Người đàn ông 35 tuổi mắc suy thận mạn tính từ những món ăn quen thuộc tại hàng quán

Cảm thấy khó thở khi đi bộ, tức ngực và thỉnh thoảng bị hồi hộp, anh Lâm (35 tuổi, quản lý tại một công ty ở Đài Loan - Trung Quốc) đi khám được phát hiện bị suy thận độ 3. Nguyên nhân mắc bệnh do những món ăn quen thuộc của người này.

Nguyên nhân suy thận đến từ thói quen ăn hàng quán

ZNews dẫn thông tin từ China News, anh Lâm (35 tuổi), độc thân, là quản lý tại một công ty ở Đài Loan (Trung Quốc). Anh này không hút thuốc, ăn nhạt, ít ăn đồ ngọt, không có tiền sử tăng huyết áp hay tiểu đường.

6 tháng gần đây, anh Lâm bắt đầu cảm thấy khó thở khi đi bộ, tức ngực và thỉnh thoảng bị hồi hộp. Anh cũng cảm thấy rất mệt mỏi, dù ngủ bù vào cuối tuần nhưng tình trạng không cải thiện. Gần đây, anh Lâm còn bị tiểu nhiều và tiểu có bọt.

Nghĩ rằng đó chỉ là do căng thẳng hoặc mệt mỏi tạm thời, cho đến khi đi khám sức khỏe anh Lâm phát hiện ra hàng loạt vấn đề. Ngoài huyết áp cao và protein niệu, điều đáng tiếc là chức năng thận của anh Lâm đã suy giảm đến giai đoạn 3 của bệnh thận mạn tính, với tốc độ lọc cầu thận chỉ còn 58 điểm.

Khi nhận được kết quả chẩn đoán, anh Lâm rất sốc và phản bác: "Tôi mới 35 tuổi, không hút thuốc hay uống rượu và mặc dù tôi hay ăn ngoài. Tôi ăn bánh mì kẹp ở cửa hàng tiện lợi với cà phê latte cho bữa sáng. Khi bận vào giờ ăn trưa, tôi ăn bún thịt hoặc oden và tempura từ một quán ăn vỉa hè gần văn phòng. Bữa tối, tôi thường thích ăn cơm hộp sườn heo. Như vậy chắc là ổn mà, phải không?".

Tuy nhiên, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (chuyên gia thận học tại khoa Thận, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan) nhận định, thực đơn này nghe có vẻ giống một chế độ ăn uống điển hình, không phải là một bữa ăn buffet với nhiều thịt. Mấu chốt của vấn đề không phải là muối hay dầu, mà là "phốt phát ẩn" mà anh Lâm vô tình tiêu thụ mỗi ngày.

Ảnh minh họa: TL

Những thực phẩm này chứa lượng lớn phốt phát vô cơ, loại phụ gia giúp giữ nước, tạo độ dai, giòn hoặc kéo dài thời gian bảo quản. Cơ thể hấp thu loại phốt phát này gần như hoàn toàn, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài, thậm chí nguy hiểm hơn cả chế độ ăn nhiều muối.

Rất may là sau 3 tháng uống thuốc và duy trì chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt từ bác sĩ, phốt pho trong máu của anh Lâm trở lại bình thường, huyết áp và protein niệu giảm, chức năng thận được cải thiện 20 điểm.

"Phốt phát ẩn" nguy hiểm thế nào đến chức năng thận?

"Phốt phát ẩn" là gì?

"Phốt phát ẩn" (Hidden phosphate/Phosphate phụ gia) là thuật ngữ chỉ các loại hợp chất photpho (muối phosphate, axit phosphoric) được thêm vào thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống và thức ăn nhanh nhằm các mục đích bảo quản, tạo kết cấu hoặc cải thiện hương vị, nhưng không hiển thị rõ ràng hoặc không được liệt kê hàm lượng cụ thể trên nhãn thành phần.

Khác với phốt phát tự nhiên có trong thực phẩm (protein thực vật/động vật), "phốt phát ẩn" thường ở dạng vô cơ và cơ thể con người hấp thụ gần như hoàn toàn (gần 100%), dễ dẫn đến tình trạng dư thừa.

