Manchester United mùa 2025/26 đang trải qua một trong những giai đoạn khó lý giải nhất. Có những trận họ chơi thuyết phục, áp đảo thế trận, pressing hiệu quả và tạo ra hàng loạt cơ hội. Nhưng ngay sau đó, Quỷ đỏ lại dễ dàng sụp đổ chỉ sau vài tình huống phản công. Nghịch lý “đá hay – rồi gãy” này không đến từ phong độ thất thường, mà bắt nguồn từ cấu trúc chiến thuật thiếu cân bằng, đặc biệt trong các pha chuyển trạng thái.
Khi MU đá hay: pressing + tấn công hiện đại
Dưới thời Ruben Amorim, MU chủ yếu vận hành với sơ đồ 3-4-2-1 hoặc biến thể 3-4-3, nhấn mạnh vào pressing tầm trung – cao và khai thác half-space. Các chỉ số cho thấy sức tấn công của đội không hề kém cạnh nhóm đầu. Sau 24 vòng, MU đạt xG trung bình 1,79 mỗi trận, cao nhất trong 7 mùa gần đây, trong khi số cú sút duy trì ở mức 15–17 lần/trận, thuộc top 5 giải đấu .
Khả năng pressing cũng đạt mức khá, với PPDA trung bình 8,0–10,6, cho thấy MU áp sát đối thủ nhanh hơn đa số đội bóng tầm trung, dù chưa thể so sánh với Liverpool hay Arsenal . Trong các trận thắng, MU thường đoạt bóng cao, tạo ra trung bình 16% số tình huống pressing thành cú sút, con số ngang bằng Arsenal và cao hơn mặt bằng Premier League .
Heatmap cũng cho thấy Bruno Fernandes và các số 10 hoạt động dày đặc tại zone 14 và half-space phải, giúp MU kiểm soát nhịp độ và tạo đột biến trung lộ. Đây là giai đoạn MU thể hiện được bộ mặt hiện đại, giàu năng lượng và đầy tốc độ.
Khi MU gãy: chuyển trạng thái – điểm tử huyệt
Vấn đề xuất hiện ngay khi MU mất bóng. Thống kê cho thấy đội để lọt lưới 36 bàn sau 24 vòng, với xG conceded lên tới 31,18, tương đương 1,30–1,35 mỗi trận, thuộc nhóm tệ nhất trong top 10 .
Đáng chú ý, phần lớn bàn thua đến từ phản công và tình huống chuyển trạng thái nhanh. Theo dữ liệu xT, MU tạo ra 1,58 mối đe dọa mỗi trận, nhưng cũng cho phép đối thủ tạo tới 1,27 xT, phản ánh thế trận thường cân bằng, song dễ sụp đổ vì các khoảnh khắc phòng ngự kém chất lượng .
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở cấu trúc tuyến giữa. Sơ đồ 3-4-2-1 khiến MU thường chỉ có một tiền vệ trụ thực thụ, trong khi hai wing-back dâng cao và hai số 10 tập trung tấn công. Khi mất bóng, khu vực trung tuyến lập tức bị “underload” – thiếu quân số, buộc các trung vệ phải lao lên trám vị trí, kéo theo việc phá vỡ khối phòng ngự.
Guardian từng chỉ ra rằng hệ thống này khiến MU thường xuyên rơi vào trạng thái 3 đánh 3 hoặc 3 đánh 4 khi bị phản công, đặc biệt ở hai hành lang biên – nơi wing-back để lại khoảng trống lớn phía sau .
Casemiro, Mainoo và bài toán “số 6”
Mỗi khi Casemiro sa sút hay chấn thương làm MU mất đi một pivot đẳng cấp – người có thể đọc tình huống, bọc lót và phá vỡ nhịp phản công. Các thống kê cộng đồng chỉ ra rằng xGA của MU tăng mạnh mỗi khi Casemiro rời sân, trong khi hệ thống phòng ngự lập tức mất ổn định .
Trong bối cảnh đó, Kobbie Mainoo được kỳ vọng trở thành lời giải lâu dài. Tuy nhiên, việc sử dụng Mainoo như một số 8 hoặc số 10 giúp đội tăng sáng tạo, nhưng đồng thời làm suy yếu khả năng phòng ngự chuyển trạng thái, khiến tuyến giữa càng mong manh.
Số liệu nói gì? MU không bị outplay, nhưng thua vì cấu trúc
Bảng xG delta cho thấy MU đạt mức +0,45, xếp thứ 8 toàn giải – tức không bị áp đảo về thế trận, nhưng cũng không đủ vượt trội để bù đắp sai lầm hệ thống . Điều này lý giải vì sao nhiều trận MU kiểm soát bóng, dứt điểm nhiều hơn, nhưng vẫn thua: chỉ một pha phản công đúng điểm yếu cũng đủ để làm sụp đổ toàn bộ cấu trúc.
Carrick và liều thuốc tạm thời
Khi Michael Carrick tạm quyền, MU có xu hướng phòng ngự kỷ luật hơn, giữ cự ly đội hình chặt và giảm dâng cao wing-back. Điều này giúp hạn chế phản công, nhưng đồng thời làm suy giảm đáng kể sức tấn công. Các chuyên gia đánh giá đây chỉ là giải pháp vá lỗi ngắn hạn, không giải quyết tận gốc vấn đề chiến thuật .
MU không thiếu tài năng, cũng không thiếu ý tưởng chiến thuật. Nhưng việc thiếu một tiền vệ trụ đẳng cấp, cấu trúc pressing nửa vời và hệ thống phòng ngự chuyển trạng thái kém khiến đội rơi vào vòng lặp “đá hay – rồi gãy”. Nếu không tái cấu trúc tuyến giữa và điều chỉnh cách pressing, Quỷ đỏ sẽ tiếp tục sống trong nghịch lý quen thuộc: có thể chơi bùng nổ, nhưng cũng sụp đổ chỉ sau vài nhịp bóng.