Michael Olise có phải "cầu thủ nhỏ của các trận đấu lớn"?

Tiền bạc và lịch thi đấu

Trận tranh hạng 3 theo cách gọi của FIFA, trước hết là một mắt xích trong cỗ máy tổ chức giải. Mỗi trận đấu ở vòng chung kết World Cup 2026 mang thêm doanh thu cho FIFA và thành phố đăng cai, từ vé vào sân cho tới bản quyền truyền hình và quảng cáo. Trận này cũng lấp khoảng trống giữa bán kết và chung kết, giúp các đài có thêm một trận cầu lớn để phát sóng trước ngày khép lại giải đấu.

Ảnh hưởng tới xếp hạng và bốc thăm

Về chuyên môn, trận tranh hạng 3 nặng điểm hơn một trận giao hữu trong hệ thống xếp hạng toàn cầu của FIFA. Kết quả có thể giúp đội thắng cải thiện vị trí, từ đó tác động tới suất tham dự giải đấu khu vực, vị trí ở Nations League hoặc nhóm hạt giống khi bốc thăm vòng loại World Cup tiếp theo. Vì vậy, dù vừa trải qua cú sốc thua bán kết, các tuyển thủ vẫn có lý do thực dụng để gượng dậy thi đấu.

Phần thưởng cụ thể, không có cúp

Đội thắng không nhận cúp, nhưng được trao huy chương đồng và hơn đội thua 2 triệu đô la tiền thưởng. Đội về ba nhận tổng cộng 29 triệu đô la, trong khi đội đứng thứ tư nhận 27 triệu. Về mặt thành tích, Đức là đội sưu tập nhiều huy chương đồng nhất với bốn lần, bên cạnh bốn chức vô địch và bốn lần á quân.

Cơ hội cho các kỷ lục cá nhân

Trận đấu này còn là “cửa sổ” cuối cùng cho các chân sút đua danh hiệu vua phá lưới. Những cái tên như Eusebio năm 1966, Toto Schillaci năm 1990, Davor Suker năm 1998 hay Thomas Muller năm 2010 đều tận dụng trận tranh hạng ba để gia tăng số bàn thắng. Năm 1958, Just Fontaine ghi bốn bàn trong chiến thắng 6-3 trước Tây Đức, nâng tổng số lên 13 bàn, vẫn là kỷ lục ghi bàn trong một kỳ World Cup. Ở giải 2026, đây cũng là cơ hội cuối cho Kylian Mbappe và Harry Kane cải thiện thành tích ghi bàn.

Lịch sử lâu đời nhưng không liên tục

Trận tranh hạng 3 xuất hiện từ World Cup 1934 với chiến thắng 3-2 của Đức trước Áo. Kỳ đầu tiên năm 1930 không có trận này, Mỹ và Nam Tư chỉ được phân hạng dựa trên hiệu số, nhưng cả hai đội trưởng đều nhận huy chương. Năm 1938 có tổ chức, tới 1950 thì không vì giải đấu dùng thể thức vòng tròn. Từ 1954, trận tranh hạng ba trở lại và duy trì tới nay, trong khi giải vô địch châu Âu đã bỏ sau năm 1980.

Bị bóp nghẹt trong hiệp một

Trong 45 phút đầu, Messi phải hoạt động trong không gian chật hẹp. Elliot Anderson bám sát, sẵn sàng phạm lỗi như tình huống nhận thẻ vàng phút 37 để chặn phản công. Harry Kane, Anthony Gordon, Morgan Rogers cùng tham gia vây ráp, khiến Argentina khó chuyền thẳng vào chân đội trưởng từ tuyến dưới.

Messi vẫn qua người nhiều, với chín lần thành công, nhưng các pha xử lý đó không dẫn tới cú sút hay đường chuyền dọn cỗ. Anh mất bóng 15 lần, con số hiếm thấy ở một hiệp đấu của anh tại các giải lớn gần đây.

Không gian mở dần theo từng mét lùi của England

Khi England bắt đầu lùi sâu sau bàn thắng của Gordon, Messi được tự do hơn. Anh xuất hiện nhiều hơn ở nửa không gian ưa thích, rồi dạt ra biên để phối hợp với đồng đội, kéo bóng xuống sát đường biên ngang trước khi tạt hoặc trả ngược.

Argentina chủ động “làm rỗng” tuyến đầu, cho Messi và Julian Alvarez lùi xuống hút người, tạo khoảng trống cho Enzo Fernandez băng lên dứt điểm. Những pha di chuyển như vậy khiến Declan Rice, Anderson, Jude Bellingham và cả Kane bị kéo khỏi vị trí, để lộ khoảng trống trước vòng cấm.

Nhịp di chuyển của De Paul và cánh phải

Quyết định thay Paredes và Nahuel Molina bằng Rodrigo De Paul và Gonzalo Montiel ở phút 72 giúp Argentina tăng thêm mũi khoan bên cánh phải. De Paul liên tục hoán đổi giữa vị trí tiền vệ trung tâm và bám biên, phối hợp với Messi và Montiel để tạo thế ba đánh hai với Djed Spence và Rice.

