Tên lửa RM-48U của Nga "lột xác" khiến Ukraine tiêu tốn vũ khí đánh chặn triệu USD

Việc Nga đưa tên lửa RM-48U, vốn được cải hoán từ các tên lửa phòng không đã lỗi thời, vào các đợt tập kích Ukraine đang tạo ra sức ép lớn đối với hệ thống phòng thủ của Kiev. Dù có chi phí thấp và độ chính xác hạn chế, RM-48U vẫn buộc Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn hiện đại.

Ukraine đang phải đối mặt với thách thức mới khi Nga triển khai chiến thuật sử dụng các loại tên lửa “zombie” - những vũ khí cũ được hồi sinh bằng công nghệ mới, nhằm làm tiêu hao và gây áp lực lên nguồn lực phòng thủ vốn đã căng thẳng của Kiev.

Ukraine phóng tên lửa đánh chặn. Ảnh: AP

Trong bối cảnh đó, Ukraine hầu như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đánh chặn các mối đe dọa này bằng những hệ thống phòng không hiện đại và tốn kém.

Theo các nguồn tin quốc phòng, Nga lần đầu tiên sử dụng tên lửa RM-48U trong một cuộc tấn công vào lãnh thổ Ukraine hôm 20/1, động thái cho thấy xu hướng gia tăng trong việc tái sử dụng các loại tên lửa đất đối không có tuổi đời cao cho các đòn tấn công mặt đất. Ngoài tên lửa này, Moscow cũng triển khai tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, tên lửa siêu vượt âm, cùng hơn 300 máy bay không người lái các loại.

Các quan chức Ukraine cảnh báo rằng Nga đang ngày càng dựa vào chiến thuật tiêu hao nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không của Kiev. Theo đó, Moscow thường xuyên phóng dày đặc nhiều loại vũ khí vào không phận Ukraine, buộc lực lượng phòng thủ phải đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc tiếp tục tiêu tốn nguồn đạn đánh chặn vốn hạn chế, hoặc chấp nhận rủi ro để lộ và hứng chịu thiệt hại đối với các mục tiêu trọng yếu.

Tính toán của Nga khi dùng tên lửa RM-48U

Tên lửa RM-48U vốn được thiết kế làm mục tiêu giả phục vụ huấn luyện lực lượng phòng không. RM-48U được phát triển dựa trên các hệ thống đánh chặn S-300 và S-400 đã ngừng hoạt động, phản ánh việc Moscow ngày càng tận dụng kho vũ khí cũ cho mục đích tác chiến thực tế. Loại tên lửa này được cải tiến từ các dòng tên lửa đánh chặn thông thường như 5V55 hoặc 48N6 đã ngừng hoạt động hoặc quá hạn sử dụng. Các loại tên lửa như 5V55 và 48N6 có khả năng mang đầu đạn nặng từ 133 kg đến 180 kg.

Một chuyên gia quân sự Nga cho rằng, Nga đang tận dụng tối đa kho vũ khí cũ còn tồn trữ: “Họ sử dụng tất cả những gì đã cũ kỹ và đang nằm trong kho”.  Chuyên gia này lưu ý, quá trình cải hoán có thể bao gồm việc điều chỉnh hệ thống dẫn đường quán tính hoặc thay đổi cấu hình đầu đạn nhằm phục vụ mục đích tác chiến.

Hiện vẫn chưa có thông tin xác nhận liệu những tên lửa RM-48U vượt qua được hệ thống phòng không Ukraine mang đầu đạn thật hay chỉ đóng vai trò là mồi nhử, nhằm đánh lạc hướng và làm suy yếu năng lực đánh chặn của Kiev. Việc Nga đưa RM-48U vào tác chiến thực tế hé lộ 2 kịch bản khác nhau.

Ở một khía cạnh, việc triển khai RM-48U có thể được xem là biện pháp đánh lạc hướng nhằm làm quá tải mạng lưới phòng không của Ukraine, qua đó buộc Kiev phải sử dụng các tổ hợp đánh chặn tầm cao và tiêu hao những tên lửa phòng thủ có giá thành lớn như Patriot hay SAMP/T. Ở chiều ngược lại, cũng không thể loại trừ khả năng Moscow đã lắp đặt đầu đạn thật cho RM-48U, biến loại tên lửa mục tiêu này thành một phương tiện tấn công giản lược, chi phí thấp nhưng vẫn đủ khả năng gây sát thương.

