng trở lại, lên khoảng 120 USD/thùng.Nếu xung đột lan rộng hoặc eo biển bị phong tỏa, giá dầu có thể vượt 150 USD/thùng, kéo theo cú sốc lạm phát và nguy cơ suy thoái toàn cầu. Tuy nhiên, kịch bản này được đánh giá có xác suất thấp khi các nước lớn nhiều khả năng sẽ tìm cách kiềm chế.

Với kinh tế thế giới, rủi ro không chỉ nằm ở giá dầu mà ở mức độ kéo dài của bất ổn. Xung đột ngắn hạn chỉ gây biến động tạm thời, nhưng nếu kéo dài sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, đẩy chi phí tăng và kìm hãm tăng trưởng.

Điều đáng chú ý là thị trường tài chính hiện đang đặt cược vào khả năng kiểm soát rủi ro. Giá dầu giảm và chứng khoán tăng cho thấy niềm tin rằng các bên sẽ tránh một cuộc chiến toàn diện. Tuy nhiên, niềm tin này có thể đảo chiều rất nhanh nếu xuất hiện một cú sốc bất ngờ.

Có thể thấy, thị trường dầu mỏ hiện không phản ứng với những gì đang xảy ra, mà với những gì nhà đầu tư tin rằng sẽ xảy ra. Và ở thời điểm hiện tại, niềm tin đó vẫn nghiêng về kịch bản “căng thẳng nhưng không đổ vỡ”.

Giá xăng dầu hôm nay 5/5: Dầu thế giới quay đầu tăng mạnh

Lúc 6h ngày 5/5, giá dầu WTI đứng ở mức 106,4 USD/thùng, tăng 5,1 USD/thùng, dầu Brent của Mỹ là 114,2 USD/thùng, tăng 6,6 USD/thùng so với phiên giao...

Bấm xem >>