Từ một dự án chiến lược đến tâm bão chỉ trích
Kế hoạch thành lập FIFA Forward Enterprise đã đẩy Chủ tịch FIFA Gianni Infantino vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiều năm. Theo đề xuất, FIFA sẽ đưa quyền truyền hình, tài trợ, bán vé, cấp phép thương mại và hoạt động tổ chức các giải đấu lớn vào một công ty con được định giá khoảng 20 tỉ đô la Mỹ, sau đó bán tối đa 20% cổ phần cho các nhà đầu tư bên ngoài để huy động hơn 4 tỉ đô la Mỹ.
FIFA khẳng định nguồn tiền thu được sẽ được tái đầu tư vào bóng đá và hỗ trợ 211 liên đoàn thành viên. Tuy nhiên, cách xây dựng kế hoạch thiếu minh bạch, phạm vi quyền lợi được chuyển giao và nguy cơ nhà đầu tư tư nhân tác động tới tài sản quan trọng nhất của bóng đá thế giới đã tạo ra làn sóng phản đối mạnh mẽ. Chỉ vài ngày sau khi thông tin xuất hiện, Infantino phải tuyên bố dự án sẽ không được tiếp tục vì đã gây chia rẽ sâu sắc.
Cuộc tranh cãi không dừng ở một kế hoạch tài chính thất bại. Những người từng được xem là đồng minh hoặc cộng sự thân cận của Infantino lần lượt lên tiếng phản đối, biến vụ việc thành cuộc khủng hoảng niềm tin ngay trong bộ máy FIFA. Trước sức ép ngày càng lớn, Infantino triệu tập các lãnh đạo cấp cao tới Rabat ngày 5/8 để họp khẩn về tình hình hiện tại.
Những tiếng nói phản đối từ bên trong FIFA
Arsène Wenger, Giám đốc Phát triển Bóng đá Toàn cầu của FIFA từ năm 2019, tuyên bố việc hủy bỏ FIFA Forward Enterprise là “hoàn toàn cần thiết và không thể bàn cãi”. Ông khẳng định không tham gia xây dựng kế hoạch, không được tham vấn và chỉ biết tới nội dung dự án qua truyền thông.
Wenger nhấn mạnh công việc của ông tập trung vào phát triển chuyên môn, đào tạo trẻ và cải thiện bóng đá toàn cầu. Ông cũng gắn lập trường của mình với mong muốn xây dựng một FIFA độc lập, minh bạch, liêm chính và thực sự phục vụ bóng đá. Việc một nhân vật cấp cao như Wenger công khai tách mình khỏi dự án cho thấy kế hoạch không nhận được sự đồng thuận ngay trong nội bộ tổ chức.
Mattias Grafström, Tổng thư ký FIFA và cộng sự lâu năm của Infantino, cũng gửi một thư điện tử đặc biệt cứng rắn tới nhân viên. Ông mô tả tuần vừa qua là “một chuỗi sự kiện đáng buồn và đáng chê trách”, đồng thời cho rằng những gì xảy ra rất khó hiểu và khó chấp nhận.
Dù không trực tiếp nhắc tên Infantino, Grafström kêu gọi nhân viên giữ tính chuyên nghiệp, sự bình tĩnh và tập trung phục vụ 211 liên đoàn thành viên. Ông khẳng định bộ máy hành chính cần được bảo vệ trước tác động từ cuộc khủng hoảng chính trị hiện tại, đồng thời tách sứ mệnh lâu dài của FIFA khỏi những quyết định gây tranh cãi của một số cá nhân.
Carlos Cordeiro, cố vấn cấp cao của Chủ tịch FIFA, là quan chức duy nhất từ chức vì vụ việc tính đến thời điểm hiện tại. Ông cho rằng đề xuất là “một thỏa thuận tệ cho bóng đá”, không thể đứng nhìn FIFA bán một phần quyền lợi gắn với World Cup và cảnh báo kế hoạch có thể “cầm cố tương lai của bóng đá”.
Cordeiro từng làm việc nhiều năm trong lĩnh vực ngân hàng và khẳng định hiểu rõ giá trị của tài sản mà FIFA định chuyển giao. Việc một người được Infantino trực tiếp lựa chọn làm cố vấn từ chức ngay lập tức khiến sự phản đối không còn chỉ đến từ các liên đoàn bên ngoài, mà đã chạm tới nhóm cộng sự thân cận của Chủ tịch FIFA.