Các pha tạt bóng từ nửa cánh phải của De Paul đưa Mac Allister vào vị trí đánh đầu, buộc Jordan Pickford phải làm việc. Ở cánh đối diện, những pha băng lên của đồng đội khiến hàng thủ England càng bị ghim sâu, không thể bước lên gây sức ép với người cầm bóng.

Áp lực tích tụ dẫn tới bước ngoặt

Trước bàn gỡ, một loạt tình huống cho thấy England đã bị đẩy vào thế chỉ biết che chắn. Otamendi, Mac Allister, Lautaro Martinez, Montiel cùng lao vào vòng cấm, kéo theo tám cầu thủ England, để lại Fernandez, Messi và De Paul rảnh chân ở tuyến hai. Cú sút của Fernandez buộc Pickford cứu thua, quả phạt góc sau đó mang lại bàn thắng cho tiền vệ này.

Messi không trực tiếp ghi bàn hay kiến tạo trong những khoảnh khắc quyết định, nhưng cách anh di chuyển, kéo người, phối hợp với De Paul và các đồng đội đã bào mòn dần cấu trúc phòng ngự của England, cho tới khi những khoảng trống đủ lớn xuất hiện để Argentina trừng phạt.

Tội đồ gọi tên Tuchel

Tuyển Anh đã ở rất gần trận chung kết World Cup đầu tiên kể từ năm 1966 khi Anthony Gordon mở tỷ số trước Argentina ở phút 55. Thế nhưng, thay vì tiếp tục giữ thế trận và tìm bàn thắng thứ hai, HLV Thomas Tuchel lại chọn cách kéo đội hình xuống thấp, tăng cường hàng thủ và bảo vệ lợi thế mong manh.

Quyết định ấy khiến "Tam sư" mất hoàn toàn khả năng phản công. Enzo Fernández gỡ hòa ở phút 85, trước khi Lautaro Martínez đánh đầu ấn định chiến thắng 2-1 cho Argentina ở phút 90+2.

Rút Gordon, tuyển Anh mất tất cả

Bước ngoặt đầu tiên xuất hiện ở phút 72, khi Tuchel rút Gordon để đưa trung vệ Ezri Konsa vào sân. Tuyển Anh chuyển sang đá với hàng thủ 5 người dù trận đấu vẫn còn gần 20 phút. Đây là quyết định quá thận trọng, bởi Gordon không chỉ ghi bàn mở tỷ số mà còn là cầu thủ có tốc độ tốt nhất trên hàng công.

Khi anh rời sân, Argentina không còn phải lo những pha phản công vào khoảng trống phía sau. Mỗi lần Anh giành lại bóng, Harry Kane và Jude Bellingham đều ở quá xa đồng đội, khiến bóng nhanh chóng quay trở lại phần sân của Jordan Pickford.

Tuyến giữa bị thay thế quá sớm

Tuchel tiếp tục làm đội hình mất cân bằng khi rút Declan Rice và Reece James trong khoảng 10 phút cuối, thay bằng Nico O’Reilly và Dan Burn. Rice là cầu thủ quan trọng nhất trong việc thu hồi bóng, che chắn trước hàng thủ và đưa bóng lên phía trên.

James cũng là một trong số ít cầu thủ có khả năng giữ bóng, chuyền dài và giúp đội tuyển Anh giảm sức ép. Khi cả hai cùng rời sân, Elliot Anderson gần như phải chống chọi một mình trước tuyến giữa Argentina. Chỉ ít phút sau những thay đổi này, Enzo có khoảng trống trước vòng cấm để tung cú sút gỡ hòa.

12% thời lượng kiểm soát bóng trong 37 phút

Số liệu cho thấy tuyển Anh đã lùi sâu đến mức nào. Trong 37 phút từ bàn mở tỷ số của Gordon đến bàn thắng quyết định của Lautaro, đội bóng của Tuchel chỉ kiểm soát bóng 12%. Điều đó đồng nghĩa Argentina cầm bóng gần như liên tục, tổ chức hết đợt tấn công này đến đợt tấn công khác và ép toàn bộ đội hình Anh lùi sát vòng cấm.

Harry Kane thừa nhận sau trận rằng Anh không còn duy trì được sức ép, chỉ biết chống đỡ và phá bóng. Tuchel cũng thừa nhận đội bóng trở nên quá thụ động, để đối thủ tạo ra quá nhiều quả tạt, cú sút và cơ hội.

Khác biệt với Scaloni

Sự khác biệt nằm ở mục đích thay người của hai HLV. Tuchel đưa hậu vệ vào sân để giữ tỷ số, còn Lionel Scaloni tăng cường sức tấn công và tiếp tục dồn ép. Lautaro được tung vào từ ghế dự bị rồi ghi bàn quyết định bằng cú đánh đầu từ đường chuyền của Messi.

