Vòng xoáy bệnh tật từ 'ép nhậu công sở'

Càng cận Tết, lịch trình của Thùy Linh, 29 tuổi, dày đặc những bữa tiệc tùng thay vì chạy deadline hay báo cáo doanh số.

Là nhân viên truyền thông cho một tập đoàn lớn ở Hà Nội, cô phải đi liên hoan, tiếp khách kéo dài đến khuya suốt cả tuần. "Không đi thì sợ bị đuổi việc, mà đi thì phải uống", Linh thổ lộ. Ban đầu chỉ vài ly xã giao, sau biến thành ép uống, rồi uống thay sếp, thay đồng nghiệp. Lịch sinh hoạt của cô gái dần "méo mó", sáng nhịn đói, trưa ăn vội, tối ngồi nhậu. Nữ nhân viên cho hay trên bàn rượu, từ chối đồng nghĩa "thiếu tinh tế", "không biết điều". Với Linh, "văn hóa" này giúp cô giữ quan hệ, công việc "thuận buồm xuôi gió".

Gần đây, cô bắt đầu đau dạ dày âm ỉ, ợ nóng, buồn nôn, mệt mỏi. Trong bữa liên hoan cuối năm, cô đột ngột nôn ra dịch vàng lẫn máu sẫm, phải cấp cứu. Bác sĩ chẩn đoán viêm loét dạ dày, nhiễm vi khuẩn HP, nguy cơ xuất huyết, yêu cầu nghỉ ngơi và bỏ bia rượu hoàn toàn.

Đơn thuốc của Linh sau mỗi lần cơn đau dạ dày hành hạ. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Tương tự, Thảo 28 tuổi, nhân viên kế toán, có biệt danh "thần cồn", "người không biết mệt". Từ ngày vào làm, cô chưa từ chối cuộc liên hoan nào vì sợ mang tiếng "không hòa đồng". Dù kết quả khám sức khỏe ba năm liền luôn báo động đỏ với men gan tăng cao và chức năng thận suy giảm, Thảo vẫn tặc lưỡi bỏ qua, tiếp tục dùng sức khỏe để đổi lấy sự ghi nhận nơi công sở.

Ở nhiều công ty, uống rượu trở thành "văn hóa sống còn". Người biết uống, uống cạn, "ngàn ly không say" thường được xem là hòa đồng, linh hoạt, được việc. Việc uống rượu dần chuyển từ tự nguyện sang nghĩa vụ xã giao, đặc biệt trong các dịp cuối năm, ngày lễ, sinh nhật. Bàn nhậu trở thành nơi thể hiện quyền lực khiến mọi người không thể từ chối, dù biết gây hại sức khỏe.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, rượu bia là nguyên nhân trực tiếp gây ra hơn 30 bệnh lây nhiễm và 200 bệnh tật khác. Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ ba châu Á về mức tiêu thụ rượu bia bình quân đầu người. Trong đó, khoảng 44% nam giới trưởng thành đang sử dụng rượu bia ở mức nguy hại. Sự lạm dụng này khiến người Việt tiêu tốn khoảng 3,4 tỷ USD mỗi năm. Những dịp lễ Tết, tình trạng này tăng vọt, kéo theo số ca ngộ độc tăng, gây áp lực lên hệ thống bệnh viện cũng như nhân viên y tế.

Tác động của cồn lên cơ thể diễn ra thầm lặng nhưng tàn khốc. PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Phó trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Y Hà Nội, cảnh báo rằng việc lạm dụng rượu bia dài ngày là con đường ngắn nhất dẫn đến các bệnh mãn tính như cao huyết áp, tim mạch và hàng loạt ung thư từ vòm họng, thực quản đến gan, đại trực tràng.

Cơ chế tàn phá của cồn khá phức tạp; một nghiên cứu từ Đại học Harvard năm 2019 chỉ ra rằng, ethanol ban đầu gây giãn mạch làm tụt huyết áp tạm thời trong khoảng 12 giờ sau khi uống. Khi huyết áp tâm thu và tâm trương giảm xuống dưới ngưỡng 90/60 mmHg, não bộ rơi vào trạng thái thiếu oxy và dưỡng chất, gây ra các triệu chứng từ hoa mắt, mất tập trung đến ngất xỉu đột ngột.

Không chỉ dừng lại ở các bệnh lý mãn tính, "văn hóa ép rượu" còn đẩy nhiều người vào cửa tử vì ngộ độc cấp tính, đặc biệt là ngộ độc Methanol (cồn công nghiệp). Bác sĩ Nguyễn Duy Toản, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đức Giang cho biết việc điều trị các ca này vô cùng nan giải do tổn thương đa cơ quan diễn ra quá nhanh. Khi nồng độ cồn trong máu đạt ngưỡng 310-400 mg/ml, bệnh nhân bắt đầu mất ý thức và hạ thân nhiệt; vượt qua mức 410 mg/ml là ranh giới của hôn mê sâu và suy hô hấp; và trên 500 mg/ml, nguy cơ tử vong là rất cao.

Đáng sợ hơn, triệu chứng ban đầu của ngộ độc Methanol rất giống say rượu thông thường, khiến nạn nhân chủ quan, chỉ đến khi mắt mờ, co giật và rối loạn chuyển hóa nặng mới nhập viện thì não bộ và hệ tuần hoàn đã tổn thương không thể đảo ngược.

Hầu như cả tuần, Thảo đều đi uống bia, rượu cùng mọi người trong cơ quan vì sợ mang tiếng "không hòa đồng". Ảnh: Nhân vật cung cấp

Để không trở thành nạn nhân của những cuộc vui, các chuyên gia y tế khuyến cáo nam giới không nên uống quá 720ml bia (hoặc 60ml rượu mạnh) và nữ giới không quá 360ml bia (hoặc 30ml rượu mạnh) mỗi ngày. Việc pha trộn rượu bia với nước ngọt hay chất kích thích cần được loại bỏ hoàn toàn, bởi chúng đẩy nhanh quá trình thẩm thấu cồn vào máu, gia tăng nguy cơ ngộ độc cấp. Quan trọng hơn, khi cơ thể phát đi những tín hiệu như đau đầu dữ dội, nhìn mờ như có sương mù hay hạ thân nhiệt sau khi uống, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Bác sĩ Dũng khuyến cáo trong bối cảnh "văn hóa ép nhậu" chưa thể thay đổi một sớm một chiều, việc tự nhận biết ngưỡng chịu đựng của bản thân và kiên quyết từ chối khi chạm giới hạn chính là lá chắn cuối cùng để bảo vệ tính mạng trước "vòng xoáy men say" nơi công sở.