Mỹ đưa 'mắt thần dẫn đường tên lửa' E-3 đến Bắc Cực đối đầu áp lực Nga

Không quân Mỹ đã triển khai máy bay cảnh báo sớm Boeing E-3 Sentry tới Alaska, trong khuôn khổ cuộc tập trận Red Flag-Alaska 26-1.

Với vai trò là "mắt thần trên không", E-3 không chỉ phát hiện mục tiêu từ khoảng cách xa mà còn đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy bay, giúp xây dựng bức tranh chiến trường theo thời gian thực. Từ trên không, nó có thể điều phối tiêm kích, dẫn đường tên lửa và hỗ trợ các đơn vị tác chiến khác, tạo ra lợi thế kiểm soát không gian rộng lớn mà các radar mặt đất khó có thể đảm nhiệm.

Máy bay AWACS E-3 Sentry của Không quân Mỹ. (Nguồn: MW)

Trong đợt triển khai lần này, các máy bay E-3 được điều tới căn cứ Liên hợp Elmendorf–Richardson từ ngày 23/4, dưới sự vận hành của các phi đội kiểm soát không lưu 960, 961 và 962. Các kịch bản huấn luyện mô phỏng môi trường tác chiến khắc nghiệt ở Bắc Cực, bao gồm nhiễu điện tử mạnh và điều kiện thời tiết cực đoan. Theo các phi công tham gia, nhiệm vụ chính của E-3 là thiết lập vùng kiểm soát trên không, hỗ trợ tiêm kích và cung cấp thông tin tình báo liên tục để chỉ huy nắm rõ diễn biến chiến trường.

Tuy nhiên, phía sau sự hiện diện dày đặc này lại là một vấn đề lớn: E-3 đang dần trở nên lỗi thời. Tướng Kenneth Wilsbach từng thừa nhận rằng, hệ thống cảm biến của E-3 không còn đủ khả năng phát hiện các mục tiêu tàng hình hiện đại như Chengdu J-20 ở khoảng cách an toàn. Điều này khiến Mỹ gặp bất lợi trong các kịch bản đối đầu với những đối thủ sở hữu công nghệ tàng hình tiên tiến.

Không chỉ lỗi thời về công nghệ, đội bay E-3 còn đối mặt với tỷ lệ sẵn sàng thấp do chi phí bảo trì cao và tuổi đời kéo dài nhiều thập kỷ. Chính vì vậy, Mỹ đang thúc đẩy kế hoạch thay thế bằng Boeing E-7 Wedgetail, một nền tảng hiện đại hơn, có khả năng phát hiện mục tiêu tốt hơn trong môi trường tác chiến mới.

Dù vậy, trong thời điểm hiện tại, E-3 vẫn là trụ cột không thể thiếu. Không quân Mỹ phụ thuộc lớn vào loại máy bay này bởi radar trên các tiêm kích như F-35 có kích thước hạn chế, không thể bao quát không gian rộng như AWACS. Trong khi đó, các đối thủ như Nga và Trung Quốc lại trang bị radar lớn hơn trên tiêm kích của họ, tạo ra sự chênh lệch đáng kể về khả năng phát hiện mục tiêu.

Áp lực tại Alaska cũng ngày càng gia tăng khi khu vực này liên tục ghi nhận các chuyến bay tuần tra của máy bay ném bom Nga, gần đây là sự xuất hiện của máy bay Trung Quốc. Việc Bắc Kinh phát triển các dòng máy bay ném bom tàng hình thế hệ mới càng khiến Mỹ phải gấp rút nâng cấp hệ thống phòng thủ, nếu không muốn bị vượt qua trong cuộc chơi công nghệ trên không.