Một ngôi sao Hồi giáo không muốn bị đóng khung
Mohamed Salah là một trong những cầu thủ Hồi giáo nổi tiếng nhất thế giới, với hàng chục triệu người theo dõi trên các nền tảng trực tuyến. Anh đến từ vùng châu thổ sông Nile, theo đạo Hồi, thường ăn mừng bàn thắng bằng động tác phủ phục cầu nguyện. Tuy vậy, cách anh và ê-kíp xây dựng hình ảnh lại đi theo hướng tránh để tôn giáo trở thành chiếc nhãn bao trùm.
Người đứng sau chiến lược đó là Ramy Abbas, luật sư gốc Liban, lớn lên ở Colombia và tự nhận là người phản đối mọi hình thức tín ngưỡng. Từ khi chính thức quản lý các hoạt động ngoài sân cỏ của Salah năm 2015, Abbas chủ trương để cầu thủ này kiểm soát hình ảnh của mình, không để các chiến dịch về sắc tộc hay tôn giáo định nghĩa anh.
Từ chối vai trò “người Hồi giáo tiêu biểu”
Abbas nhiều lần từ chối những lời mời muốn đặt Salah vào vị trí “gương mặt Hồi giáo mẫu mực”. Một tạp chí từng đề xuất bài phỏng vấn với tiêu đề ám chỉ Salah là “người Hồi giáo được thế giới yêu thích nhất”, nhưng ý tưởng đó bị bác bỏ. Một bài viết khác muốn khai thác cảm nhận của người Hồi giáo ở Anh sau vụ đánh bom ở Manchester, cũng bị từ chối vì Abbas không muốn thân chủ của mình xuất hiện trong cùng không gian với những kẻ cực đoan.
Với Abbas, các chiến dịch xoay quanh sắc tộc hay tôn giáo thường chỉ chiếm sóng truyền thông trong thời gian ngắn rồi trôi qua. Ông muốn mọi hợp đồng tài trợ đến với Salah vì anh là một biểu tượng bóng đá toàn cầu, chứ không phải vì anh đại diện cho một cộng đồng tôn giáo.
Im lặng có chủ đích và sức nặng của phong độ
Mùa 2017-2018, khi Salah ghi 44 bàn cho Liverpool, một nghiên cứu cho thấy tình trạng kỳ thị người Hồi giáo ở vùng Merseyside giảm xuống. Trong giai đoạn đó, theo lời Abbas, Salah không hề phát biểu công khai về đức tin, dù vẫn thỉnh thoảng ăn mừng bằng động tác cầu nguyện. Hai người tin rằng phong độ trên sân có sức thuyết phục mạnh hơn bất kỳ tuyên bố nào.
Abbas chấp nhận việc một số người chỉ trích Salah vì không lên tiếng nhiều hơn về các vấn đề liên quan đến Hồi giáo. Nhưng trong cách nhìn của ông, nếu để hình ảnh gắn chặt với tôn giáo, Salah sẽ bị kéo vào những cuộc tranh luận mà anh không chủ động lựa chọn.
Giáng sinh, Gaza và những vùng xám
Cách Salah xử lý các dịp nhạy cảm cho thấy sự giằng co giữa kỳ vọng của công chúng và chiến lược giữ khoảng cách. Mỗi năm, anh đều đăng ảnh gia đình đón Giáng sinh tại nhà ở Cheshire. Với một bộ phận người Hồi giáo, hành động đó bị xem là khiêu khích, thậm chí bị gán cho những lời buộc tội như “đồng hóa quá mức” hay “rời xa gốc gác”. Dù vậy, Salah vẫn duy trì thói quen này, không kèm theo lời giải thích dài dòng.
Khi xung đột ở Gaza leo thang năm 2023, Salah đăng một đoạn video kêu gọi chấm dứt đổ máu, thu hút khoảng 200 triệu lượt xem. Một số tiếng nói trong thế giới Hồi giáo cho rằng anh lên tiếng quá muộn và dùng ngôn từ chưa đủ mạnh. Trước đó, anh đã âm thầm ủng hộ tài chính cho một tổ chức cứu trợ, nhưng không công bố rầm rộ.
Giữa kỳ vọng cộng đồng và lựa chọn cá nhân
Salah phải cân nhắc thêm yếu tố chính trị của Ai Cập, nơi anh xuất thân, khi quyết định nói hay không nói về một vấn đề. Anh thích được nhìn nhận như nguồn cảm hứng, thường khuyến khích người khác theo đuổi ước mơ, nhưng Abbas lại cho rằng thông điệp đó dễ khiến người ta quên đi sự đặc biệt của hành trình mà chỉ mình Salah làm được.
Trong thế giằng co ấy, Salah chọn cách để thành tích trên sân và hình ảnh đời thường tự kể câu chuyện. Anh không phủ nhận tôn giáo là một phần con người mình, nhưng cũng không chấp nhận để nó trở thành chiếc khung duy nhất mà người khác dùng để nhìn anh.