Theo các chuyên gia, việc cải hoán tên lửa cũ cho phép Nga chế tạo các loại vũ khí  phục vụ huấn luyện kíp phòng không với chi phí rất thấp, nhưng vẫn có đặc tính tương tự các mục tiêu trên không trong điều kiện tác chiến thực tế.

“Trên cơ sở đó, người ta đã bắt tay sản xuất các tên lửa đất đối đất bằng cách gắn thêm đầu đạn. Đầu đạn có thể được lấy từ các tên lửa tiêu chuẩn như 5V55 và 48N6DM, hoặc từ các phiên bản đầu đạn phân mảnh nổ mạnh đã được hiện đại hóa”, một nguồn tin cho hay

Do ban đầu được thiết kế cho mục đích hoàn toàn khác, những tên lửa cải hoán này khó đạt được độ chính xác cao. Tuy nhiên, chúng góp phần làm gia tăng đáng kể cường độ các đợt oanh kích của Nga nhằm vào các đô thị Ukraine, qua đó buộc Kiev phải tiêu tốn những nguồn lực phòng thủ ngày càng khan hiếm và đắt đỏ để đối phó.

Thách thức lớn đối với Ukraine

Theo ông Mauro Gilli, giáo sư về chiến lược và công nghệ quân sự tại Trường Hertie (Berlin), Moscow từ lâu đã sử dụng các tên lửa đánh chặn - vốn được thiết kế để tiêu diệt máy bay hoặc tên lửa đang bay tới, như một dạng vũ khí tấn công.

“Nếu phóng theo quỹ đạo parabol, khi rơi xuống mục tiêu, chúng vẫn có thể gây ra thiệt hại nhất định, dù không được thiết kế cho mục đích này” ông Gilli nói.

Nhà phân tích này lưu ý, không nên coi việc Nga sử dụng tên lửa RM-48U là dấu hiệu cho thấy nước này đang thiếu hụt các loại vũ khí hiện đại hơn, có độ chính xác cao hơn. Thay vào đó, điều này chỉ phản ánh việc Nga sẵn sàng tận dụng mọi phương tiện sẵn có để duy trì các đợt tấn công vào Ukraine.

“Đây là những tên lửa đã bị loại khỏi biên chế do hết vòng đời sử dụng và không còn giá trị tác chiến theo thiết kế ban đầu. Vì vậy, chi phí để triển khai chúng là rất thấp”, ông Gilli nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, mục tiêu cốt lõi của chiến thuật này là làm quá tải hệ thống phòng không Ukraine. Khi số lượng tên lửa tấn công gia tăng, Kiev không thể đánh chặn mọi mục tiêu, từ đó làm tăng khả năng một số quả đạn xuyên thủng tuyến phòng thủ.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 21/1 cũng xác nhận Nga đang nhanh chóng gia tăng nhịp độ sử dụng tên lửa, cho rằng, cuộc xung đột là một “cuộc chiến cực kỳ tốn kém”. Ông tiếp tục kêu gọi các đối tác phương Tây cung cấp thêm các hệ thống phòng không cho Ukraine.

“Chỉ riêng cuộc tấn công của Nga trong ngày 20/1 đã khiến chúng tôi thiệt hại khoảng 80 triệu euro chi cho tên lửa đánh chặn. Mỗi ngày, chúng tôi đều làm mọi thứ có thể  và ban thân tôi cũng đang nỗ lực hết sức, để bảo đảm Ukraine có đủ tên lửa và sự bảo vệ mà người dân cần”,

Ông Zelensky đặc biệt kêu gọi phương Tây cung cấp thêm các tên lửa đánh chặn PAC-3, được phóng từ hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất, với giá ước tính khoảng 3,7 triệu USD mỗi quả.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo áp lực ngày càng lớn đối với năng lực phòng không của Ukraine, tiết lộ rằng chỉ vài ngày trước một đợt oanh kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Kiev, một số hệ thống phòng không của nước này đã rơi vào tình trạng cạn kiệt hoàn toàn tên lửa.

Nga tiết lộ hậu quả tại Ukraine sau vụ tập kích bằng tên lửa đạn đạo Oreshnik

Bộ Quốc phòng Nga ngày 12/1 cho biết, nhà máy sửa chữa máy bay quốc doanh Lviv của Ukraine đã bị vô hiệu hóa do trúng tên lửa đạn đạo Oreshnik trong...

Bấm xem >>