Nhật Bản bay cao ở World Cup, vì đâu bóng đá Việt Nam chưa thể học?

Nhật Bản thăng hoa tại World Cup 2026 đang khiến cả thế giới ngả mũ, nhưng cũng là lời nhắc nhở về "mối duyên" dang dở trong quá khứ với bóng đá Việt Nam.

Việt Nam từng muốn "Nhật hóa" bóng đá

Đã có một thời kỳ, bóng đá Việt Nam xem Nhật Bản và J-League như một hình mẫu để học hỏi, sao chép nhằm vươn ra khỏi Đông Nam Á và tiến tới chinh phục sân chơi châu lục.

Thời điểm đó, bóng đá Việt Nam mở cửa chào đón một làn sóng chuyên gia Nhật Bản rầm rộ: từ chiếc ghế Giám đốc kỹ thuật, HLV trưởng ĐTQG (ông Toshiya Miura), cho đến các HLV ngoại tại các CLB V-League và cả những bộ óc quản lý được mời về điều hành Công ty VPF. Thậm chí, sau mỗi mùa giải, các lãnh đạo CLB Việt Nam lại bay sang J-League tham quan, học hỏi mô hình.

Bóng đá Việt Nam từng rất muốn Nhật hoá

Thế nhưng, sau tất cả những chuyến đi cái kết nhận về lại là những cuộc chia tay. Các HLV Nhật rời đi trong im lặng hoặc bị sa thải, các dự án lấy hình mẫu J-League gần như không được hiện thực hoá.

Bản quy hoạch từng được kỳ vọng thay đổi diện mạo bóng đá nội rốt cuộc chỉ để lại những bài học đắt giá, khi chúng ta nhận ra việc copy một mô hình tiên tiến về vận hành tại V-League là điều bất khả thi.

Vì đâu mối duyên bất thành?

Nguyên nhân cốt lõi của sự thất bại này nằm ở chỗ: chúng ta nhìn thấy sự tương đồng về thể trạng Đông Á, nhưng lại bỏ qua sự khác biệt về tư duy và nền tảng xã hội.

Người Nhật mang sang sự nghiêm cẩn, tính kỷ luật thép và một hệ thống đòi hỏi các mắt xích phải vận hành chính xác, nhưng trớ trêu thay bóng đá Việt Nam lại chưa đảm bảo được những yếu tố vốn là nền móng để J-League phát triển.

Cầu thủ Việt Nam có sự khéo léo nhưng thiếu tư duy chiến thuật và tính chuyên nghiệp trong sinh hoạt để đáp ứng cường độ đôi khi cao tới mức khắc nghiệt của các HLV Nhật Bản.

Nhưng bất thành và tự mình tìm một con đường khác phù hợp hơn

Ở phần móng là các CLB cũng thế, không nhiều đội bóng ở V-League đáp ứng được yêu cầu về cơ sở vật chất, hệ thống chăm sóc y tế ở mức tối thiểu theo mong muốn từ các chuyên gia Nhật Bản.

Hệ sinh thái bóng đá học đường, nguồn tài chính tự chủ… cũng thiếu nên thích ứng trước một triết lý bóng đá duy lý, đòi hỏi thời gian với một nền bóng đá nội chuộng thành tích ngắn hạn chính là câu trả lời.

Dẫu vậy, câu chuyện dang dở của bóng đá Việt Nam với những người thầy Nhật suy cho cùng không phải là một thất bại đáng quên, mà là một trải nghiệm cần thiết để tìm ra một hướng đi phù hợp cho riêng mình.

Và có vẻ như sau nhiều trải nghiệm với nền bóng đá số 1 châu lục, lúc này bóng đá Việt Nam cũng đã có những điều chỉnh để phù hợp nhất với mình, thành công của U23 Việt Nam hay U17 Việt Nam ở sân chơi châu lục là minh chứng rõ nhất cho con đường mà chúng ta đang đi.