"Phốt phát ẩn" có mặt trong thực phẩm thông thường như: Xúc xích, thịt xông khói, nước ngọt có ga, thức ăn nhanh, pho mát và các loại bánh đóng gói.

"Phốt phát ẩn" có mặt trong thực phẩm ăn nhanh như xúc xích.

"Phốt phát ẩn" gây nguy hại như thế nào?

Theo thông tin từ Bệnh viện Medlatec, việc tiêu thụ quá nhiều "phốt phát ẩn" có thể dẫn đến tăng phốt phát trong máu, gây ra các vấn đề nghiêm trọng.

Phốt phát (phosphate) có trong nhiều loại thực phẩm và được dễ dàng hấp thu bởi ruột. Phosphate sẽ hấp thụ vào máu bằng cách thông qua thực phẩm ăn hàng ngày rồi đào thải ra ngoài chủ yếu thông qua thận. Khoảng 70-80% nồng độ phosphate của cơ thể kết hợp với canxi để giúp hình thành, phát triển xương và răng; 10% có trong cơ bắp; khoảng 1% có ở trong máu; nồng độ phosphate còn lại có trong các tế bào khắp cơ thể.

Chỉ có khoảng 1% nồng độ phosphat của cơ thể có ở trong máu. Vì vậy, tăng phốt phát máu là nồng độ phosphate huyết thanh > 4,5 mg/dL (hoặc > 1,46 mmol/L). Đây là một rối loạn điện giải chỉ nồng độ phosphate cao trong máu.

Khi cơ thể không sử dụng nhiều phốt phát nhưng nồng độ chất này trong máu cao thường do những nguyên nhân sau:

Giảm bài tiết phốt phát ở thận

Cơ thể hấp thu phốt phát từ thực phẩm tự nhiên qua đường ruột, sau đó chuyển vào máu và lưu thông. Tại thận, phốt phát trong máu sẽ được lọc thải để đảm bảo nồng độ ở mức phù hợp không gây ngộ độc tế bào hay ảnh hưởng tới lưu thông máu. Tuy nhiên ở người mắc bệnh thận, nhất là suy thận, hoạt động bài tiết giảm là nguyên nhân dẫn đến tăng phốt phát máu.

Ăn uống nhiều thực phẩm giàu phốt phát

Dù ruột chỉ hấp thu lượng phốt phát nhất định có trong thực phẩm song nếu người bệnh ăn quá nhiều thực phẩm giàu phốt phát trong thời gian dài, đều đặn hàng ngày thì hấp thụ quá mức hoàn toàn có thể.

Rối loạn trao đổi tế bào

Một nguyên nhân khác dẫn đến tăng phốt phát máu là do tình trạng trao đổi qua màng tế bào của phốt phát ra ngoài tế bào lớn hơn so với khả năng bài tiết của thận. Sự bất thường này thường xảy ra ở bệnh nhân gặp vấn đề sức khỏe như: đái tháo đường, nhiễm trùng toàn thân, chấn thương đè ép, hội chứng ly giải u…

Ngoài do những nguyên nhân chính này, một số trường hợp xét nghiệm thấy phốt phát trong máu cao song không thực do tăng protein máu, tăng bilirubin máu, tăng lipid máu hoặc bệnh tan máu.

Theo đó, tăng phốt phát trong máu là tình trạng nồng độ phốt phát cao bất thường trong máu. Nó có thế loại bỏ canxi khỏi xương, hay gây lắng đọng canxi trong mắt, phổi, tim và mạch máu. Điều này dẫn đến tăng nguy cơ đau tim, nhồi máu cơ tim, dày thất trái, đột quỵ và tử vong theo thời gian.

Tình trạng tăng là do tăng lượng hay giảm bài tiết phốt phát, rối loạn giải phóng phốt phát từ nội bào sang ngoại bào. Theo nghiên cứu, khoảng 70% những người mắc bệnh thận mạn tính tiến triển bị tăng phốt phát huyết rất phổ biến.

Loại củ quen thuộc đang bán nhiều ở chợ Việt, người bệnh suy thận cần lưu ý khi ăn để ngừa biến chứng

Khoai tây là thực phẩm giàu dinh dưỡng và dễ chế biến. Tuy nhiên, với người bệnh suy thận, đây lại là loại củ cần được cân nhắc do chứa hàm lượng kali...

Bấm xem >>