Ý tưởng bán một phần quyền thương mại World Cup
Trọng tâm tranh cãi nằm ở đề xuất thành lập FIFA Forward Enterprise, một công ty con do FIFA nắm quyền kiểm soát, phụ trách quyền thương mại và hoạt động tổ chức các giải đấu như World Cup và Club World Cup. FIFA dự kiến bán tối đa 20% cổ phần thiểu số, không có quyền kiểm soát, của công ty này cho các nhà đầu tư tư nhân. Với mức định giá ban đầu 20 tỷ USD, kế hoạch có thể giúp FIFA huy động tối đa 4,2 tỷ USD, trong đó nhóm đầu tư Thrive do Joshua Kushner dẫn dắt được nhắc đến như nhà đầu tư nền tảng.
Để thuyết phục 211 liên đoàn thành viên, Chủ tịch Gianni Infantino đưa ra khoản chi một lần trị giá 20 triệu USD cho mỗi liên đoàn đồng ý tham gia trước ngày 19/9. Bên cạnh đó, mức hỗ trợ trong chu kỳ 2027–2030 dự kiến tăng lên 20 triệu USD. Như vậy, tổng lợi ích mà một liên đoàn có thể nhận vào khoảng 40 triệu USD, nhưng chỉ 20 triệu USD là khoản chi một lần gắn với thời hạn chấp thuận. Cách kết hợp tiền hỗ trợ với hạn chót khiến nhiều bên cho rằng các liên đoàn đang bị đặt dưới sức ép phải đưa ra quyết định nhanh chóng.
Lập luận thương mại hóa để phát triển
FIFA cho rằng bóng đá đang tạo ra giá trị thương mại ngày càng lớn, nhưng lợi ích chưa được phân bổ đầy đủ tới những quốc gia có nguồn lực hạn chế. Theo Infantino, nguồn vốn mới có thể được sử dụng để cải thiện sân bãi, đào tạo huấn luyện viên, nâng cao chất lượng đội tuyển, tổ chức các giải trong nước, phát triển bóng đá cơ sở và mở rộng cơ hội cho bóng đá nữ.
FIFA cũng nhắc đến Cabo Verde, Curaçao, Jordan và Uzbekistan, những đội lần đầu giành quyền tham dự World Cup 2026, như minh chứng cho tác động của các chương trình phát triển. Về mô hình vận hành, tổ chức này lập luận rằng một bộ phận thương mại chuyên trách có thể khai thác hiệu quả hơn bản quyền truyền hình, tài trợ, vé và giấy phép thương mại, tương tự cách nhiều tổ chức thể thao và giải vô địch lớn tách hoạt động kinh doanh khỏi công tác quản lý chuyên môn.
Lo ngại World Cup trở thành tài sản đầu tư
Các bên phản đối lại tập trung vào ranh giới giữa phát triển bóng đá và thương mại hóa quá mức. Họ lo ngại rằng khi nhà đầu tư tư nhân nắm cổ phần, nhu cầu tăng doanh thu có thể tạo áp lực mở rộng giải đấu, tổ chức World Cup thường xuyên hơn hoặc ưu tiên những thị trường mang lại lợi nhuận lớn.
FIFPRO Europe cảnh báo việc biến World Cup và các giải đấu khác của FIFA thành tài sản có thể đầu tư sẽ làm thay đổi sâu sắc, thậm chí không thể đảo ngược, những động lực chi phối các giải đấu mà cầu thủ tham gia. Các tổ chức đại diện câu lạc bộ và giải chuyên nghiệp cũng bức xúc vì một dự án có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ bóng đá thế giới lại được chuẩn bị mà không có quá trình tham vấn đầy đủ.
UEFA và các liên đoàn phản ứng
UEFA là một trong những bên phản đối quyết liệt nhất. Tổ chức này tuyên bố FIFA đã vượt qua giới hạn mà các cơ quan quản lý bóng đá không nên vượt qua, đồng thời nhấn mạnh rằng linh hồn và quyền quản trị bóng đá không phải tài sản để trao đổi. Sau khi FIFA đặt hạn chót ngày 19/9 cho khoản chi 20 triệu USD, UEFA tiếp tục chỉ trích cách tiếp cận này và cho rằng nó bộc lộ những vấn đề nghiêm trọng về quy trình và tính minh bạch.
Liên đoàn Bóng đá Anh cho biết họ chỉ biết về kế hoạch qua truyền thông và chưa nhận được nội dung đầy đủ, dù Chủ tịch Debbie Hewitt đồng thời là Phó chủ tịch FIFA. Liên đoàn Bóng đá châu Á và Liên đoàn Bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe cũng bày tỏ thất vọng vì không được tham vấn trước. UEFA sau đó triệu tập cuộc họp trực tuyến khẩn cấp với 55 liên đoàn thành viên để thống nhất phản ứng, trong đó các lựa chọn pháp lý và khả năng tẩy chay giải đấu được nhắc đến, nhưng chưa có quyết định chính thức.
Chia rẽ trong nội bộ và sức nặng của châu Âu
Dù làn sóng phản đối lan rộng, các liên đoàn châu Âu chưa hoàn toàn thống nhất. Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Cộng hòa Séc David Trunda cho rằng đề xuất có thể đem lại nguồn tài chính hữu ích cho bóng đá cơ sở và hạ tầng tại nước này. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận cần thêm thông tin, còn quan điểm chính thức sẽ được ban điều hành liên đoàn thảo luận vào ngày 11/8.
Sự chia rẽ này khiến khả năng UEFA tổ chức một cuộc tẩy chay đồng loạt trở nên phức tạp, bởi một hành động như vậy cần sự đồng thuận rất lớn giữa các thành viên. Dù vậy, châu Âu vẫn giữ sức nặng đặc biệt đối với giá trị thể thao và thương mại của World Cup. Tại giải đấu năm 2026, Tây Ban Nha, Pháp và Anh chiếm 3 trong 4 suất bán kết. Vì thế, việc một nhóm đội tuyển lớn của châu Âu rút lui, nếu thực sự xảy ra, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức hấp dẫn và tính khả thi tài chính của các giải đấu do FIFA tổ chức.