Bác sĩ cảnh báo sai lầm dùng nồi chiên không dầu gây ung thư

Thường xuyên tiêu thụ thực phẩm, nhất là thịt động vật, được nấu quá giòn hoặc cháy sém trong nồi chiên không dầu sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư.

Nồi chiên không dầu ngày càng phổ biến nhờ khả năng chế biến món ăn nhanh, tiện lợi và hạn chế lượng dầu mỡ. Thiết bị phù hợp với người bận rộn, giúp làm chín nhiều loại thực phẩm như thịt, cá, rau củ mà không cần đứng bếp thường xuyên.

Tuy nhiên, một sai lầm khi sử dụng nồi chiên không dầu là để nhiệt độ quá cao hoặc nấu quá lâu, khiến thực phẩm cháy sém, quá giòn. Quá trình này có thể tạo ra một số hợp chất liên quan đến nguy cơ ung thư.

"Chế biến thực phẩm quá giòn, đến khi chuyển màu rất sẫm hoặc cháy sém, có thể tạo ra các hợp chất như acrylamide, amin dị vòng (HCAs) và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs)", Brian Helfand, bác sĩ ung bướu tiết niệu kiêm trưởng khoa Tiết niệu tại Endeavor Health, cho biết.

Theo ông, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy những hợp chất này có liên quan đến tổn thương ADN và nguy cơ ung thư khi cơ thể tiếp xúc ở mức cao trong thời gian dài.

Ảnh: asianinspirations

Các bác sĩ ung bướu khác cũng đồng tình với Khan, dù giới khoa học vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ từ thực phẩm nấu quá giòn hoặc cháy sém. Vì vậy, họ khuyến cáo không nên cố tình làm thực phẩm cháy hoặc quá giòn bằng nồi chiên không dầu rồi tiêu thụ.

"Ở cấp độ tế bào, cơ chế gây tổn thương của HCAs, PAHs, acrylamide, các sản phẩm glycat hóa bậc cao (AGEs) và những hợp chất khác hình thành trong quá trình nấu nướng vẫn đang được tích cực nghiên cứu", bác sĩ Khan nói. "Những gì đã biết là chúng có thể làm rối loạn hoạt động của enzyme, tạo ra các chất chuyển hóa gây hại, thúc đẩy phản ứng viêm và gây tổn thương ADN, dẫn đến đột biến".

Tuy những tác động này có thể làm tăng nguy cơ ung thư, bác sĩ Khan nhấn mạnh bằng chứng hiện có vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Chẳng hạn, ông và Hiệp hội Ung thư Mỹ cho rằng các nghiên cứu về mối liên hệ giữa acrylamide và ung thư cho kết quả chưa thống nhất.

"Các hợp chất khác như PAHs và HCAs có mối liên hệ rõ ràng hơn với khả năng gây ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng, vú, tuyến tiền liệt và tuyến tụy", ông nói.

Theo các chuyên gia, PAHs và HCAs thường xuất hiện nhiều hơn trong thực phẩm giàu protein động vật được nấu quá kỹ hoặc cháy sém, như thịt gà, thịt đỏ và cá.

Không cần quá lo nếu lỡ làm thực phẩm quá giòn

Dù thực phẩm cháy sém có thể chứa các hợp chất không có lợi cho sức khỏe, bác sĩ Helfand cho rằng không cần quá lo lắng nếu thỉnh thoảng vô tình làm rau củ quá giòn. "Nguy cơ ung thư chịu ảnh hưởng bởi thói quen trong thời gian dài, không phải những lần tiếp xúc đơn lẻ. Điều quan trọng là duy trì sự cân bằng", ông nói.

Hơn nữa, rau củ vẫn cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. "Rau củ có tác dụng bảo vệ nhờ chất xơ, chất chống oxy hóa và các hợp chất thực vật. Điều quan trọng là tránh để thực phẩm cháy sém thường xuyên và ưu tiên các phương pháp nấu nhẹ nhàng hơn", bác sĩ Helfand lưu ý.

Khan cũng cho biết chưa có ngưỡng cụ thể về lượng thực phẩm quá giòn được xem là an toàn hay không an toàn nếu mục tiêu là giảm nguy cơ ung thư. Thỉnh thoảng ăn thực phẩm hơi cháy sém là điều khó tránh và không đáng lo ngại, nhưng ông khuyên nên hạn chế những món này càng nhiều càng tốt.

Cách nhận biết thực phẩm bị nấu quá mức

Có thể nhận biết qua màu sắc, mùi và vị. Thực phẩm chín vừa thường có màu vàng đến nâu, như vỏ bánh mì hoặc khoai tây nướng vàng. Ngược lại, những phần chuyển sang đen, cháy sém hoặc phủ lớp tro là dấu hiệu đã nấu quá mức.

Mùi khét cũng cho thấy thực phẩm đã bị cháy, trong khi vị đắng có thể xuất hiện do các hợp chất hình thành trong quá trình này. Nếu món ăn chỉ cháy một phần, có thể cắt bỏ phần cháy sém nhiều thay vì bỏ toàn bộ.

Nên làm gì để thay thế?

Thay vì thường xuyên nấu thực phẩm quá giòn bằng nồi chiên không dầu, các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên những phương pháp chế biến nhẹ nhàng hơn, như:

Om: Nấu thực phẩm với một lượng nhỏ nước hoặc nước dùng ở nhiệt độ thấp trong thời gian dài.

Hầm: Cắt nhỏ thực phẩm và nấu ngập trong nước hoặc nước dùng.

Hấp: Làm chín bằng hơi nước.

Sous-vide: Cho thực phẩm vào túi kín, nấu trong nước được kiểm soát nhiệt độ, sau đó có thể áp chảo nhanh để tạo màu.

Các bác sĩ nhấn mạnh không cần hoảng sợ nếu đôi khi ăn thực phẩm hơi cháy sém. Quan trọng là hạn chế để thực phẩm cháy thường xuyên, đồng thời đa dạng cách chế biến để giảm những yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh về lâu dài.

Bác sĩ cấp cứu cảnh báo kiểu chế biến thịt lợn gây nguy hiểm

HÀN QUỐC - Việc ăn thịt lợn tái thường được cảnh báo tăng nguy cơ mắc bệnh sán dây. Tuy nhiên, một số chuyên gia khẳng định lợn ở Hàn Quốc được kiểm...

Bấm xem >>