Cây thuốc bổ mọc dại khắp nơi, dùng đúng cách tốt đủ đường lại hay bị ngó lơ

Cây đơn kim (thường gọi là cây xuyến chi), từ lâu đã xuất hiện phổ biến dọc các triền đê, ven đường và đồng cỏ. Dù thường bị coi là loài cỏ dại mọc hoang, y học cổ truyền và nhiều nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng đơn kim là một vị thuốc nam mang lại nhiều công dụng bảo vệ sức khỏe.

Cây kim đơn có tên khoa học là Bidens pilosa L., thuộc họ Cúc (Asteraceae), có tên gọi khác là cúc áo, tử tô hoang hay xuyến chi, thường mọc thành bụi, thẳng, cao 0,5-1m, phân nhánh, thân thảo, thường mọc trong vườn, ven đường, công viên, bờ sông đồng cỏ,...

Có thể thu hái cây vào mùa hè, cắt toàn cây (bỏ rễ), rửa sạch đất, dùng tươi hay phơi khô. Toàn cây đơn chứa nhiều hợp chất thuộc các nhóm polyacetylen, flavonoid, triterpen và một ít tinh dầu. Đây là các nhóm hoạt chất chính giúp thể hiện các hoạt tính sinh học của cây. Ngoài ra, cây đơn kim tươi còn chứa nhiều loại protein, các vitamin và các yếu tố vi lượng cần thiết, mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ nếu sử dụng đúng cách.

Giàu chất chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa là những chất có thể làm chậm hoặc ngăn ngừa một số tổn thương tế bào. Tổn thương này do các gốc tự do gây ra, là những phân tử không ổn định được tạo ra khi oxy được chuyển hóa. Chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa có thể giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh, chẳng hạn như một số loại ung thư (như ung thư dạ dày và ung thư ruột), bệnh tim, bệnh gan.

Cây xuyến chi là một vị thuốc nam mang lại nhiều công dụng bảo vệ sức khỏe.

Đặc tính chống viêm

Các nghiên cứu dược lý cho thấy chiết xuất từ cây đơn kim có khả năng ức chế các phản ứng viêm trong cơ thể một cách hiệu quả. Nhờ đặc tính này, đơn kim thường được ứng dụng để hỗ trợ làm dịu các tình trạng viêm mãn tính như viêm khớp, viêm họng, viêm xoang, viêm dạ dày hay các ổ viêm nhiễm ngoài da.

Phòng ngừa huyết áp cao

Nghiên cứu ban đầu cho thấy các hợp chất trong cây đơn kim có thể hữu ích trong việc phòng ngừa huyết áp cao (tăng huyết áp). Nhưng giống như nhiều lợi ích khác của cây này, cần nhiều nghiên cứu hơn để tìm hiểu xem nó ảnh hưởng đến con người như thế nào.

Hoạt tính kháng khuẩn

Chiết xuất từ đơn kim và các hợp chất của nó có thể có tác dụng kháng khuẩn. Một nghiên cứu cho thấy tinh dầu từ hoa và lá cây đơn kim có hoạt tính kháng khuẩn ở mức độ vừa phải. Một nghiên cứu khác phát hiện ra rằng một hợp chất trong loại cây này cũng rất hiệu quả chống lại một số loại vi khuẩn, chẳng hạn như vi khuẩn kháng thuốc Staphylococcus aureus kháng Methicillin (MRSA) .

Công dụng chống nấm, chưa lành vết thương

Cây đơn kim đã được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn. Các nhà khoa học cho biết tinh dầu của cây này có hoạt tính chống nấm mạnh hơn so với các chất chiết xuất. Ở các quốc gia như Venezuela, Brazil và Cameroon, cây đơn kim đã được sử dụng theo truyền thống để điều trị vết thương. Nghiên cứu ban đầu cho thấy việc bôi chiết xuất cây thùa gai có thể giúp vết thương mau lành hơn.

Mặc dù cây đơn kim có thể đem lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ, tuy nhiên không nên tự ý sử dụng hoặc lạm dụng loại cây này khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế, đặc biệt là đối với người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người đang điều trị bệnh.