Góc khuất ở quốc gia giàu nhất châu Âu

Khủng hoảng giá nhà và sinh hoạt phí đang đẩy hàng nghìn người dân Luxembourg rơi vào cảnh bần cùng, sống qua ngày nhờ các bếp ăn từ thiện.

Mỗi sáng, hàng chục nghìn người vội vã vượt biên giới đến Luxembourg làm việc vì ở đây có mức lương hấp dẫn nhất châu Âu. Nhiều người từ khắp nơi trên thế giới cũng đổ về đây với giấc mơ đổi đời. Song, đằng sau những con số kinh tế kỷ lục, cái nghèo vẫn hiện hữu âm thầm.

Bà Moufida, 67 tuổi, trả 50 cent (khoảng 0,55 USD) cho suất ăn rồi lặng lẽ đứng vào dòng người xếp hàng tại bếp ăn từ thiện Stëmm vun der Strooss (Tiếng nói đường phố). Mỗi tháng, bà chật vật sống với 300 euro, ngủ tại viện dưỡng lão và coi bếp ăn từ thiện này là chiếc phao cứu sinh duy nhất.

Bà Moufida tại bếp ăn từ thiện vào ngày 19/2. Ảnh: Carlos Martínez

Jhoana Rojas, 46 tuổi, một luật sư người Venezuela nay chuyển sang làm tạp vụ, có hoàn cảnh khá hơn đôi chút. Vợ chồng cô bám trụ tại đây, gửi con trai sang sống ở vùng biên giới Pháp để tiết kiệm chi phí. "Ăn uống ở đây giúp tôi bớt đi gánh nặng tài chính, bởi chi phí sinh hoạt tại Luxembourg thực sự quá đắt đỏ", cô chia sẻ.

Ông Bob Ritz, người phát ngôn của tổ chức từ thiện cho biết, mức giá 50 cent chỉ mang tính tượng trưng nhằm giúp mọi người trân trọng bữa ăn, ai không có tiền vẫn được phục vụ miễn phí. Khách đến bếp ăn đủ mọi lứa tuổi: từ người tị nạn, vô gia cư đến những người đang có việc làm. Nhiều lao động nhận lương tối thiểu, làm hợp đồng thời vụ hoặc lao động chui.

Số suất ăn mà tổ chức của ông Ritz phục vụ đã tăng gấp đôi, từ 50.000 suất vào năm 2015 lên hơn 100.000 suất hiện tại. "10 năm trước khách chủ yếu là người vô gia cư, nhưng nay ngày càng xuất hiện nhiều lao động nghèo, mẹ đơn thân và người hưu trí không đủ sống", ông Ritz nói.

Trung bình mỗi ngày có 450 người dùng bữa tại cơ sở Stëmm vun der Strooss, Luxembourg. Ảnh: Carlos Martínez

Giá thuê nhà đắt đỏ tạo ra nghịch lý lao động tại quốc gia 690.000 dân này. Theo báo cáo của Deloitte, thành phố Luxembourg là thị trường cho thuê đắt đỏ nhất châu Âu với mức giá trung bình lên tới hơn 43 euro mỗi m2. Căn hộ một phòng ngủ có giá thuê khoảng 1.600 - 2.000 euro mỗi tháng, gần hết mức lương tối thiểu của một lao động phổ thông. Điều này lý giải vì sao khoảng 230.000 người chọn sống ở các nước láng giềng như Bỉ, Pháp, Đức và vất vả di chuyển qua biên giới mỗi ngày. Thậm chí, nhiều người bản địa cũng bị đẩy khỏi quê hương vì không gánh nổi chi phí nhà ở.

Luxembourg là quốc gia giàu nhất Liên minh châu Âu xét theo GDP bình quân đầu người, đồng thời là trung tâm tài chính lớn. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động đối mặt nguy cơ nghèo đói tại đây lại cao nhất khối, lên tới 13,4%. Sự giàu có của ngành tài chính tồn tại song song với cuộc sống bấp bênh của người lao động bình thường, bất chấp mức lương tối thiểu tại đây cao nhất châu Âu, dự kiến lên tới hơn 2.700 euro mỗi tháng vào năm 2026.

Nghị sĩ Djuna Bernard nhận định khủng hoảng nhà ở đang khiến Luxembourg mất đi sức hút, đe dọa trực tiếp đến nguồn cung lao động. Báo cáo của Eurofound cũng chỉ ra nhà ở là nguyên nhân cốt lõi gây bất ổn. Tiền thuê nhà nuốt chửng thu nhập của người nghèo và khoét sâu khoảng cách giàu nghèo.

Hành vi ăn xin hung hăng đã bị cấm ở khu vực trung tâm Luxembourg từ năm 2024. Ảnh: Carlos Martínez

Tại trung tâm thủ đô Luxembourg, lệnh cấm ăn xin ban hành đầu năm 2024 với mức phạt 25-250 euro đang gây nhiều tranh cãi. Giới chức cho rằng cần ngăn chặn nạn ăn xin có tổ chức, trong khi những người phản đối chỉ trích đây là hành động "hình sự hóa cái nghèo".

Từng có công việc ổn định, ông Ángel Batum, 55 tuổi, người Tây Ban Nha rơi vào cảnh vô gia cư sau một vụ bạo hành dẫn đến mất giấy tờ và khả năng lao động. Trải qua cả hai thái cực của xã hội, ông đúc kết: "Luxembourg không có chỗ cho tầng lớp trung lưu. Nhiều người lầm tưởng đây là thiên đường với mức lương 5.000 euro, để rồi vỡ mộng, trắng tay và phải ra đường sống nhờ bếp ăn từ thiện".