Bác sĩ cảnh báo 3 thói quen biến thận khỏe mạnh thành 'xơ mướp'

Ăn mặn kéo dài, thức khuya triền miên và lạm dụng thuốc không rõ nguồn gốc là những thói quen âm thầm tàn phá cầu thận, khiến mô chức năng dần xơ cứng, teo nhỏ và mất khả năng lọc chất thải.

Theo báo cáo năm 2024 của Hệ thống Dữ liệu Thận Mỹ (USRDS) dựa trên số liệu năm 2022, tỷ lệ bệnh nhân lọc máu tại Đài Loan đứng đầu thế giới trong nhiều năm liền. Ước tính trong năm 2025, chi phí điều trị suy thận cấp và bệnh thận mạn tại đây lên tới 61,058 tỷ Đài tệ, dẫn đầu trong tất cả nhóm bệnh tật. Con số này cho thấy bệnh thận đang tạo áp lực rất lớn lên sức khỏe người dân cũng như ngân sách y tế.

Bác sĩ thận học Lin Yidun (Đài Loan, Trung Quốc) ví thận như "nhà máy lọc" vận hành liên tục cả ngày lẫn đêm. Trong đó, các cầu thận đảm nhận việc lọc chất thải và nước dư thừa ra khỏi máu, đồng thời giữ lại dưỡng chất nuôi cơ thể. Thói quen ăn mặn kéo dài, thức khuya, căng thẳng triền miên cùng các bệnh mạn tính như huyết áp cao, tiểu đường đều khiến thận quá tải, dẫn đến suy giảm chức năng dần theo thời gian.

Ông dùng hình ảnh "thận xơ mướp" để mô tả tình trạng mô thận tổn thương lâu ngày dẫn đến xơ hóa, nhằm nhắc nhở mọi người không chủ quan trước các thói quen xấu hàng ngày. Đây là cách gọi ví von hình tượng của một số bác sĩ và tài liệu y học đại chúng (đặc biệt trong các bản tin y khoa từ Đài Loan) để mô tả tình trạng xơ hóa thận. Khi các đơn vị thận (nephron) bị viêm và tổn thương kéo dài mà không kiểm soát tốt, các mô chức năng dần bị thay thế bởi mô sẹo xơ cứng, teo nhỏ, mất hoàn toàn cấu trúc đàn hồi và chức năng lọc, trông tương tự cấu trúc khô ráp của xơ mướp già.

Bệnh nhân chạy thận tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Phùng Tiên

Bác sĩ Lin Yidun nhấn mạnh bệnh thận mạn thời kỳ đầu thường không có biểu hiện rõ rệt. Nhiều người thận đã suy giảm chức năng nhưng không thấy đau đớn hay khó chịu, do đó không thể dựa vào cảm giác chủ quan để tự đánh giá.

Ông lưu ý nếu nước tiểu liên tục nổi nhiều bọt nhỏ li ti và lâu tan, đây có thể là dấu hiệu của tiểu đạm, cần đi khám ngay. Tuy nhiên, nước tiểu nổi bọt chưa chắc đồng nghĩa thận đã hỏng mà cần làm xét nghiệm để chẩn đoán chính xác.

Để bảo vệ thận, bác sĩ Lin Yidun khuyến cáo nên bắt đầu từ lối sống: giảm muối, sinh hoạt điều độ, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu, tuyệt đối không tự ý uống thuốc hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Nhóm nguy cơ cao như người có bệnh huyết áp, tiểu đường nên định kỳ kiểm tra mức lọc cầu thận (eGFR) và tỷ lệ albumin/creatinine nước tiểu (UACR) để can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ bệnh chuyển nặng.

5 món đại bổ có thể biến thành 'thuốc độc' với người bệnh thận

Nước ép rau củ, sinh tố trái cây kèm hoa quả sấy, nước hầm đặc, muối giảm mặn và bột ngũ cốc là 5 nhóm thực phẩm người bệnh thận cần hạn chế, không...

Bấm xem >>