Cân bằng giữa “phong độ” và “đẳng cấp”
Điểm gây tranh cãi lớn nhất trong danh sách 26 cầu thủ không nằm ở một cái tên cụ thể, mà ở cách Thomas Tuchel đặt cán cân giữa phong độ hiện tại và đẳng cấp lâu dài.
Ở một bên là những lựa chọn dựa rất mạnh vào phong độ: Ivan Toney ghi 32 bàn ở giải Ả Rập, được trao vé dù gần như biến mất khỏi tuyển Anh suốt một năm, chỉ có vài phút thi đấu cho đội tuyển và chơi ở một giải đấu bị đánh giá thấp hơn cả hạng Nhất Anh. Một số chuyên gia thừa nhận họ “sốc” khi anh có mặt, coi đó là suất may mắn nhất trên máy bay.
Ở bên còn lại là những cầu thủ bị loại dù vẫn được đánh giá cao về chất lượng: Harry Maguire chơi chắc chắn, ghi những bàn quan trọng, kể cả phạt đền; Morgan Gibbs-White và Adam Wharton được mô tả là có bộ kỹ năng mà nhiều đội tuyển châu Âu khác sẽ không bỏ qua. Với Cole Palmer và Phil Foden, có người chấp nhận lý do “phong độ sa sút”, nhưng cũng có người cho rằng Tuchel đã từ bỏ họ quá sớm thay vì đặt niềm tin trong một môi trường đội tuyển tích cực hơn.
Sự đối lập càng rõ khi cùng một lập luận “dựa vào phong độ” lại dẫn tới hai hướng xử lý khác nhau: Toney được ưu ái, còn Gibbs-White hay Wharton bị gạt ra. Có chuyên gia kết luận ngắn gọn: Tuchel đơn giản là “không ưa” kiểu cầu thủ như họ.
Vị trí tiền đạo cắm: khoảng trống sau lưng Harry Kane
Nhìn vào hàng công, câu chuyện không chỉ là ai xứng đáng, mà là cấu trúc lựa chọn quanh Harry Kane. Hầu hết ý kiến đều thống nhất: nếu Kane chấn thương, Ollie Watkins là người đá chính. Anh được đánh giá cao nhờ phong độ ở Aston Villa, được xem là “phương án thay thế rõ ràng” chứ không cần xoay sang tiền đạo ảo hay kéo một cầu thủ chạy cánh vào giữa.
Vấn đề nằm ở chỗ vị trí tiền đạo thứ ba. Trước đây, chỗ này khá linh hoạt, từng mở cho những mẫu tiền đạo đa năng như Danny Welbeck. Lần này, Tuchel chọn Toney, một trung phong thuần, giỏi không chiến và đá phạt đền. Một số người thừa nhận Toney là bất ngờ lớn nhất, bởi họ nghĩ Tuchel sẽ ưu tiên một cầu thủ tấn công đa dụng hơn, có thể chơi cánh lẫn trung lộ.
Sự lựa chọn đó khiến cấu trúc hàng công trở nên nặng về trung phong, trong khi những cầu thủ có thể tạo khác biệt từ tuyến hai hoặc đá lùi như Gibbs-White, Palmer, Foden lại vắng mặt. Có người còn cho rằng, với hồ sơ thi đấu ít ỏi ở tuyển, Toney gần như chỉ được mang theo để… đá luân lưu.
Sự hụt hẫng ở tuyến sáng tạo
Nhiều ý kiến xoay quanh một cảm giác chung: nguồn sáng tạo ở giữa sân và “số 10” không tương xứng với tiềm năng mà bóng đá Anh đang có. Danh sách vắng Trent Alexander-Arnold, Foden, Palmer, Gibbs-White, Wharton khiến một số người lo lắng về khả năng điều tiết nhịp độ, nhìn ra khoảng trống và tung ra những đường chuyền xé toang hàng thủ.
Một nhóm chuyên gia cho rằng, về mặt con người, tuyển Anh vẫn có Jude Bellingham, Declan Rice, Elliot Anderson, Morgan Rogers, Kobbie Mainoo, đủ để tạo cơ hội. Họ không quá bi quan về “chất sáng tạo” nếu nhìn trên giấy.
Nhóm còn lại lại nhấn mạnh vào kiểu sáng tạo mà đội đang thiếu: những người dám chuyền mạo hiểm, luôn hướng lên phía trước, như Wharton được mô tả là “chuyền bóng dũng cảm và xuất sắc”, hay Gibbs-White có thể vào sân và “tăng tốc” tuyến giữa. Việc bỏ qua cả hai khiến nhiều người đòi một lời giải thích rõ ràng, bởi họ tin đây là mẫu cầu thủ có thể thay đổi cục diện từ ghế dự bị.
Sự tranh luận không dừng ở chuyện “có đủ người giỏi rê bóng, cắt vào trong” mà nằm ở chỗ thiếu những bộ óc tổ chức, biết cầm nhịp và mở khóa hàng thủ trong các trận đấu căng thẳng.
Kỳ vọng thực tế: một đội hình mạnh nhưng gây bối rối
Khi ghép tất cả mảnh ghép lại, bức tranh chung về tuyển Anh dưới tay Tuchel là một tập thể được đánh giá cao về chất lượng, nhưng gây nhiều bối rối. Có người dùng cụm từ “tài năng nhưng rối rắm”, người khác nói thẳng “đây không phải đội hình như mong đợi”, thậm chí “lựa chọn chiến thuật kỳ quặc”.
Về khả năng tiến sâu, phần lớn dự đoán dừng ở tứ kết. Lý do được nhắc đi nhắc lại: trung vệ chưa đủ vững, nhiều trụ cột không ở phong độ tốt nhất, cộng thêm nỗi lo quen thuộc về thể lực và thời tiết. Một chuyên gia mô tả kịch bản “thất bại đau đớn ở tứ kết, kèm một thẻ đỏ gây tranh cãi cho ngôi sao lớn, rồi dư luận mổ xẻ bầu không khí đội tuyển đã xấu đi thế nào so với thời Gareth Southgate”.
Dù vậy, không ai phủ nhận đội hình này “trên giấy” vẫn đủ sức vô địch nếu mọi thứ vận hành trơn tru. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người không còn chắc chắn Tuchel đã chọn đúng nhóm cầu thủ để biến tiềm năng đó thành hiện thực, khi những quyết định gây tranh cãi trải dài từ hàng thủ, tuyến giữa sáng tạo cho tới vị trí dự phòng cho Harry Kane.