Cách bắt con đặc sản dài ngoằng thịt ngọt trong vuông tôm "bách phát bách trúng" của nông dân Cà Mau

Se lịch là tên gọi nghề bắt con lịch trong vuông tôm (một loại cá da trơn giống con lươn) theo kiểu "bách phát bách trúng" của nông dân Cà Mau. Người đi bắt lịch theo cách này chỉ cần một đường dây "gân" dài hơn 1m buộc chặt với lưỡi câu là đủ hành nghề.

Ở ấp Tân Quảng, xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau, ông Nguyễn Văn Danh được xem là "sát thủ" của loài lịch trong vuông tôm.

Bởi chỉ với sợi dây "gân" (sợi cước) buộc chặt với lưỡi câu là ông Danh có thể mang về vài kg lịch sau một buổi lội ruộng.

"Con lịch là loài tự nhiên sinh sống theo các vuông tôm. Chúng làm hang trên mặt ruộng hay dọc theo các tuyến kênh", ông Danh nói và cho biết, vùng đất Cái Đôi Vàm quê ông nổi tiếng với những cánh đồng tôm, cua bạt ngàn, và sinh sống tự nhiên trong đất là vô số sản vật mà thiên nhiên ban tặng.

Người đi hành nghề se lịch trong vuông tôm ở Cà Mau chỉ cần dùng sợi dây "gân" dài hơn 1m, buộc chặt vào lưỡi câu nhỏ hình chữ U; mồi dùng để dẫn dụ lịch là tôm tươi cắt nhỏ móc vào lưỡi câu. Ảnh: An An

Theo lời ông Danh, nông dân xứ này ngoài việc thu nhập chính là tôm với cua, bà con còn có thêm nguồn thu từ "lộc trời" như cá bống, cá phi, đặc biệt là con lịch...

"Muốn ăn đồ tươi mỗi khi có tiệc tùng, bà con chỉ cần ra vuông giăng cái lưới hay đi se vài con lịch là có ngay mồi ngon lành", ông Danh nói chắc nịch.

Khi gặp hang lịch trên mặt ruộng, khi thả mồi xuống hang, thợ câu phải dùng tay se nhẹ sợi dây cho mồi đi sâu xuống đáy, nghe mùi tanh từ mồi tôm, lịch trong hang sẽ chui lên ăn và bị dính vào lưỡi câu. Ảnh: An An

Con lịch có hình dáng khá giống lươn, nhưng lươn đuôi tròn, còn lịch đuôi dẹt hơn. Do sống tự nhiên, thịt lịch rất chắc, dai và béo hơn hẳn lươn nuôi. Loài này hiện tại cũng được người tiêu dùng ưa thích, với giá trên dưới 100.000/kg (tuỳ loại).

Tuy nhiên, đối với người làm vuông, con lịch vừa là món ngon độc đáo, vừa là "kẻ phá hoại" đáng gờm. Anh Nguyễn Phi Hổ (44 tuổi) cho biết, để hạn chế loài lịch ăn tôm, cua trong giai đoạn còn nhỏ, người dân thường tìm cách tiêu diệt chúng.

Khi lịch trong hang ăn mồi, thợ câu căng sợi dây "gân" cho thẳng và từ từ kéo chúng ra khỏi miệng hang, và dùng tay để bắt chúng. Ảnh: An An

"Đặc tính của con lịch là ăn tôm với cua con, bởi vậy người dân vừa đi bắt lịch để làm thức ăn hàng ngày, bà con còn bán chúng theo các chợ để có thêm thu nhập", anh Hổ nói.

Nói về cách bắt lịch, ông Danh, anh Hổ cho biết có nhiều cách để bắt, nhưng đặc trưng nhất của vùng sông nước này vẫn là cách se lịch. Con lịch thường làm hang xéo xuống bùn sâu, miệng hang nhô lên hơi méo như mỏ của chiếc ấm nấu nước, bên trong lại có rất nhiều ngách phụ rẽ nhánh để tẩu thoát khi có động.

Để bắt, người dân dùng sợi dây "gân" se lại thật chặt nối với chiếc lưỡi câu hình chữ U nhỏ. Mồi câu là tôm tươi cắt nhỏ. Khi thả mồi xuống hang, thợ câu phải dùng tay se nhẹ sợi dây cho mồi đi sâu xuống đáy.

"Nghe mùi tanh của mồi tôm, lịch từ trong hang sâu mò lên ăn mồi, bị dính vào lưỡi câu. Lúc này, người câu chỉ cần giữ căng dây, kéo từ từ lên mặt nước rồi dùng tay bắt chúng", anh Hổ cho biết.

Lịch có thể chế biến thành nhiều món ăn, trong số đó, chúng được nấu chua chung với cá nâu được xem là món ngon dân dã trứ danh của vùng đất Cà Mau. Ảnh: An An

Theo kinh nghiệm của những lão nông trong nghề, đối với hang lịch dạng mồi, chỉ cần bỏ mồi vào hang để se chưa tới 30 giây là lịch ăn liền, nhưng gặp con lịch khôn thì phải kiên nhẫn chờ đợi lâu hơn.

Theo những thợ câu giàu kinh nghiệm, thời điểm đi se lịch lý tưởng nhất là khoảng 6 - 8h sáng, hoặc ngay sau những cơn mưa rào, hay lúc người dân xả khô đầm rồi lấy nước mới vào vuông.

Lịch trong vuông tôm có thể chế biến thành nhiều món ăn như nấu chua, kho sả ớt, xào lăn hay um lá nhàu... tất cả đều tạo nên những món ăn dân dã trứ danh của vùng sông nước Cà Mau.

Nuôi con “sống dưới nước, đẻ trên bờ”, mỗi tháng thu hơn 20 triệu đồng

Từ 10 cặp cà cuống giống gần như chết sạch, mô hình nuôi loài côn trùng “sống dưới nước, đẻ trên bờ”, anh Nguyễn Đức Thuần (Ninh Bình) kiên trì gây...

Bấm xem >>