Giống gà gì tỉnh Quảng Trị ngày ăn mối, tối ngủ cây, con nho nhỏ mà nhà nào cũng ham mua

Từ vùng gò đồi Cùa, thuộc xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, một giống gà bản địa với tập tính “lạ đời” – ban ngày ăn mối, tối bay lên cây ngủ – đã trở thành đặc sản nổi tiếng. Không to xác, không nuôi công nghiệp, nhưng gà Cùa chinh phục thực khách bằng vị ngọt đậm, thịt săn chắc và câu chuyện văn hóa đặc biệt phía sau.

Gà Cùa “ngày ăn mối, tối ngủ cây”

Vùng Cùa trước đây thuộc 2 xã Cam Chính, Cam Nghĩa, huyện Cam Lộ, sau sáp nhập thành xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị.

Ở vùng Cùa, người dân nuôi gà theo cách gần như “thả rông hoàn toàn”. Gà không bị nhốt chuồng, mà tự do kiếm ăn trên các đồi sim, đồi keo, bãi đất đỏ bazan.

Gà Cùa được người dân thả rông để tự do kiếm ăn. Ảnh: N.V

Điều khiến nhiều người bất ngờ là tập tính rất khác lạ. Ban ngày, gà bới đất, săn mối, ăn côn trùng để sinh trưởng. Khi chiều xuống, chúng bay lên các cành cây cao để ngủ qua đêm. Chính vì vậy, gà Cùa còn được gọi bằng cái tên dân dã là “gà leo cây”.

Tập tính này không chỉ thú vị mà còn giúp gà khỏe mạnh, ít bệnh, gần như không cần dùng kháng sinh hay cám công nghiệp.

Khác với các giống gà công nghiệp, gà Cùa có vóc dáng khá khiêm tốn. Sau nhiều tháng nuôi thả, mỗi con chỉ đạt khoảng 1kg đến 1,2kg. Tuy nhiên, chính sự phát triển chậm này lại tạo nên chất lượng vượt trội: Thịt săn chắc, thớ nhỏ, không bở, ít mỡ, nhiều nạc, vị ngọt đậm, thơm tự nhiên

Gà Cùa ngủ trên cây cao vào ban đêm, trông không khác gì những con chim. Ảnh: N.V

Người sành ăn thường nhận xét, gà Cùa “càng nhai càng ngọt”, không bị dai cứng như nhiều loại gà đồi khác. Bí quyết nằm ở đất đỏ bazan và cách nuôi “thuận tự nhiên”.

Vùng Cùa thuộc khu vực gò đồi phía tây Cam Lộ, nổi bật với lớp đất đỏ bazan giàu dinh dưỡng. Đây là môi trường lý tưởng để côn trùng phát triển – nguồn thức ăn chính của gà. Cùng với đó, phương thức nuôi thả tự nhiên, không ép tăng trưởng, không phụ thuộc thức ăn công nghiệp, không nuôi mật độ cao… đã giúp gà giữ được hương vị nguyên bản, khác biệt rõ rệt so với gà nuôi công nghiệp.

Từ món ăn dân dã đến đặc sản “tiến vua”

Không chỉ là thực phẩm, gà Cùa còn gắn với những câu chuyện lịch sử vùng “đất lửa” Quảng Trị. Tương truyền, trong thời kỳ vua Hàm Nghi dựng căn cứ Tân Sở kháng chiến, gà vùng Cùa từng được chọn làm món ăn dâng lên nghĩa quân, nên có lúc được gọi là “gà tiến vua”.

Ngày nay, gà Cùa xuất hiện trong nhiều món ngon hấp dẫn như gà hấp lá chanh, gà nướng than hoa, gà bóp rau răm, cháo gà Cùa. Mỗi món ăn đều giữ trọn vị ngọt đặc trưng, không cần chế biến cầu kỳ.

Những món ngon được chế biến từ gà Cùa như gà hấp lá chanh, gà nướng, gà kho ném... được thực khách ưa chuộng. Ảnh: N.V

Chị Nguyễn Thị Bình – một du khách từ Hà Nội cùng nhóm bạn vào tỉnh Quảng Trị tham quan, cho biết đã nghe danh gà Cùa từ lâu. Khi ngồi dưới tán cây xanh mát ở đất Cùa để thưởng thức gà Cùa, chị Bình cảm thấy rất tuyệt vời.

“Tôi đã đến nhiều nơi, ăn nhiều loại gà khác nhau, nhưng gà Cùa có một sức hút đặc biệt. Đến Cùa, tôi cùng nhóm bạn gọi món gà hấp lá chanh, chấm muối tiêu Cùa. Gà Cùa ngon, ngọt, thơm, càng ăn càng mê” – chị Bình cho biết.

Ông Nguyễn Thành Công – Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Cam Lộ, cho biết trước nhu cầu thị trường ngày càng tăng, gà Cùa đang được địa phương chú trọng phát triển theo hướng bền vững.

Để đáp ứng nhu cầu thị trường, gà Cùa được người dân chăn nuôi nhiều hơn và theo hướng an toàn sinh học. Ảnh: N.V

Cụ thể, địa phương hướng dẫn người dân chăn nuôi gà an toàn sinh học, tham gia chương trình OCOP nhằm xây dựng thương hiệu đặc sản cho gà Cùa. Nhờ đó, gà Cùa không chỉ là món ngon phục vụ du khách mà còn trở thành nguồn sinh kế quan trọng cho người dân vùng gò đồi Cam Lộ.

Ông Công khẳng định, từ tập tính “leo cây” độc đáo đến chất lượng thịt vượt trội, gà Cùa là minh chứng rõ nét cho giá trị của chăn nuôi thuận tự nhiên. Giữa thị trường thực phẩm ngày càng công nghiệp hóa, đặc sản gà Cùa vẫn giữ được nét riêng, mộc mạc nhưng đầy sức hút.

Người đàn ông U60 và bộ sưu tập những giống gà 'nhất thế giới'

Người đàn ông sở hữu niềm đam mê đặc biệt với những giống gà đẹp, độc, lạ trên thế giới, trong đó có nhiều giống gà quý hiếm được mệnh danh là “vua...

Bấm xem >>