Vì sao Việt Nam tự thiết kế nhưng chưa thể tự chế tạo chip?

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Việt Nam hiện có thể thực hiện khâu thiết kế, song để chế tạo thành con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài.

Tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) đặt vấn đề với Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân về khả năng làm chủ công nghệ lõi của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV) và robot.

Theo đại biểu, dù Việt Nam được đánh giá đã làm chủ một số công nghệ lõi, nhiều vật liệu, linh kiện và động cơ phục vụ sản xuất vẫn phải nhập khẩu. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ khái niệm "làm chủ công nghệ lõi", những công nghệ, vật liệu Việt Nam đã tự nghiên cứu, chế tạo được, đồng thời cho biết định hướng phát triển nghiên cứu công nghệ vật liệu nhằm bảo đảm năng lực tự chủ và phát triển bền vững.

Việt Nam đã làm chủ được nhiều công đoạn sản xuất chip

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá đây là vấn đề thiết thực, liên quan trực tiếp đến khả năng tự chủ công nghệ của Việt Nam. Bộ trưởng cho biết Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng một sản phẩm công nghệ chiến lược thường trải qua nhiều công đoạn, trong đó Việt Nam đã làm chủ được một số khâu nhưng vẫn phụ thuộc vào nước ngoài ở những bước khác.

Lấy ví dụ về chip 5G, Bộ trưởng cho biết Việt Nam hiện có thể thực hiện khâu thiết kế, song để chế tạo thành con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài.

Theo Bộ trưởng, để tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Việc làm chủ công nghệ lõi hiện nay có thể được hiểu là Việt Nam đã làm chủ được một số công đoạn trong chuỗi phát triển sản phẩm, chứ chưa phải toàn bộ quy trình.

Về định hướng phát triển, Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ xác định hai nhóm tiếp cận đối với các công nghệ chiến lược.

Nhóm thứ nhất là những công nghệ có khả năng ứng dụng ngay, có thể tiếp nhận chuyển giao từ nước ngoài để tổ chức sản xuất trong nước, chẳng hạn công nghệ vaccine. Đây là hướng tiếp cận có thể sớm tạo ra đóng góp cho phát triển kinh tế.

Nhóm thứ hai là những công nghệ đòi hỏi quá trình nghiên cứu dài hạn, không thể làm chủ ngay trong thời gian ngắn.

Lấy ví dụ về UAV, Bộ trưởng cho biết đây là sản phẩm tích hợp nhiều lĩnh vực công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ thu phát tín hiệu, điều khiển đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu.

Do đó, để từng bước làm chủ sản phẩm, cần phân tách thành các nhóm vấn đề công nghệ cụ thể và đặt hàng nhiệm vụ nghiên cứu cho từng nhóm. Bộ trưởng cho rằng không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ liên quan mà cần có lộ trình phù hợp với năng lực và nguồn lực thực tế.

Đây cũng là một trong những định hướng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung triển khai trong thời gian tới.

Tại phiên chất vấn, đại biểu Lê Công Đỉnh (đoàn Tây Ninh) đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm khi nhiều kết quả nghiên cứu chưa trở thành hàng hóa phục vụ thị trường.

Nhiều kết quả nghiên cứu chưa trở thành hàng hóa phục vụ thị trường

Về vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân thừa nhận tỷ lệ đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh còn thấp. Một trong những nguyên nhân là hoạt động nghiên cứu lâu nay chủ yếu xuất phát từ đề xuất của nhà khoa học. Cách làm này khuyến khích sáng tạo, khám phá nhưng chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường, khiến nhiều kết quả nghiên cứu chưa đủ điều kiện ứng dụng vào sản xuất.

Quang cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn.

Theo Bộ trưởng, cần thay đổi cách tiếp cận,đặt hàng nghiên cứu từ những bài toán thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào đề xuất của nhà khoa học.

Việc thương mại hóa còn gặp khó do khó xác định giá trị tài sản trí tuệ, bởi giá trị thương mại của kết quả nghiên cứu có thể lớn gấp nhiều lần chi phí đầu tư ban đầu. Bên cạnh đó, nguồn vốn để đưa sản phẩm từ phòng thí nghiệm ra thị trường còn hạn chế, nhất là vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm trong nước và quốc tế.

Hệ thống hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm cũng chưa đồng bộ. Nhiều tổ chức, cá nhân có ý tưởng nhưng thiếu phòng thí nghiệm, hạ tầng và nguồn lực triển khai. Năng lực tổ chức thương mại hóa còn yếu, sự hợp tác giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp chưa chặt chẽ.

Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung nâng cao chất lượng nghiên cứu thông qua xác định và đặt hàng các nhiệm vụ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Đồng thời, tháo gỡ vướng mắc trong định giá tài sản trí tuệ, tạo điều kiện chuyển giao công nghệ.

Lần đầu tiên Việt Nam tự thiết kế chip bảo mật, tốc độ mã hóa nhanh gấp 15 lần

Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel đã hợp tác phát triển chip bảo mật VGC v1.0 tốc độ mã hóa, giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm,...

Bấm xem >>