Khi tranh cãi tài chính chạm tới vấn đề đạo đức
Hoàng tử Ali bin Al Hussein, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Jordan và từng 2 lần tranh cử chức Chủ tịch FIFA, đưa cuộc khủng hoảng sang một hướng nghiêm trọng hơn. Ông cáo buộc FIFA chưa trả tiền thưởng cho Jordan sau khi đội tuyển nước này giành ngôi á quân FIFA Arab Cup 2025, đồng thời cho rằng việc giải quyết khoản tiền bị gắn với yêu cầu ủng hộ Infantino tái tranh cử.
Theo Hoàng tử Ali, phía Jordan nhận được lời đề nghị bằng miệng rằng những vấn đề tài chính và hỗ trợ của liên đoàn có thể được giải quyết nếu họ công khai ủng hộ Infantino. Ông gọi cách làm này là một hình thức “tống tiền”, nhấn mạnh Jordan sẽ không đánh đổi các nguyên tắc đạo đức để nhận được quyền lợi đáng ra thuộc về mình. FIFA chưa đưa ra phản hồi công khai về những cáo buộc này.
Hoàng tử Ali còn cho biết nhiều cổ động viên Jordan đã mua vé xem kỳ World Cup đầu tiên của đội tuyển nhưng không được cấp thị thực vào Mỹ. Ông cũng chỉ trích FIFA không hỗ trợ đầy đủ trước các vấn đề về thuế, chi phí và hậu cần mà Jordan gặp phải trong giải đấu.
Những cáo buộc xuất hiện trong bối cảnh Jordan là một trong số ít liên đoàn không gửi thư ủng hộ Infantino. Điều đó làm gia tăng nghi ngờ rằng quan hệ giữa FIFA và các liên đoàn thành viên có thể bị chi phối bởi sự ủng hộ chính trị dành cho người đứng đầu tổ chức. Tuy nhiên, đây hiện vẫn là cáo buộc từ phía Jordan và cần phản hồi chính thức từ FIFA để có thể xác định đầy đủ sự việc.
FIFA đối mặt nhiều mũi công kích
Trong lúc Infantino triệu tập cuộc họp khẩn tại Rabat, FIFA phải đối phó với sức ép từ nhiều phía. UEFA đã gửi thư yêu cầu tổ chức này cùng các lãnh đạo liên quan bảo toàn tài liệu, thư điện tử và bằng chứng về FIFA Forward Enterprise, đồng thời cảnh báo khả năng tiến hành hành động pháp lý.
Lá thư không chỉ nhắm tới Infantino mà còn liệt kê nhiều quan chức cấp cao, trong đó có Wenger và Giám đốc tài chính Thomas Peyer. Động thái này cho thấy UEFA không xem việc hủy dự án là dấu chấm hết, mà muốn làm rõ cách kế hoạch được hình thành, những người tham gia và liệu các quy định quản trị của FIFA có bị vi phạm hay không.
Trong thư gửi nhân viên, Grafström cố gắng tách “những thời điểm bất ổn và sự cố đáng tiếc” khỏi trách nhiệm lâu dài của FIFA với bóng đá thế giới. Ông kêu gọi toàn bộ bộ máy duy trì sự chuyên nghiệp, bình tĩnh và cái nhìn tỉnh táo trong giai đoạn khủng hoảng.
Tuy nhiên, việc dự án bị hủy chỉ sau vài ngày, một cố vấn cấp cao từ chức, Wenger và Tổng thư ký FIFA công khai tách mình khỏi kế hoạch, UEFA chuẩn bị cho khả năng kiện tụng và Jordan đưa ra cáo buộc “tống tiền” cho thấy FIFA đang phải xử lý đồng thời cả khủng hoảng quản trị, chính trị lẫn hình ảnh công chúng. Từ một dự án được Infantino mô tả là cơ hội lớn để tăng nguồn lực cho bóng đá toàn cầu, FIFA Forward Enterprise đã trở thành phép thử nghiêm trọng đối với uy tín và khả năng tiếp tục lãnh đạo tổ chức của ông.