ĐT Argentina kết thúc trận đấu với chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) là 1,80, cao hơn nhiều so với mức 0,54 của tuyển Anh. Tuchel không thua vì đội hình thiếu hậu vệ. Ông thua vì rút khỏi sân những cầu thủ có thể giúp tuyển Anh giữ bóng, phản công và đẩy Argentina ra xa khung thành nhằm hướng đến chiến thắng. Đó là sự khác biệt.

Sự vĩ đại của Lionel Messi

Lionel Messi đã có thể dừng lại từ rất lâu. Sau nỗi đau tại Maracanã năm 2014, 2 thất bại liên tiếp trước Chile ở Copa América, cú đá luân lưu đưa bóng lên khán đài và lời tuyên bố rời đội tuyển năm 2016, anh có đủ lý do để không trở lại.

Messi cũng có thể khép lại hành trình trong màu áo xanh trắng sau đêm đăng quang tại Qatar. Nhưng ở tuổi 39, anh vẫn đứng đó, kiến tạo cả 2 bàn giúp Argentina thắng ngược Anh 2-1 và bước vào trận chung kết World Cup thứ 2 liên tiếp. Có những điều tưởng như hiển nhiên cho đến khi người ta nhận ra rằng thời gian dành cho chúng không còn nhiều. Việc Messi vẫn còn ở đây là một điều như thế.

Trở lại từ những giọt nước mắt

Messi từng đi qua 3 trận chung kết liên tiếp cùng Argentina tại World Cup 2014, Copa América 2015 và Copa América Centenario 2016, nhưng đều thất bại. Sau trận thua Chile trên chấm luân lưu năm 2016, nơi chính anh đá hỏng quả đầu tiên của Argentina, Messi tuyên bố chia tay đội tuyển.

Cuộc chia tay ấy chỉ kéo dài khoảng 2 tháng. Tình yêu dành cho quê hương và chiếc áo từng mang lại quá nhiều tổn thương đã kéo anh trở lại. Nếu Messi giữ nguyên quyết định năm ấy, Argentina có lẽ đã không có Copa América 2021, Finalissima 2022, World Cup 2022 và một thế hệ lớn lên cùng niềm tin rằng thất bại không phải dấu chấm hết.

Canh bạc mang tên Scaloni

Sau World Cup 2018, Argentina là một tập thể mất phương hướng. Lionel Scaloni chỉ được giao quyền tạm thời sau khi Jorge Sampaoli ra đi, nhưng Messi vẫn chấp nhận bắt đầu lại cùng một HLV ít kinh nghiệm và thế hệ đồng đội mới.

Từ đống đổ nát ở nước Nga, Scaloni xây dựng một đội tuyển gắn kết, nơi Messi không còn phải một mình gánh cả hệ thống. Emiliano Martínez, Cristian Romero, Rodrigo De Paul, Enzo Fernández, Alexis Mac Allister, Julián Álvarez và Lautaro Martínez lần lượt trưởng thành, biến Argentina từ đội bóng phụ thuộc vào thiên tài thành một tập thể biết chiến đấu và chiến thắng vì người đội trưởng.

Di sản lớn hơn những danh hiệu

Điều đẹp nhất Messi để lại không chỉ nằm ở những chiếc cúp. Đó còn là tinh thần không đầu hàng đã thấm vào từng cầu thủ Argentina. Trước Anh, họ bị dẫn bàn đến phút 85 nhưng vẫn tiếp tục ép sân. Messi kiến tạo để Enzo Fernández gỡ hòa, rồi lại đưa bóng đến vị trí của Lautaro Martínez ở phút 90+2.

Người kết thúc có thể thay đổi, nhưng niềm tin thì không. Argentina giờ đây vào chung kết lần thứ 3 trong 4 kỳ World Cup gần nhất và đứng trước cơ hội trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công cúp vàng kể từ Brazil năm 1962.

Thêm một lần được nhìn thấy số 10

Bất kể kết quả trước Tây Ban Nha ra sao, người hâm mộ Argentina đã nhận được một món quà vô giá: thêm một lần được nhìn thấy Messi bước ra sân trong trận đấu lớn nhất của bóng đá thế giới. Anh không còn rê bóng qua cả hàng phòng ngự như thời trẻ, nhưng vẫn nhìn thấy khoảng trống trước tất cả mọi người và vẫn xuất hiện khi đội tuyển cần nhất.

Cảm ơn Messi vì đã trở lại sau những thất bại, ở lại sau khi chạm tới đỉnh cao và tiếp tục chiến đấu khi đã 39 tuổi. Argentina có thể thắng, cũng có thể thua. Nhưng trước khi nghĩ đến chiếc cúp, hãy trân trọng thêm 90 phút được sống cùng số 10. Câu chuyện ấy chưa khép lại, bởi Messi vẫn còn ở đây.

Dù đang là chồng quốc dân của nhiều chị em ở Việt Nam sau trận đấu với tuyển Na Uy, nhưng đêm qua Bellingham không để lại dấu ấn gì nhiều ngoài những pha võ mồm.