Tàu ngầm mini của Iran là ẩn số khiến Mỹ chưa thể yên tâm

Chiến dịch quân sự quy mô lớn của Mỹ và Israel đã giáng đòn nặng nề vào lực lượng hải quân Iran. Nhưng một câu hỏi quan trọng vẫn chưa có lời giải: các tàu ngầm của Tehran hiện đang ở đâu và còn nguy hiểm đến mức nào?

Lịch sử hải quân Iran có thể truy ngược hơn 2.000 năm, từ thời Đế chế Achaemenid được nhà sử học Hy Lạp Herodotus ghi lại trong các cuộc chiến Hy Lạp–Ba Tư. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, lực lượng hải quân của Cộng hòa Hồi giáo Iran đang trải qua một trong những giai đoạn suy yếu nghiêm trọng nhất trong lịch sử.

Các tàu ngầm lớp Kilo xếp cạnh nhau. Nguồn: CC

Chỉ vài ngày sau khi chiến dịch quân sự mang tên Chiến dịch Epic Fury bắt đầu, phần lớn tàu chiến Iran tại khu vực Vịnh Oman đã bị phá hủy. Nhiều nguồn tin cho biết, đô đốc cấp cao là Ali Shamkhani đã thiệt mạng, còn căn cứ hải quân trọng yếu tại Bandar Abbas bị tàn phá nặng nề.

Trước đó, Mỹ từng dẫn đầu nỗ lực quốc tế mang tên Chiến dịch Bảo vệ Thịnh vượng nhằm bảo vệ tàu thương mại khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ. Chiến dịch này đã phần nào ổn định tình hình, nhưng căng thẳng mới tại Hormuz cho thấy rủi ro vẫn chưa hề biến mất.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất một kế hoạch gây chú ý: Mỹ sẽ cung cấp bảo hiểm rủi ro và thậm chí có thể hộ tống tàu thương mại đi qua khu vực Vịnh Ba Tư. Mục tiêu là trấn an các công ty vận tải và đảm bảo dòng chảy năng lượng toàn cầu không bị gián đoạn.

Dù vậy, điểm đáng chú ý nhất không nằm ở các tàu nổi đã bị phá hủy, mà chính là những gì vẫn còn "mất tích"– lực lượng tàu ngầm của Iran.

Theo các nguồn tin, toàn bộ 11 tàu chiến Iran tại Vịnh Oman đã bị đánh chìm, nhưng vị trí của các tàu ngầm vẫn chưa được xác nhận. Đây chính là yếu tố khiến giới quân sự Mỹ phải dè chừng.

Iran sở hữu một số tàu ngầm lớp Kilo do Nga sản xuất, nổi tiếng với độ êm và khả năng tàng hình cao, thường được gọi là "hố đen" dưới đại dương. Bên cạnh đó là các tàu ngầm mini dựa trên công nghệ từ Triều Tiên, nhỏ, khó phát hiện và phù hợp cho các nhiệm vụ phục kích trong vùng nước nông.

Dù bị đánh giá là lạc hậu so với tiêu chuẩn hiện đại, các tàu ngầm này vẫn có thể gây ra mối đe dọa nghiêm trọng. Chúng có khả năng phục kích tàu thương mại, tấn công bất ngờ hoặc rải thủy lôi.

Không chỉ vậy, Iran còn duy trì một lực lượng tàu cao tốc thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, được trang bị tên lửa chống hạm, rocket, pháo và máy bay không người lái (UAV). Những phương tiện này từng nhiều lần áp sát tàu chiến Mỹ và vẫn là một biến số khó lường trong bất kỳ kịch bản leo thang nào.