Tiền đang chảy về đâu?
FIFA vừa công bố kế hoạch thành lập công ty mới mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE) để quản lý toàn bộ hoạt động thương mại của các giải đấu do tổ chức này sở hữu, bao gồm World Cup, Club World Cup cùng nhiều giải trẻ và giải nữ. Theo đề xuất, FFE được định giá vốn chủ sở hữu ban đầu khoảng 20 tỉ USD và FIFA dự kiến bán tối đa 20% cổ phần không chi phối cho một nhóm nhà đầu tư dài hạn do Thrive Eternal, quỹ đầu tư của Joshua Kushner, dẫn đầu. Đổi lại, 211 liên đoàn thành viên được hứa hẹn nhận ngay 20 triệu USD từ chương trình FIFA Fast Forward cùng 20 triệu USD từ chương trình FIFA Forward giai đoạn 2027–2030. Các liên đoàn có thời hạn đến 19/9, tương đương khoảng 53 ngày, để đưa ra quyết định.
Điều gây tranh cãi là đề xuất xuất hiện ngay sau kỳ World Cup 2026 vấp phải nhiều ý kiến trái chiều về giá vé, cách thương mại hóa giải đấu và vai trò của FIFA trong một số quyết định gây tranh luận. Vì vậy, việc tách toàn bộ nguồn thu từ World Cup sang một công ty riêng rồi bán cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân lập tức làm dấy lên câu hỏi về định hướng phát triển của tổ chức này.
Châu Âu đang nắm phần giá trị nào?
Sau World Cup 2026, các đội tuyển châu Âu đã giành 13 trong 23 chức vô địch thế giới. Tại giải đấu vừa qua, 6 trong 8 đội vào tứ kết đến từ UEFA. Nếu chỉ tính khoản tiền thưởng dựa trên thành tích thi đấu sau khi loại phần hỗ trợ cố định dành cho các đội tham dự, 16 đội tuyển châu Âu nhận khoảng 127 triệu USD trong tổng số 223 triệu USD, cho thấy UEFA vẫn đóng góp phần lớn giá trị chuyên môn của World Cup.
Xu hướng này cũng thể hiện trên thị trường chuyển nhượng. Toàn bộ 10 cầu thủ được định giá cao nhất thế giới đều thuộc các đội tuyển châu Âu. Trong 104 cầu thủ được định giá từ 50 triệu euro trở lên, có 77 người khoác áo các đội tuyển thuộc UEFA. Ở bóng đá nữ, Tây Ban Nha lên ngôi tại World Cup 2023 và châu Âu góp mặt ở cả 2 trận chung kết gần nhất, tiếp tục khẳng định vị thế hàng đầu của khu vực.
UEFA và Concacaf phản ứng ra sao?
UEFA là tổ chức phản ứng mạnh mẽ nhất. Trong tuyên bố chính thức, cơ quan quản lý bóng đá châu Âu khẳng định World Cup không phải tài sản để đem bán và cho rằng FIFA đã vượt quá giới hạn khi không tham vấn đầy đủ các liên đoàn cũng như các liên đoàn châu lục. UEFA đồng thời cho biết đang xem xét mọi phương án, bao gồm khả năng không tham dự các giải đấu của FIFA nếu kế hoạch được thông qua mà không có thay đổi đáng kể.
Concacaf cũng bày tỏ sự phản đối về quy trình triển khai. Liên đoàn khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe cho rằng các liên đoàn thành viên không có đủ thời gian để đánh giá một đề xuất có ảnh hưởng rất lớn đến tương lai bóng đá thế giới. Concacaf đặt câu hỏi vì sao FIFA vẫn cần huy động vốn từ khu vực tư nhân trong khi tổ chức này đang sở hữu nguồn dự trữ tài chính rất lớn sau kỳ World Cup được đánh giá là thành công về doanh thu. Tuy nhiên, khác với UEFA, Concacaf chưa tuyên bố phản đối hoàn toàn kế hoạch.
Điều gì xảy ra nếu châu Âu không tham dự?
Nếu UEFA thực sự lựa chọn tẩy chay các giải đấu của FIFA trong tương lai, sức hút thương mại của World Cup chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Ở bóng đá nữ, World Cup 2027 tại Brazil có nguy cơ thiếu vắng nhiều ứng viên vô địch như Tây Ban Nha hay Anh. Ở bóng đá nam, một kỳ World Cup không có những ngôi sao như Kylian Mbappe, Lamine Yamal, Erling Haaland hay Jude Bellingham sẽ làm giảm đáng kể giá trị truyền thông cũng như sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.
Đó cũng là lý do nhiều ý kiến cho rằng giá trị thương mại của World Cup không chỉ nằm ở thương hiệu FIFA mà còn đến từ chất lượng chuyên môn do các đội tuyển hàng đầu mang lại.
Thế cân bằng quyền lực
Cuộc tranh luận hiện nay xoay quanh câu hỏi ai mới là bên tạo nên giá trị lớn nhất cho World Cup. FIFA sở hữu thương hiệu, bản quyền và quyền tổ chức giải đấu, trong khi các liên đoàn, đặc biệt là UEFA, lại sở hữu phần lớn những đội tuyển và cầu thủ làm nên sức hút của sân chơi này.
Dù UEFA chỉ nắm 55 trong tổng số 211 liên đoàn thành viên FIFA và không đủ số phiếu để tự mình quyết định kết quả bỏ phiếu, lập trường của châu Âu vẫn có ý nghĩa rất lớn đối với giá trị thương mại của World Cup. Chính vì vậy, cuộc đối đầu giữa FIFA và các liên đoàn châu lục lần này không chỉ là câu chuyện về một thương vụ đầu tư trị giá hàng tỉ USD, mà còn là cuộc tranh luận về quyền kiểm soát tương lai của giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh.