Từ chỗ yên tâm đến thế khó bất ngờ

Chiến thắng 2-0 trước Panama ở New Jersey giúp tuyển Anh đứng đầu bảng L và giành vé vào vòng 1/16, nhưng lại kéo theo một vấn đề mới cho Thomas Tuchel. Jarell Quansah, người được xếp đá thay Reece James ở vị trí hậu vệ phải, phải rời sân trong hiệp hai và đi thẳng vào đường hầm để điều trị.

Trước đó, Reece James đã chấn thương gân kheo, còn Tino Livramento buộc phải rời đội tuyển vì chấn thương bắp chân. Từ một vị trí tưởng như đã có chiều sâu, cánh phải hàng thủ Anh bỗng trở thành điểm nóng đúng vào thời điểm chuẩn bị bước vào vòng knock-out.

Lựa chọn nhân sự và hệ quả kéo theo

Khi Livramento rút khỏi danh sách dự World Cup, Tuchel đã quyết định gọi bổ sung trung vệ Trevoh Chalobah thay vì một hậu vệ phải thuần túy như Trent Alexander-Arnold. Quyết định này khiến số phương án chuyên đá cánh phải bị thu hẹp, nhất là khi James và Quansah đều đang chạy đua với thời gian.

Hiện tại, hai cái tên còn lại có thể đảm nhiệm cánh phải là Djed Spence và Ezri Konsa. Spence là hậu vệ phải đúng vị trí, còn Konsa đã đá trọn cả ba trận vòng bảng ở trung tâm hàng thủ. Việc phải tính đến khả năng kéo Konsa ra biên cho thấy Tuchel đang đứng trước bài toán sắp xếp lại cả cấu trúc phòng ngự.

Chấn thương của Quansah và cuộc chạy đua bốn ngày

Tuchel mô tả chấn thương của Quansah là một pha “lật cổ chân kinh điển”, cầu thủ này rất đau nhưng cho biết mình từng gặp tình trạng tương tự và thường chỉ cần vài ngày. Sau trận, Quansah được kê cao chân và chườm đá, song mức độ nặng nhẹ vẫn chưa thể đánh giá ngay.

Vấn đề nằm ở chỗ trận đấu vòng 1/16 tại Atlanta diễn ra chỉ sau bốn ngày. Tuchel thừa nhận ông lo lắng về cánh phải khi “lại có thêm một ca chấn thương ở vị trí này”, đồng thời nhấn mạnh cả James lẫn Quansah đều đang trong “cuộc đua sít sao” để kịp trở lại.

Tìm lời giải trước trận knock-out ở Atlanta

Trong bối cảnh thời gian gấp rút, Tuchel khẳng định ban huấn luyện có trách nhiệm tìm ra phương án cho cánh phải. Điều đó có thể là đặt niềm tin vào Spence, điều chỉnh vai trò của Konsa, hoặc tiếp tục chờ đợi tín hiệu tích cực từ James và Quansah.

Vòng bảng khép lại với vị trí nhất bảng L, nhưng trận đấu tại Atlanta sẽ là phép thử cho khả năng xoay sở nhân sự của Tuchel, khi một vị trí duy nhất trên sân đang gánh nhiều dấu hỏi nhất.

Một bàn thắng, nhiều cột mốc

Bàn thắng đánh đầu vào lưới Panama trên sân MetLife không chỉ ấn định chiến thắng 2-0 cho tuyển Anh, mà còn mở ra loạt dấu mốc mới cho Harry Kane. Pha dứt điểm từ đường tạt của Jude Bellingham đưa anh lên 11 bàn tại các kỳ World Cup, vượt qua kỷ lục 10 bàn của Gary Lineker để trở thành chân sút số một của tuyển Anh ở sân chơi này. Cùng với đó, Kane chạm mốc 18 bàn ở các giải đấu lớn trong màu áo tuyển quốc gia.

Từ san bằng đến vượt mặt Lineker

Trước khi gặp Panama, Kane đã kịp bắt kịp Lineker nhờ cú đúp trong trận thắng 4-2 trước Croatia ở trận ra quân. Đến trận thứ hai, anh chính thức vượt lên. Lineker từng ghi 10 bàn trong hai kỳ World Cup, giành danh hiệu Vua phá lưới với 6 bàn tại Mexico 1986 rồi ghi thêm 4 bàn ở Italia 1990. Việc Kane vượt qua một biểu tượng như vậy càng được nhấn mạnh khi chính Lineker gọi anh là “tiền đạo người Anh xuất sắc nhất” sau cú đúp vào lưới Croatia.

Vị trí của Kane trên bản đồ World Cup

Bàn thắng vào lưới Panama cũng là pha lập công thứ 82 của Kane cho tuyển Anh, đưa anh ngang bằng Jürgen Klinsmann và Sándor Kocsis về số bàn thắng tại World Cup với cùng 11 bàn. Anh từng giành danh hiệu Vua phá lưới năm 2018 tại Nga với 6 bàn, trong đó có cú hat-trick vào lưới Panama, rồi ghi thêm 2 bàn ở giải đấu tại Qatar, dù bỏ lỡ quả phạt đền quan trọng trước Pháp ở tứ kết.

Cuộc đua Vua phá lưới lần thứ hai

Với bàn thắng mới nhất, Kane tiếp tục bám đuổi nhóm dẫn đầu cuộc đua Vua phá lưới giải năm nay. Anh đang kém Lionel Messi 2 bàn, trong khi Kylian Mbappé, Erling Haaland, Ousmane Dembélé và Vinícius Júnior đều đang có 4 bàn. Nếu tiếp tục ghi bàn trong phần còn lại của giải, Kane có cơ hội trở thành cầu thủ đầu tiên hai lần giành danh hiệu Vua phá lưới World Cup.

Phong độ từ câu lạc bộ đến đội tuyển

Cột mốc mới ở tuyển quốc gia đến sau một mùa giải bùng nổ trong màu áo Bayern Munich, nơi Kane đã nâng tổng số bàn thắng mùa này cho câu lạc bộ và đội tuyển lên con số 70. Sự ổn định đó là nền tảng cho khả năng anh tiếp tục nâng cao thành tích ở World Cup.

Bước tiếp theo của tuyển Anh

Chiến thắng trước Panama giúp Anh chắc chắn đứng đầu bảng và giành vé vào vòng loại trực tiếp. Đối thủ tiếp theo của họ tại vòng 32 đội ở Atlanta sẽ là đội xếp thứ ba của bảng I hoặc K, nhiều khả năng là Senegal hoặc Congo DR. Trong bối cảnh đó, Kane còn nhiều cơ hội để nối dài chuỗi kỷ lục của mình.

Phút 50, một pha bóng bổng đã khiến Hàn Quốc trả giá. Kim Seung-gyu lao ra bắt bóng nhưng va vào Lee Gi-hyuk, để bóng rơi ngay trong vòng cấm. Luis Romo không bỏ lỡ cơ hội, nhanh chân ghi bàn giúp Mexico thắng 1-0. Kết quả này đưa Mexico lên 6 điểm sau 2 trận, trong khi Hàn Quốc vẫn có 3 điểm nhưng phải bước vào trận cuối gặp Nam Phi với áp lực lớn hơn nhiều.

Một lỗi nhỏ, hậu quả lớn

Bàn thua của Hàn Quốc không đến từ một pha phối hợp sắc bén hay một đợt tấn công được dàn xếp quá phức tạp. Đó là tình huống mà hàng thủ đáng ra có thể kiểm soát. Bóng được treo vào khu vực nhạy cảm, Kim rời khung thành để bắt bóng, nhưng cú va chạm với Lee Gi-hyuk khiến mọi thứ đổ vỡ.

Với thủ môn, những pha bóng như vậy không chỉ cần phản xạ. Quan trọng hơn là quyết định ra hay ở lại, tiếng gọi với hậu vệ và cách xử lý điểm rơi. Khi đã lao ra, Kim buộc phải làm chủ tình huống. Nhưng bóng bật ra ngay trước khung thành, nơi Romo đứng chờ để đá bồi. 

Hàn Quốc không thua vì lép vế

Trận thua 0-1 khiến Hàn Quốc càng tiếc nuối, bởi họ không hề bị Mexico áp đảo hoàn toàn. Trận đấu diễn ra khá chặt chẽ, ít cơ hội rõ ràng và hai đội đều phải kiên nhẫn chờ sai lầm của đối phương. Hàn Quốc chỉ có 2 cú sút trúng đích, đều đến ở cuối trận, khi Cho Gue-sung và Yang Hyun-jun khiến thủ môn Raul Rangel phải vất vả cứu thua.

