Bất động sản phố cổ Hà Nội: Từ gom nhà làm khách sạn, homestay đến cuộc “thay máu” âm thầm (Bài 3)

Giữa những con ngõ nhỏ quanh hồ Hoàn Kiếm, nhiều ngôi nhà cổ từng là nơi sinh sống của các gia đình lâu năm giờ đã khoác lên mình một diện mạo mới: Khách sạn, homestay,... phục vụ du khách. Đó không chỉ là sự thay đổi công năng mà là một bước “thay máu” âm thầm của bất động sản phố cổ.

Chuyến “biến hình” lặng lẽ của ngôi nhà ở phố cổ

Tiếp tục len lỏi những ngõ ngách phố cổ, chị Huyền Trang, một chủ nhà tại phố Lò Sũ (phường Hoàn Kiếm) dẫn chúng tôi len lỏi qua một dãy phố ngập tiếng người nước ngoài mỗi tối.

Theo lời chị giới thiệu, căn nhà 3 tầng này trước kia là nơi 3 thế hệ chung sống. Nhưng từ khi kinh doanh lưu trú phát triển, chủ nhân ngôi nhà đã quyết định cải tạo và đưa hơn một nửa diện tích vào cho thuê phòng nghỉ.

Một dãy homestay trong căn ngõ sâu trong lòng phố cổ, chủ nhân cho biết hệ thống Homestay của họ còn rải rác ở nhiều khu phố khác, giá thuê phòng dao động từ 800 - 1,2 triệu đồng/phòng/ngày. Ảnh: Anh Văn

Dù những căn homestay phố cổ còn không có vị trí để phương tiện di chuyển nhưng vẫn rất đắt khách. Ảnh: Anh Văn 

“Khách đến gần như kín phòng quanh năm, đặc biệt là khách Tây thích trải nghiệm không gian ‘phố cổ’”, chị Trang chia sẻ. Tuy nhiên, chị cũng thừa nhận chi phí cải tạo, cùng với áp lực tuân thủ nhiều quy định khiến việc kinh doanh không hẳn là ‘ăn ngay’.

Đây không phải là trường hợp đơn lẻ. Theo quan sát tại nhiều tuyến phố cổ như Nguyễn Siêu, Hàng Tre, Mã Mây,... các công trình mới mọc lên nhiều tầng hơn để phục vụ mục đích lưu trú, phục vụ khách du lịch.

Len lỏi các ngõ sâu vẫn có thể bắt gặp nhiều homestay kinh doanh dịch vụ lưu trú. Ảnh: Anh Văn

Hiện nay, do quy định hiện hành hạn chế chiều cao và mật độ xây dựng nên để mở rộng, tăng chiều cao, nhằm tăng số phòng phục vụ du khách của các chủ nhà là không dễ dàng.

Điều này cho thấy rõ một thực tế: Phố cổ đã trở thành điểm “đất vàng” để làm lưu trú du lịch. Không chỉ là những homestay nhỏ, nhiều khách sạn mini liên tục xuất hiện dù quy định xây dựng gặp nhiều khó khăn. Phần "cổ" của phố “cổ” vì thế dần thu hẹp.

Một cuộc "thay máu" âm thầm: Khi mặt tiền phố cổ không còn "cổ"

Không thể phủ nhận rằng việc chuyển đổi này mang lại nguồn thu kinh tế mới. Du khách quốc tế và nội địa ngày càng tìm đến kiếm trải nghiệm văn hóa, khám phá phố cổ đặc trưng với homestay và khách sạn trong các nhà ống lịch sử. Một số nhà dân trong phố đã chính thức chuyển một phần diện tích thành phòng lưu trú, tận dụng nhu cầu ổn định từ du khách.

Tuy nhiên, hệ quả là sự biến đổi âm thầm: Từ khu dân cư truyền thống sang khu dịch vụ lưu trú, từ mẫu nhà cổ dần chuyển sang hiện đại.

Nhìn từ góc độ quy hoạch, KTS. Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam (VUPDA) cho rằng, đây là một xu hướng khó tránh trong các khu đô thị lõi có giá trị thương mại cao. “Khi giá trị kinh tế của bất động sản vượt xa giá trị ở thực, việc chuyển đổi sang kinh doanh là điều tất yếu. Tuy nhiên, nếu không có kiểm soát, khu phố cổ có thể mất dần chức năng cư trú và trở thành không gian dịch vụ đơn thuần”, ông Chính nhận định.

Theo ông Chính, bài toán đặt ra không chỉ là quản lý hoạt động kinh doanh mà còn là bảo tồn cấu trúc đô thị và đời sống cộng đồng - yếu tố làm nên bản sắc của phố cổ.

Đồng quan điểm, GS. Đặng Hùng Võ cũng cho rằng, sự thay đổi tại phố cổ không chỉ là dịch chuyển kinh tế, mà còn là biến đổi về mặt xã hội.

“Phố cổ từng là không gian sống với những cộng đồng cư dân ổn định, có mối liên kết chặt chẽ. Khi chuyển sang mô hình kinh doanh, các mối quan hệ này dần bị thay thế bởi dòng khách ngắn hạn. Điều đó làm suy giảm tính cộng đồng - vốn là một phần quan trọng của di sản”, ông Võ phân tích.

Ông Võ cũng cho hay “người phố cổ” - một khái niệm từng gắn với danh phận và niềm tự hào đang đứng trước nguy cơ bị “phi vật chất hóa”, khi yếu tố con người không còn là trung tâm của không gian này.

Nhiều ngôi nhà liền kề mọc sát nhau. Ảnh: Anh Văn

Giữa bối cảnh đó, một số chuyên gia đô thị cho rằng cần cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển dịch vụ. Phố cổ không thể chỉ là một “mỏ vàng” du lịch; nó cần được quản lý để giữ được giá trị lịch sử, văn hoá và đặc trưng kiến trúc.

Cuộc chuyển dịch từ nhà ở truyền thống sang mô hình khách sạn và homestay không diễn ra ồn ào, nhưng ảnh hưởng của nó rất rõ rệt. Đó là sự thay đổi từng bước trong cả cấu trúc sở hữu, sinh kế và hình ảnh phố cổ Hà Nội - nơi xưa kia là không gian sống của hàng nghìn gia đình lâu năm, giờ trở thành điểm nhấn du lịch quốc tế.

Bất động sản phố cổ Hà Nội: Giữ nhà để giữ danh “người phố cổ” (Bài 2)

Giữa những căn nhà vài chục m2 giá hàng chục tỷ đồng, không ít gia đình phố cổ chọn ở lại, dù điều kiện sống chật chội và sinh kế ngày càng thu hẹp....

Bấm xem >>