Mỹ sẽ ra sao nếu Iran khép lại "cánh cổng nước mắt"?

Eo biển Bab al-Mandeb nối kênh đào Suez và Biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Đây là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Theo báo Telegraph, eo biển Bab al-Mandeb cũng đang đối mặt với mối đe dọa tắc nghẽn khi phiến quân Houthi sẵn sàng tham gia vào cuộc chiến ở Trung Đông.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 3-4 ám chỉ khả năng gây tác động lên eo biển Bab al-Mandeb, trong tiếng Ả Rập có nghĩa là "cánh cổng nước mắt".

"Bao nhiêu phần trăm lượng dầu, khí LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào có khối lượng vận chuyển qua eo biển này lớn nhất?" – ông Ghalibaf đặt câu hỏi trong một bài đăng trên mạng xã hội X.

Eo biển Bab al-Mandeb, nơi lực lượng Houthi từng uy hiếp hoạt động thương mại bằng cách phóng tên lửa vào tàu thuyền. Ảnh: Gallo Images

Việc tham gia xung đột với lực lượng Houthi ở eo biển Bab al-Mandeb có thể sẽ rất khó khăn đối với quân đội Mỹ.

"Vấn đề là lần trước Mỹ không thể chế áp đủ hỏa lực đối với Houthi. Phần lớn không quân Mỹ đang được sử dụng để tấn công Iran quanh eo Hormuz mà vẫn chưa đạt kết quả. Có thể Hải quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu hàng nhưng ngay cả như vậy, một số tàu vẫn có thể bị trúng đạn" – chuyên gia Benjamin Friedman của Tổ chức nghiên cứu Defense Priorities (trụ sở tại Washington) nói.

Ông Friedman cũng nhận định nếu Mỹ phải thực hiện nhiệm vụ hộ tống ở cả hai khu vực (bao gồm Hormuz), điều này sẽ gây quá tải cho nguồn lực hải quân nếu không có sự hỗ trợ từ các đồng minh.

Ông nhấn mạnh đây "không chỉ là vấn đề quân sự" mà còn là "vấn đề kinh doanh", khi các chủ tàu và công ty bảo hiểm muốn tránh rủi ro đi qua Bab al-Mandeb trong lúc eo biển này bị Houthi tấn công, ngay cả khi xác suất trúng đạn thấp.

Khoảng 12% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb. Trong khi đó, kênh đào Suez vận chuyển khoảng 10% thương mại hàng hải toàn cầu, bao gồm 40% lưu lượng container của thế giới.

Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới, hiện gần như bị phong tỏa đối với các tàu không thuộc các quốc gia thân thiện với Iran.

Ông Nayeem Noor, Phó chủ tịch phát triển kinh doanh tại GMS (công ty mua tàu lớn nhất thế giới), cho biết: "Khi Hormuz gặp áp lực, sự chú ý lập tức chuyển sang điểm nghẽn tiếp theo có thể làm gián đoạn dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu."

Ông nhấn mạnh Bab al-Mandeb là cửa ngõ phía Nam của tuyến biển Đỏ – Suez, nên bất kỳ mối đe dọa nào tại đây cũng ảnh hưởng đến tàu chở dầu, container, hàng rời, chi phí bảo hiểm, phí rủi ro chiến tranh và toàn bộ hiệu quả kinh tế của tuyến vận tải Á - Âu.

Các tay súng Houthi lên tàu chở hàng treo cờ Liberia trên Biển Đỏ ngoài khơi Yemen vào tháng 7-2025. Ảnh: EPA/Shutterstock