Vấn đề của Hàn Quốc nằm ở cách họ xử lý trong vòng cấm. Khi tấn công, đội bóng châu Á thiếu những đường chuyền đủ sắc để tạo cơ hội. Khi phòng ngự, họ lại mắc lỗi ở đúng khu vực nguy hiểm nhất. Một đội có thể chơi tập trung trong phần lớn thời gian, nhưng chỉ cần lỏng tay ở vùng 5m50, mọi nỗ lực trước đó cũng có thể bị cuốn đi.

Bóng hai và sự tỉnh táo của Mexico

Luis Romo không cần một pha xử lý quá phức tạp để ghi bàn. Anh chỉ cần chọn đúng vị trí và phản ứng nhanh khi bóng bật ra sau pha va chạm. Trong những trận đấu căng như thế này, bóng hai luôn rất quan trọng. Cầu thủ nào đọc tình huống nhanh hơn thường là người chiếm lợi thế.

Mexico không tấn công dồn dập, nhưng họ đủ tỉnh táo để tận dụng sai lầm của Hàn Quốc. Ngược lại, đội bóng châu Á mất bình tĩnh ở thời điểm quan trọng nhất. Kim Seung-gyu là người mắc lỗi trực tiếp, nhưng hàng thủ Hàn Quốc cũng cần nhìn lại cách chống bóng bổng: ai che chắn cho thủ môn, ai bọc lót phía sau và ai phải theo sát cầu thủ chờ bóng hai.

Áp lực dồn về lượt cuối

Sau hai trận, Mexico có 6 điểm, ghi 3 bàn và chưa thủng lưới. Họ gần như đã nắm vé đi tiếp. Hàn Quốc vẫn đứng nhì bảng A với 3 điểm, nhưng trận thua này khiến cục diện trở nên khó lường hơn. Séc và Nam Phi cùng có 1 điểm sau trận hòa 1-1, nên lượt cuối không còn là thủ tục.

Kim Seung-gyu sẽ phải sống với sai lầm ấy ít nhất cho đến trận kế tiếp. Với một thủ môn, phản ứng sau lỗi còn quan trọng không kém pha bóng đã qua. Nếu Hàn Quốc vượt qua Nam Phi, cú rơi bóng trước Mexico có thể chỉ là vết xước. Nhưng nếu họ hụt bước, đó sẽ là khoảnh khắc bị nhắc lại như cái giá quá đắt của một lần mất kiểm soát trong vòng cấm.

Một đội tuyển sinh ra để gặp đối thủ mạnh

Đội tuyển Anh dưới thời Thomas Tuchel được thiết kế xoay quanh một kiểu trận đấu rất cụ thể: đối thủ dám dâng cao, chủ động gây sức ép và muốn tranh quyền kiểm soát. Từ cách ông chọn người cho tới cách vận hành, mọi thứ đều hướng tới việc trừng phạt những đội bóng chơi “ngẩng cao đầu” như Croatia, Tây Ban Nha hay Đức.

Tuchel muốn đối phương bước ra khỏi phần sân nhà. Anh chủ động chuyền về cho hàng thủ, cho thủ môn Jordan Pickford, kéo cả Harry Kane lùi sâu như một tiền vệ để mời gọi sức ép. Khi đối thủ lao lên, khoảng trống sau lưng họ mở ra, và đó là lúc những Jude Bellingham, Morgan Rogers, Anthony Gordon, Marcus Rashford, Bukayo Saka hay Noni Madueke bứt tốc tấn công vào không gian.

Những “14, 15 cầu thủ đá chính” mà Tuchel nhắc tới đều hợp với kiểu trận đấu này: trung vệ như John Stones, Marc Guehi giỏi cầm bóng để dụ pressing, Kane quen với việc lùi sâu rồi phất bóng dài chính xác, tuyến trên toàn những người chạy mạnh, chạy nhanh trong khoảng trống.

Croatia là ví dụ cho trận đấu “đúng bài”

Trước Croatia, mọi thứ diễn ra đúng ý Tuchel. Đội bóng hạng 13 thế giới không muốn co cụm, họ bước lên pressing từ phía trước. Khi Elliot Anderson và Kane cùng lùi, hàng thủ Anh dễ dàng tìm thấy họ, rồi từ đó tung ra những đường chuyền trực diện cho các mũi chạy chỗ phía trên, đặt hậu vệ Croatia vào thế bị cô lập.

Xu hướng bóng đá hiện nay cũng ủng hộ Tuchel: nhiều đội tuyển ưa phòng ngự dâng cao, gây sức ép người với người, không muốn chịu trận gần khung thành suốt 90 phút. Anh của Tuchel được xây để tận dụng đúng xu hướng đó, nên khi gặp một đối thủ “có sĩ diện”, không muốn đá thấp, họ có cơ hội phô diễn sức mạnh.

Ghana cho thấy mặt trái của lựa chọn

Ghana bước vào giải với vị thế khác hẳn. Đứng thứ 64 thế giới, họ không có áp lực phải chơi “đẹp” trước đội hạng 4 như Anh. Carlos Queiroz thoải mái dựng khối phòng ngự thấp 4-5-1, chấp nhận nhường bóng, chỉ tập trung bịt kín khoảng trống sau lưng hàng thủ.

Điểm mấu chốt là Ghana gần như không chịu bước ra khỏi khối phòng ngự. Họ hiểu Anh nguy hiểm nhất khi được phản công sau khi dụ đối thủ dâng cao, nên kiên quyết không mắc bẫy. Hậu quả là các hậu vệ Anh cầm bóng rất nhiều nhưng không có khoảng trống để phất lên cho những pha bứt tốc quen thuộc.

Tuchel phải chuyển sang cách kéo giãn ngang: chuyền ngắn liên tục một bên sân để lôi Ghana lệch sang, rồi bất ngờ đổi cánh dài sang phía đối diện cho cầu thủ chạy cánh đối mặt một kèm một. Cách này tạo ra vài tình huống tốt, nhưng Ghana có hai hậu vệ biên chơi xuất sắc, và khi bóng được đưa vào vòng cấm, Anh lại phải đối diện một rừng áo vàng.

Khi hệ thống mạnh lại thiếu phương án dự phòng

Trước một khối phòng ngự thấp, chặt chẽ, Anh bộc lộ hạn chế mà Tuchel đã chấp nhận từ khâu chọn người. Phần lớn sáng tạo của đội tuyển được dồn qua Anderson và Kane, nhưng Ghana bố trí người theo kèm rất sát. Kane thừa nhận anh bị Thomas Partey “bắt chết”, không còn khoảng trống để vừa lùi sâu làm bóng, vừa băng vào vòng cấm.

Những tam giác phối hợp biên từng giúp Anh ghi bàn vào lưới Croatia cũng bị Ghana phá bằng cách ghép người ba đấu ba ở cánh. Trong bối cảnh đó, việc Tuchel không mang theo những cầu thủ giỏi xử lý trong không gian hẹp như Phil Foden hay Cole Palmer trở thành điểm gây tranh cãi. Declan Rice và Bellingham xuất sắc khi có khoảng trống, nhưng trận đấu với Ghana lại đòi hỏi kiểu kỹ năng khác.

Khác biệt căn bản với thời Southgate

Gareth Southgate từng đi theo hướng ngược lại. Ông xuất phát từ chất lượng cá nhân, rồi mới xây hệ thống xoay quanh những con người tốt nhất. Nhờ vậy, khi gặp các đối thủ yếu hơn, Anh thường áp đảo vì sở hữu nhiều cá nhân vượt trội, được khuyến khích tự xử lý tình huống.

Tuchel thì mang sẵn một ý tưởng chiến thuật, rồi tìm cầu thủ phù hợp với từng vai trò trong đó. Hệ thống của ông có cấu trúc rõ ràng, vai trò cụ thể, thay người chủ yếu là đổi người cùng vị trí để giữ nguyên cách chơi. Cách tiếp cận này giúp Anh có lời giải rõ ràng khi gặp đối thủ mạnh dám chơi sòng phẳng, nhưng lại kém linh hoạt khi đối diện những đội chấp nhận đá thấp như Ghana.

Chấp nhận những trận “công tập – thủ tập” để chờ vòng knock-out

Trận hòa Ghana không ấn tượng, nhưng vẫn giúp Anh tiến gần hơn tới ngôi đầu bảng L. Trong bóng đá giải đấu, việc không thua thường quan trọng. Bản thân Bồ Đào Nha từng vô địch Euro 2016 sau vòng bảng toàn hòa và chỉ thắng một trận trong 90 phút suốt giải.

Nếu Anh thực sự được xây để khai thác thói quen chơi chủ động của các đội mạnh, những vòng đấu loại trực tiếp có thể là nơi hệ thống của Tuchel phát huy tối đa. Đổi lại, giai đoạn vòng bảng có thể còn xuất hiện thêm những trận đấu giống buổi tập “công phá hàng thủ số đông”, nơi Anh phải trông chờ vào bóng chết và hy vọng không nhiều đội học theo sự thực dụng của Ghana.

Sự chờ đợi dồn nén của đội trưởng

Alphonso Davies đã chờ khoảnh khắc này từ trước cả World Cup 2022, khi anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Canada ở một kỳ World Cup. Lần này, giải đấu diễn ra trên sân nhà, nhưng anh phải ngồi ngoài cả ba trận vòng bảng tại Toronto và Vancouver vì chấn thương gân kheo tái phát ba lần trong bốn tháng, trong đó có ở bán kết cúp châu Âu cấp câu lạc bộ.

Davies kể lại cảm giác bất lực khi chỉ được làm khán giả: trận đầu đã sốt ruột, trận thứ hai còn khó chịu hơn, đến trận thứ ba trước Thụy Sĩ anh chủ động xin huấn luyện viên Jesse Marsch cho vào sân “dù chỉ vài phút”. Cuộc đối thoại kết thúc bằng việc anh chấp nhận ngồi ngoài, dù “rất khó để nghe” quyết định đó.

Quyết định khó khăn của Marsch

Jesse Marsch thừa nhận việc nói với cầu thủ quan trọng nhất của mình rằng anh phải tiếp tục chờ đợi là điều “đau lòng”. Ông và Davies đã thống nhất không đốt cháy giai đoạn, tuân thủ đầy đủ quy trình hồi phục, dù về mặt kỹ thuật Davies vẫn “có thể ra sân” ở hai trận gần nhất.

Marsch giải thích lựa chọn này được đặt trên lợi ích lâu dài của Davies, cả về sự nghiệp lẫn sức khỏe. Ông chấp nhận dùng cách nói mập mờ trước truyền thông để buộc đối thủ phải chuẩn bị cho một Davies “sẵn sàng”, trong khi nội bộ đội tuyển kiên định với kế hoạch bảo vệ anh.

Từ “mồi nhử” thành quân bài thật

Trước vòng 32 đội, Marsch khẳng định tình hình đã khác: Davies “thực sự khỏe mạnh và sẵn sàng thi đấu”. Ông gọi đây là “khoảnh khắc lớn” và là cú hích tinh thần cho toàn đội, khi những cầu thủ vào trại với chấn thương nhẹ cũng đã gần đạt trạng thái tốt nhất.

Dù vậy, Marsch không tiết lộ Davies sẽ đá chính hay dự bị, chơi bao nhiêu phút, ở vị trí nào trong trận gặp Nam Phi. Ông chỉ nhấn mạnh đội tuyển giờ đã có thể xây dựng một kế hoạch rõ ràng để đưa anh trở lại sân cỏ trong giai đoạn đấu loại trực tiếp.

Trở lại SoFi: Ký ức dở dang

Trận gặp Nam Phi diễn ra tại sân SoFi ở Inglewood, nơi Canada từng thắng Mỹ 2-1 trong trận tranh hạng ba giải khu vực năm 2025, nhưng cũng là nơi Davies đứt dây chằng đầu gối và phải nghỉ đến tháng 12.

Dù từng chấn thương nặng tại đây, Davies khẳng định không hề e ngại khi trở lại mặt sân với lớp cỏ lai phục vụ các trận bóng đá đỉnh cao. Anh coi lần tái xuất này như cơ hội “hoàn thành điều còn dang dở từ tháng Ba năm ngoái”, sau khi lần đầu tiên được chơi ở sân vận động mà anh mô tả là “rất đẹp” nhưng trải nghiệm bị cắt ngắn vì chấn thương.